Przychodnia.pl
Piątek 24. Listopada 2017r
Jana, Flory

linki sponsorowane, reklamy

888444
Łysienie po chemioterapii
Łysiejemy wskutek chemioterapii, gdyż leki przeciwnowotworowe zwane cytostatykami niszczą DNA komórek macierzy włosa. Uszkodzenie DNA włosa skutkuje wadliwymi podziałami komórek macierzy lub wręcz ich zanikiem, co skutkuje słabnięciem i wypadaniem włosów.

ŁYSIENIE PO CHEMIOTERAPII
 

Zatrucie włosa lekami przeciwnowotworowymi
Cytostatyki – leki przeciwnowotworowe – są skuteczne leczniczo, gdyż blokują podziały komórek najszybciej mnożących się, jakimi są komórki raka. Niestety cytostatyki działają podobnie toksycznie na producentów łodygi włosa - komórki jego macierzy, które są również bardzo szybko mnożącymi się komórkami. Leki przeciwnowotworowe uszkadzają DNA komórek macierzy włosa. Uszkodzenie DNA skutkuje wadliwymi podziałami lub wręcz zanikiem podziałów komórek macierzy włosa. Wadliwe podziały skutkują wadliwym budulcem włosa - kreatyną, co skutkuje łamliwością, pękaniem i szybkim wypadaniem łodyg. Blokada podziałów komórek macierzy włosa skutkuje brakiem odnowy łodygi włosa, co prowadzi do uśpienia cebulek pod skórą, czyli do wyłysienia. Dodajmy, że cytostatyki w podobny sposób blokują szybkie mnożenie się innych wrażliwych komórek ciała, w tym komórek szpiku kostnego, błony śluzowej dróg pokarmowych, itp.

JAK RÓŻNE GRUPY CHEMIOTRAPEUTYKÓW WŁOSOM? [2]
 

Chemioterapeutyki, które najsilniej niszczą włosy to antybiotyki
Ich najbardziej toksycznym dla włosów przedstawicielem jest Doksorubicyna (łac. Doxorubicinum) – organiczny związek chemiczny z rzędu antracyklin. Jego cytostatyczna skuteczność jest wysoka. Działanie polega na wejściu w trwały kompleks z helisą DNA komórek macierzy. Uniemożliwia to podziały komórek macierzy i doprowadza do ich śmierci. Doksorubicyna, popularnie zwana adriamycyną jest szeroko stosowanym cytostatykiem. Łysiejemy też pod wpływem etopozydu i cyklofosfamidu w wysokich dawkach.

Dlaczego leki onkologiczne powodują utratę włosów?
Większość cytostatyków blokuje fizjologiczny mechanizm wzrostu włosów i to jest główna przyczyna ich wypadania. Jak już wspomnieliśmy - wzrost łodygi włosa dokonuje się przez podział komórek macierzy włosów mieszczących się w podskórnym mieszku włosowym. Proces tego podziału jest zaprogramowany w DNA komórek macierzy. Cytostatyki uszkadzając DNA komórek raka i w ten sposób go niszcząc, przy okazji uszkadzają też DNA komórek macierzy włosa i powodują zbliżone destrukcyjne skutki. Skutkuje to blokadą mechanizmu wzrostu włosa i łysieniem. Przykładowo, cytostatyki alkilujące podmieniają w ludzkim DNA atom wodoru – tzw. rodnikiem alkilowym. Inne cytostatyki – inhibitory mitozy,(nap. taksany) – hamują w nieco inny sposób mnożenie się komórek przez podział. Leki te powodują rozpad kluczowych produktów fazy podziału tzw. mikrotubul, bez których nie powstaną 2 komórki potomne. A jeśli nie ma podziału to i nie ma wzrostu włosów. Jeszcze inne leki 01-466 inhibitory topoizomerazy I i II – wyłączają enzymy niezbędne dla ponownego odtworzenia 50% ubytku DNA, jaki ma miejsce po każdym podziale komórkowym. Podobnie działają tzw. antymetabolity. Antybiotyki antyrakowe wręcz niszczą DNA komórek macierzy włosa, co blokuje jakiekolwiek ich podziały i tym samym wzrost jego łodygi włosa. [2]

