Przychodnia.pl
Poniedziałek 20. Listopada 2017r
Anatola, Feliksa

linki sponsorowane, reklamy

888444
Polekowe wypadanie włosów
Zdarza się że przepisany lek może pozbawić okresowo lub trwale włosów na głowie. W tzw. łysieniu polekowym liczba wypadających włosów zwykle nasila się i już po 2-3 miesiące znacznie przekracza liczbę odrastających. W ulotkach producenckich takie polekowe wypadanie włosów określane eufemistycznie, jako – „działanie uboczne leku”. [1,6a]

Rodzaje leków powodujących łysienie*:
- Leki hormonalne – androgeny, antykoncepcja hormonalna
- Leki przeciw łuszczycowe i antytrądzikowe – retinoidy – pochodne witaminy A
- Leki przeciwgrzybiczne – np. Flukonazol
- Leki przeciwkrzepliwe – antykoagulanty (heparyna, warfaryna)
- Leki przeciwmiażdżycowe (fibraty)
- Antybiotyki – głównie cytostatyki onkologicznie
- Lek na reumatoidalne i łuszczycowe zapalenia stawów – Leflunomid
- Antydepresanty – nieuzasadnione podejrzenia o zagrożenie dla włosów
- Leki onkologiczne

Łysienie od leków hormonalnych
W skład wielu kobiecych leków antykoncepcyjnych wchodzą androgeny – męskie hormony. Nadmiar androgenów w ustroju wywołany ich przewlekłym stosowaniem może skutkować tzw. łysieniem androgennym. Długotrwały nadmiar androgenów, w tym toksycznej dla włosów pochodnej testosteronu – dihydrotestosteronu – (DHT) – zaburza metabolizm i czynności komórek macierzy włosa. DHT wiąże się bowiem z ich receptorami DNA co blokuje produkcję białek budulcowych dla regeneracji macierzy włosa oraz dla wzrostu jego nitkowatej łodygi. Wskutek tego mieszki włosowe ulegają miniaturyzacji (czytaj degeneracji), zaś komórki ich macierzy produkują coraz cieńsze i słabsze włosy. W konsekwencji – włosy stają się łamliwe, zaczynają wypadać – łysiejemy. Ale uwaga! Wpływ leków hormonalnych należy precyzyjnie oddzielić od wrodzonego lub chorobliwego przewlekłego nadmiaru androgenów, czyli tzw. androgenizacji. Przewlekły nadmiar androgenów we krwi może być bowiem uwarunkowany genetycznie, lub wynikać z chorób gruczołów produkujących hormony. Typową przyczyną androgenizacji ustroju może być nadmierne wydzielanie androgenów przez jajniki i nadnercza. Współudział w tych zaburzeniach mogą mieć też choroby tarczycy oraz inne zaburzenia endokrynologiczne.