Szkodliwość chemioterapii dla całego organizmu
Cytostatyki blokując rozrost raka, niszczy także komórki szpiku kostnego, błony śluzowe dróg pokarmowych, jak też blokują metabolizm i podziały komórek macierzy włosów, które nas szczególnie interesują. Chemioterapia może spowodować całą paletę szkód zdrowotnych: stres i zmęczenie, utratę apetytu, nudności, wymioty, zaparcia lub biegunki, zmiany skórne , wypadanie włosów, wrzody błon śluzowych układu pokarmowego, krwawienia wewnętrzne, itp. Podobne szkody wyrządza radioterapia. Jednak pierwszoplanową szkodą zdrowotną wywołaną chemioterapią jest uszkodzenie szpiku kostnego – producenta czerwonych krwinek – erytrocytów. Skutkuje to niedokrwistością, czyli niedoborem tych krwinek odpowiedzialnych za przenoszenie tlenu z płuc do tkanek oraz dwutlenku węgla w przeciwnym kierunku. Deficyt tlenu hamuje „spalanie” glukozy i pozyskiwanie w mitochondriach energii koniecznej dla podziałów komórek macierzy włosa i wzrostu jego łodygi. I tak zamyka się koło patologii na włosach wywołanej chemioterapią. Pacjenci już po upływie 1-2 tygodni od momentu pierwszej chemoterapii – mogą tracić włosy. W większości przypadków bardzo znaczny ubytek fryzury pojawia się po 1-2 miesiącach.

CZY UTRACIE WŁOSÓW WSKUTEK CHEMIOTERAPII MOŻNA ZAPOBIEC?
 

Utracie włosów po chemioterapii nie można zapobiec.
Kiedyś w takcie chemioterapii próbowano stosować osłonowe okłady z lodu na owłosioną skórę głowy. Chłód lodu, czyli krioterapia miała spowolnić intensywny metabolizm komórek macierzystych włosów głowy i tym samym spowodować mniejsze wchłanianie trującego cytostatyku. Osłona krioterapii okazała się za mało skuteczna i obecnie już się jej nie stosuje.
Dodajmy, że z wyjątkiem pacjentów, którzy w trakcie chemioterapii mają dodatkowo napromienianą głowę, utrata włosów jest odwracalna. Odrost owłosienia często zaczyna się jeszcze w trakcie leczenia. Są też cytostatyki, które prawie nigdy nie powodują wypadania włosów (np. fotemustyna, 5-fluorouracyl).

Z końcem chemioterapii włosy zwykle odrastają.
W niektórych przypadkach wypadanie włosów dotyczy całej głowy, a w innych głównie okolic szczytu. Zauważono np. że włosy zlokalizowane na obwodzie głowy wykazują często większą oporność na cytostatyki . Udokumentowano też stopniowe zmniejszenie toksycznego działania chemioterapii wraz z jej kolejnymi dawkami. Generacja włosów odrastających podczas stosowania chemioterapii wykazuje wzrastającą oporność zatrucie cytotoksyczne. Co więcej, kontynuacja leczenia lub ponowne jego rozpoczęcie nie powoduje już łysienia [4a]. Ponadto, jak wyżej wspomnieliśmy różne cytostatyki nieco odmiennie blokują wzrost włosów. Także pacjenci różnią się odpornością na chemioterapię. Dlatego nie każdy cytostatyk spowoduje całkowitą utratę włosów u konkretnego chorego. Zdarzają się osoby, u których włosy nie wypadają lub tylko się przerzedzają oraz takie, które są odporne na chemioterapię.

Pielęgnacja włosów przyśpiesza ich regenerację
Chemioterapia wprowadza zwykle macierze włosów w stan spoczynku. Ale ich nie uszkadza. Niekiedy łodygi włosa odrastają ciemniejsze i mocniejsze, jak też o lepszej budowie. Dlatego korzystnym jest zadbanie o pielęgnację już przed lub w trakcie chemioterapii. Przed chemioterapią włosy najlepiej przyciąć na krótko. W trakcie chemioterapii i po jej zakończeniu włosy dobrze jest delikatnie szczotkować miękką szczotką z naturalnego włosia, co poprawi ukrwienie tzw. brodawek włosa dostarczających droga krwi substancje odżywcze i budulcowe. Zaleca się też nawilżać skórę głowy naturalnymi środkami kosmetyczno-odżywczymi. Najlepiej, jeśli są to preparaty na bazie hipoalergicznych kosmetyków lub wielo-nienasyconych tłuszczy na bazie oleju lnianego, np. Linomag, itp.