Leki przeciw łuszczycowe i antytrądzikowe – retinoidy – pochodne witaminy A [7]
Retinoidy wpływają normująco na transkrypcję DNA komórek naskórka skóry (i komórek macierzy włosa?), poprzez wiązanie się ze specyficznymi receptorami jądrowymi (kwasu retinowego i retinoidowymi X). Eliminuje to defekty rogowacenia naskórka powodujące chorobę zwaną łuszczycą. Dodatkowym efektem leczniczym retinoidów jest ich działanie przeciwzapalne na skórę i antyproliferacyjne. [7]. Ponadto retinoidy normalizują gospodarkę tłuszczową (lipidową) w gruczołach łojowych włosów, co jest pomocne w leczeniu trądziku pospolitego. Dlatego często wykorzystuje się je jako leki w chorobach łojotokowych. Nowe generacje syntetyczny pochodnych np. adapalen są dobrze tolerowane, jednak znajdują głównie zastosowanie w leczeniu skóry gładkiej, nie owłosionej. [9] Niestety retinoidy, zwłaszcza stosowane ogólnie, czyli doustnie mają niepożądane działania uboczne na skórę, śluzówki i na włosy! Po rozpoczęciu terapii obserwuje się suchość skóry, w tym wysuszenie warg , suchość i łamliwość śluzówek jamy ustnej prowadzące do krwawień. Suchość skóry, połączona ze świądem i łuszczeniem, zwłaszcza na dłoniach i podeszwach. Wrażliwość i pękanie opuszek rąk powoduje kłopoty z wykonaniem prac manualnych. W przypadku stosowania niektórych leków z tej grupy może pojawić się zapalenie powiek i spojówek o różnym nasileniu, nadwrażliwość na światło (izotretynoina), zaburzenia funkcji widzenia, kurza ślepota oraz suchość oka uniemożliwiająca stosowanie szkieł kontaktowych. Chorych szczególnie niepokoi wypadanie włosów oraz kruchość paznokci. Objawy te występują przy dużych dawkach retinoidów. [7] Retinoidy o działaniu ogólnym są zakazane dla kobiet w ciąży lub planujących zajście w ciążę. Z leczenia są wyłączone kobiety karmiące piersią. Nieprzestrzeganie antykoncepcji oraz nadwrażliwość na konserwanty zawarte w kapsułkach acytretyny (parabeny) są kolejnymi przeciwwskazaniami do leczenia. Względne przeciwwskazania, to leukopenia, umiarkowana do ciężkiej hipercholesterolemia lub hipertriglicerydemia, znaczna dysfunkcja wątroby (szczególnie beksaroten) lub nerek, niedoczynność tarczycy (szczególnie beksaroten), u dzieci, objawy depresji lub skłonności samobójcze lub guz rzekomy mózgu (pseudotumor cerebri). Ponadto zaleca się unikanie zażywania suplementów witaminy A w nadmiarze. [7]

Leki przeciwgrzybicze a wypadanie włosów
Flukonazol (łac. Fluconazolum) – to lek przeciwgrzybiczy, pochodna triazolu. Ustalono, iż wysokie stężenia we krwi tego popularnego leku przeciwgrzybicznego – zaburza aktywność ważnego enzymu aromatazy działającego w jajnikach. Aromataza jest enzymem regulującym produkcję żeńskich hormonów – estrogenów. Deficyt aromatazy skutkuje sekwencją procesów uwalniających szkodliwą dla włosów pochodną testosteronu – dihydrotestosteronu (DHT). Ten androgen niszczy komórki nabłonkowe wchodzące w skład macierzy włosa, co skutkuje łysieniem typu androgenowego. [4a] Flukonazol wpływa również na wzrost stężenia we krwi endogennych pochodnych kwasu retinowego. Retinoidy regulują tempo i poprawność transformacji komórek macierzystych włosów w rogowe cegiełki łodygi włosa. Dokonują tego wpływając na aktywność odpowiednich genów komórkowych. A ich nadmiar, jak już wiemy prowadzi to do wystąpienia działań niepożądanych, takich jak suchość skóry i śluzówek, a także ma niekorzystny wpływ na stan owłosienia. [4a]

Leki przeciwkrzepliwe – antykoagulanty (heparyna, warfaryna)
Antykoagulanty, czyli leki obniżające krzepliwość krwi są niezbędne w leczeniu zawału, choroby zakrzepowo-zatorowej żył oraz w wielu innych przypadkach zapobiegania zakrzepom, np. w czasie dializ. W wyniku badań ustalono, że te leki przeciwkrzepliwe podane w dużych dawkach terapeutycznych wywołują okresowe łysienie u 50% stosujących je pacjentów. Wypadanie włosów pojawia się 1-12 tygodni po ostatniej dawce antykolagulanta. Początkowo obarczano winą tylko tzw. heparynę niefrakcjonowaną, lecz wykazano, że takie samo działanie niepożądane mają heparyny drobnocząsteczkowe oraz warfaryna. [4aW] W niektórych terapiach nie wymagających wysokich dawek leków przeciwkrzepliwych również może dojść do utraty włosów na głowie, chociaż można temu zapobiec racjonalnie optymalizując dawkę, np. w trakcie dializ. A oto upubliczniona na stronach www relacja często dializowanej pacjentki. „…mnie włosy obficie wypadały od zbyt dużej dawki heparyny, na początku dializ. Po obniżeniu przez lekarza dawki heparyny włosy przystały wypadać i było już OK.”
Fibraty to leki obniżające poziom lipidów we krwi, czym zmniejszają ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. Niestety fibra ty wchodzą w interakcję chemiczną z niektórymi antykoagulantami i nasilają ich działanie przeciwkrzepliwe (np. z acenokumarolem). Czym zagraża takie nadmierne obniżenie krzepliwości krwi włosom – opisaliśmy powyżej. Dlatego należy unikać łączenia obu grup leków. [6,6a]. Niekiedy o powodowanie łysienia oskażane są leki Propranoiol i CaptopriI stosowane w chorobie nadciśnieniowej.

Antybiotyki stosowane w leczeniu infekcji nie powodują łysienia
Na stronach www pełno „złowieszczych” relacji o łysieniu z powodu antybiotykoterapii: „…Już od paru miesięcy wypadają mi włosy. Kiedyś miałam gęstą czuprynę a teraz jak złapię kucyk w rękę to czuję, że mam włosów o połowę mniej! Przypuszczam że przyczyną ich wypadania sa antybiotyki, które niestety biorę bardzo często, bo chronicznie mam chore zatoki…” Czy rzeczywiście antybiotyki mogą powodować łysienie? Przeczy temu odpowiedź lekarza dermatologa na pytanie pacjentki zadane online publikowana na sronach www. „..Antybiotyki z grupy tetracykliny są lekiem pierwszego rzutu w trądziku zwykłym, przebiegającym ze zmianami zapalnymi. Są bardzo skuteczne i leczenie takie jest niezbędne, aby uzyskać wyleczenie i uniknąć powikłań w postaci blizn. Od lat leczę pacjentów z trądzikiem i w żadnym przypadku nie doszło do wypadania włosów(.. .) Nie sądzę, że Twoje problemy z włosami są ubocznym działaniem kuracji tetracykliną. Przyczyna słabej kondycji twoich włosów tkwi raczej w zaburzeniach hormonalnych i to tych samych, które odpowiadają i za powstanie trądziku. [11]

Antybiotyki onkologiczne – są szczególnym zagrożeniem dla włosów
W onkologicznej chemioterapii antybiotyki pełnią dwie role. W pierwszej, chronią ludzkie DNA przed uszkodzeniem przez czynnik rakotwórczy. W drugiej roli – uszkadzają DNA komórek raka, czym blokują ich podziały, a tym samym rozwój i ekspansję nowotworu. Niestety antybiotyki równocześnie uszkadzają DNA komórek macierzystych włosów oraz komórki innych ważnych narządów. Przykładowo – antracykliny (np. – adriamycyna) – popularna grupa antybiotyków tak silnie modyfikuje strukturę genomu DNA ludzkich komórek, że dla czynnika rakotwórczego stają się „nie do rozplecenia” i tym samym nie do uszkodzenia. Jednak to, co chroni przed rakiem jest jednocześnie zabójcze dla włosów. Antybiotyki z tej grupy, tak trwale łączą się ze spiralą ludzkiego DNA, że uniemożliwia to podziały komórek macierzy włosa generujące wzrost włosa. W konsekwencji włosy są zmuszone do przejścia w fazę „uśpienia pod skórą” (tzw. telogen). Inne antybiotyki – tzw. mitomycyny – chronią ludzkie DNA przed uszkodzeniem, dzięki uprzedniemu przecięcia ludzkiej nici chromosomalnej (bleomycyna). Dodajmy, że antybiotyki są grupą leków przeciwnowotworowych działającymi bardzo różnorodnie . Toteż obok spektakularnego skutku, jakim jest wyłysienie wywołują też inne znacznie groźniesze działania uboczne, takie jak uszkodzenie mięśnia sercowego (antracykliny), uszkodzenie płuc (bleomycyna). Dodajmy, że utrata włosów jest okresowe, zaś najpóźniej do roku od zakończenia chemioterapii włosy zwykle odrastają. [2,3a;3]