Wypadanie włosów po radioterapii?
Radioterapia może spowodować wypadanie włosów z obszarów poddanych promieniowaniu rentgenowskiemu. Niegdyś napromieniowanie jonizujące nie było wysoce precyzyjne, toteż radioterapia okolic szyi mogła również objąć głowę i spowodować utratę owłosienia. Obecnie radiacja jest już bardziej precyzyjnie skondensowana w niewielkim obszarze ciała, np. w obrębie jednego lub dwóch grup węzłów chlonnych, co powinno maksymalnie oszczędzać zdrowe tkanki. W takim precyzyjnie ograniczonym napromieniowaniu szyi – straty owłosienia głowy powinny się ograniczyć do ubytku owłosienia na karku. Analogicznie, naświetlanie węzłów chłonnych klatki piersiowej powinno spowodować utratę owłosienia tylko w tej okolicy. W zależności od wielkości dawki i czasu napromieniowania po zakończeniu radioterapii włosy odrastają w okresie do 1 roku.

REPETYTORIUM WIEDZY O PRZYCZYNACH ŁYSIENIA
 

Łysienie, z łac. alopecia, to postępujący zanik włosów na głowie
Codziennie „gubimy” 50-90 włosów głowy i tyleż samo odrasta z podskórnych cebulek mieszczących się w mieszkach włosowych. Łysiejemy – ex definitione – od momentu, w którym liczba wypadających włosów znacznie przekracza liczbę tych, które wyrastają. I co nie mniej ważne, kiedy proces tak nasilonego wypadania trwa przewlekle, czyli nie mniej, niż 2-3 miesiące . Cóż z tego, że nadal tkwią pod skórą głowy żywe, ale „uśpione” cebulkowate macierze włosa – producenci jego łodygi. Dla oczu skóra głowy staje się nieowłosiona, czyli łysa! Dodajmy, że dominującą przyczyną wypadania włosów jest nadmiar męskich hormonów androgenów. Dopiero na dalszych miejscach powodem utraty owłosienia głowy jest chemioterapia oraz działanie niepożądane leków.



Rys 1
Podskórny mieszek włosowy i jego cebulkowata macierz włosa

Macierz włosa mieści się w podskórnym mieszku włosowym, w obszarze zwanym cebulką. Komórki macierzy dzielą się co 23 godziny. Co druga komórka potomna stopniowo zamienia się w białkowo-rogowe włókna łodygi włosa, co daje efekt wzrostu. Cykl wzrostowy każdego włosa głowy jest inny, trwa zwykle 3-4 lata. Po okresie wzrostu włosa wchodzi w stan 3 miesięcy spoczynku zwany fazą telogenową życia włosa. Cykli spoczynku i wzrostu jest 20-30 w ciągu naszego życia. Stale w fazie wzrostu znajduje się ok. 90% włosów.

Skąd się biorą włosy na głowie?
Mamy bujne włosy głowy, gdyż aż 90%, ze 100 000-150 000 podskórnych mieszków włosowych nieustannie produkuje ich łodygi. Włosy głowy jednak stosunkowo szybko się niszczą, łamią i wypadają , toteż warunkiem ich bujności i urody jest szybka regeneracja łodygi, czyli wzrost!!! Dlatego się w dolnej cebulkowatej części mieszka trwają niestanne podziały milionów komórek macierzy włosa. Dzieląc się – komórka macierzy zachowuje morfologiczną tożsamość i jest nadal komórką macierzystą, zaś druga, potomna, staje się stopniowo „cegiełką” budulcową włosa. Słowem, prawie każdy podział komórki macierzy produkuje kolejną cegiełkę niezbędną dla wzrostu łodygi włosa.

Gdy włosy przestają rosnąć – łysiejemy!
Włosy przestają rosnąć, kiedy komórki macierzy produkujące łodygę włosa okresowo usypiają lub giną. Śmierć komórek macierzy lub okresowe zatrucie powodujące ich życiową fazę uśpienia (telogen) skutkuje kresem mnożenia się przez podział, czyli ustaniem produkcji budulca do wzrostu włosa. A gdy włos już nie wyrasta ponad skórę głowy – szybko łysiejemy.