Leki na reumatoidalne i łuszczycowe zapalenia stawów mogą wywołać łysienie [10]
Wypadanie włosów może spowodować Leflunomid (LEF) – lek na reumatoidalne i łuszczycowe zapalenie stawów. Łysienie występuje u ok. co 10 leczonego tym lekiem. Jest zwykle przemijające i odwracalne. Wypadanie włosów jest zazwyczaj łagodne lub średnio nasilone i prawdopodobnie zależy od stosowanej dawki leku. Przed rozpoczęciem terapii LEF chory powinien być poinformowany o możliwości wypadania włosów. W razie pojawienia się takiego objawu należy rozważyć zmniejszenie jego dawki do 10 mg/dobę.
Dodajmy dla informacji, że Leflunomid jest efektywnym lekiem, który tłumi objawy choroby i poprawia jakość życia chorych. Częstość jego objawów niepożądanych nie różni się znacząco od podobnych objawów podczas terapii konkurencyjnym metotreksatem lub sulfasalazyną.

Antydepresanty - nieuzasadnione podejrzenia o zagrożenie dla włosów
Od 4 miesięcy biorę lek – popularny lek przeciwdepresyjny najnowszej generacji o chemicznej nazwie „wenlafaksyna”. Przypuszczam, że z tego powodu bardzo nasilił mi się łojotok! Jak rano umyję włosy, to wieczorem są już mocno przetłuszczone. Co więcej wypadają garściami! Czy istnieje związek między lekami przeciwdepresyjnymi a wypadaniem moich włosów i łojotokiem? Dodam, że wcześniej miałam już taki epizod, ale był on związany z depresją i silnym stresem? W odpowiedzi na tego typu pytania – wykwalifikowani kosmetotolodzy i zwykle uspakajają swych klientów. Bowiem wg. medycznych źródeł nie ma udokumentowanego związku pomiędzy tymi popularnymi lekami antydepresyjnymi a wypadaniem włosów i łojotokiem. Wyjątkiem są antydepresyjne związki lecznicze zawierające toksyczny dla włosów pierwiastek - lit. Na ogół utratę włosów w depresji tłumaczy się typową dla tej przypadłością. jaką jest nasilony łojotok i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Te schorzenia, nie dość skutecznie leczone prowadzą często do nasilonego wypadania włosów.
PS. od red. Lek wenlafaksyna został wprowadzony do użycia pod koniec lat 90. XX wieku i zaliczany jest do tak zwanej III generacji leków przeciwdepresyjnych. Ze względu na swe tzw. wybiórcze działanie lek wykazuje wysoką skuteczność w połączeniu ze zmniejszoną ilością działań niepożądanych typowych dla leków poprzednich generacji. Ulotka leku deklaruje pokaźną listę niepożądanych działań ubocznych, ale nie ma wśród nich problemów z wypadaniem włosów! (nudności, biegunka, nerwowość, nadmierna potliwość, suchość w ustach, mioklonie, zaburzenia seksualne; rzadziej wymioty, bezsenność, ból głowy, drżenie, wzrost ciśnienia tętniczego[10])

REPETYTORIUM WIEDZY O PATOLOGII WYPADANIA WŁOSÓW
 

Łysienie, z łac. alopecia, to postępujący zanik włosów na głowie
Codziennie „gubimy” 50-100 włosów głowy i tyleż samo odrasta z podskórnych cebulek mieszczących się w mieszkach włosowych. Łysiejemy – ex definitione – od momentu, w którym liczba wypadających włosów znacznie przekracza liczbę tych, które wyrastają. I co nie mniej ważne, kiedy proces tak nasilonego wypadania trwa przewlekle, czyli nie mniej, niż 2-3 miesiące . Cóż z tego, że nadal tkwią pod skórą głowy żywe, ale „uśpione” cebulkowate macierze włosa – producenci jego łodygi. Dla oczu skóra głowy staje się nieowłosiona, czyli łysa!