Jakie choroby wywołują łysienie
 

I. Łysienie z powodu zaburzeń hormonalnych
- łysienie androgenowe typu męskiego
- łysienie androgenowe typu żeńskiego
- łysienie poporodowe

II. Łysienie po chorobach
- łysienie wskutek grzybicy skóry owłosionej głowy
- łysienie po chorobach zakaźnych i gorączkowych
- łysienie plackowate
- łysienie rozlane
- utrata włosów z powodu łojotoku i łupieżu
- łysienie w przebiegu chorób układowych (toczeń rumieniowy)
- łysienie w przebiegu chorób przebiegających z bliznowaceniem (liszaj płaski mieszkowy)
- łysienie wskutek grzybicy skóry owłosionej głowy

Piśmiennictwo
  1. Łysienie androgenowe u mężczyzn – czy warto leczyć? Andrzej Langner, Marcin Ambroziak; Przew Lek, 2002, 5, 4, 46-50
  2. Portal Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14 http://www.ihit.waw.pl/radioterapia-chloniakow-nieziarniczych.html Macmillan Cancer Support [2010]. Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.
  3. Podstawy chemioterapii nowotworów – publikacja www Oddziału Chemioterapii Kliniki Onkologii Akademii Medycznej w Poznaniu - http://www.oncology.am.poznan.pl/studenci/podstawy/Podstawy_chemioterapii_nowotworow.pdf
  4. Portal - http://zdrowie.mylekarze.pl/choroby/328-lysienie-po-chorobach-zakaznych-zatruciach-lekach polekowego Małgorzata Latusek, Ligia Brzezińska-Wcisło; Przegl Dermatol 2013, 100, 16–25
  5. Leczenie ogólne łysienia plackowatego; Magdalena Łuczak, Tomasz Łuczak, Czanita Cieścińska, Rafał Czajkowski Przegląd Dermatologiczny 2013, 100, 53–58
  6. Wpływ cyklofosfamidu i flukonazolu na cykl włosowy na modelu zwierzęcym – problem łysienia polekowego - Małgorzata Latusek, Ligia Brzezińska-Wcisło Przegląd Dermatologiczny 2013, 100, 16–25
  7. Medycyna Praktyczna Ginekologia i Położnictwo 2010/01 „Postępowanie w przypadku chorób skóry sromu. Wytyczne Royal College of Obstetricians and Gynaecologists nr 58, luty 2011” Medycyna Praktyczna - online
  8. Zaburzenia lipidowe u pacjentów ze schorzeniami układu sercowo-naczyniowego. Część II: leczenie fibratami Marek Kośmicki ;Przew Lek 2000, 10, 53-58
  9. Fibraty Encyklopedia leków - Medycyna Praktyczna - online Lek. Anna Tyrka, Dr n. med.Grzegorz Kopeć - http://chorobawiencowa.mp.pl/leczenie/show.html?id=62437
  10. Fibraty Encyklopedia leków - Medycyna Praktyczna - online Lek. Anna Tyrka, Dr n. med.Grzegorz Kopeć - http://chorobawiencowa.mp.pl/leczenie/show.html?id=62437
  11. Interakcje miedzy lekami o żywnością – doc d. hab. Med. Mirosław Jarosz, prof. Dr hab. Med. Jan Dzieniszewski, Klinika Chorób Metabolicznych i Gastroenterologii Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie, wyd. MI Polska 2000 r. s 34
  12. MAŁA ENCYKLOPEDIA MEDYCYNY PWN, 1999 s 454
  13. Domowy Poradnik Medyczny, PZWL 1999 r
  14. Wikipedia


 
oprac. mgr Edward Ozga Michalski

Dorota Bystrzanowska
specjalista dermatolog
specjalista medycyny estetycznej
Zapraszam mieszkańców Warszawy i okolic do korzystania z usług mojego gabinetu High-Med.
Przychodnia Specjalistyczna
Kasprowicza 27 lok. 2, Warszawa Bielany
Kontakt dla umówienia wizyty 22 865 71 50 603-753-493
dorota.bystrzanowska@high-med.pl
linki sponsorowane, reklamy

11005
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     118

Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     31

Dzieki za pomoc :) ...quina13     69461

ja na ból głowy pije kieliszek wódki i zawsze pomaga :D ...siczi999     95320

Witaminy im nie zaszkodzą. Co innego gdyby je faszerować jakimiś lekami. ...leniwyDarek8     107211

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-ABC wiedzy o tym - dlaczego łysiejemy?
-Łysienie androgenowe – diagnostyka i leczenie
-Łysienie androgenowe – przyczyny i objawy
-Łysienie od chorób
-Łysienie plackowate – objawy i leczenie
-Łysienie po chemioterapii
-Łysienie wskutek grzybicy skóry głowy - leczenie
-Łysienie wskutek uszkodzeń włosów
-Polekowe wypadanie włosów
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.