Rys 1
Podskórny mieszek i macierz włosa – producenci łodygi włosa

Macierz włosa mieści się w podskórnym mieszku włosowym, w obszarze zwanym cebulką. Komórki macierzy dzielą się co 23 godziny. Co druga komórka potomna stopniowo zamienia się w białkowo-rogowe włókna łodygi włosa, co daje efekt wzrostu. Cykl wzrostowy każdego włosa głowy jest inny, trwa zwykle 3-4 lata. Po okresie wzrostu włosa wchodzi w stan 3 miesięcy spoczynku zwany fazą telogenową życia włosa. Cykli spoczynku i wzrostu jest 20-30 w ciągu naszego życia. Stale w fazie wzrostu znajduje się ok. 90% włosów.

Mamy bujne włosy, gdyż w 100-150 tysiącach cebulkowatych mieszków włosowych wre ich budowa
Włosy głowy nieustannie rosną dzięki codziennym podziałom milionów komórek macierzy obecnych mieszku każdego włosa. Komórki te mieszczą się w dolnej cebulkowatej części każdego podskórnego mieszka włosowego. Każdy podział komórki macierzy daje kolejną cegiełkę budulcową dla wzrostu łodygi włosa.

Gdy włosy przestają rosnąć – łysiejemy!
Zatrucia polekowe, zwłaszcza lekami przeciwnowotworowymi, androgenami, czy retinoidami, itd. – uszkadzają DNA lub zaburzają transkrypcję materiału genetycznego komórek macierzy włosa. Może to skutkować deformacją lub blokadą podziałów i morfologicznego różnicowania się komórek macierzy dostarczającej białkowych „cegiełek” do wzrostu włosa lub ich wadliwością. Wadliwy budulec włosa skutkuje tym, że włosy łatwo się łamią się i pękają. A ponieważ wskutek chemicznej blokady DNA w komórkach macierzy włosy już się nie regenerują i nie wyrasta odnowiona łodyga włosa – łysiejemy.

Główne przyczyny łysienia z powodu zatruć lekowych to:
– skutki niepożądane terapii hormonalnych i wywołujących zaburzenia hormonalne
– skutki niepożądane terapii przeciwnowotworowych
– działania niepożądane leków

Piśmiennictwo
  1. Łysienie androgenowe u mężczyzn – czy warto leczyć? Andrzej Langner, Marcin Ambroziak; Przew Lek, 2002, 5, 4, 46-50
  2. Portal Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14 http://www.ihit.waw.pl/radioterapia-chloniakow-nieziarniczych.html Macmillan Cancer Support [2010]. Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.
  3. Podstawy chemioterapii nowotworów – publikacja www Oddziału Chemioterapii Kliniki Onkologii Akademii Medycznej w Poznaniu - http://www.oncology.am.poznan.pl/studenci/podstawy/Podstawy_chemioterapii_nowotworow.pdf
  4. Portal - http://zdrowie.mylekarze.pl/choroby/328-lysienie-po-chorobach-zakaznych-zatruciach-lekach polekowego Małgorzata Latusek, Ligia Brzezińska-Wcisło; Przegl Dermatol 2013, 100, 16–25
  5. Leczenie ogólne łysienia plackowatego; Magdalena Łuczak, Tomasz Łuczak, Czanita Cieścińska, Rafał Czajkowski Przegląd Dermatologiczny 2013, 100, 53–58
  6. Wpływ cyklofosfamidu i flukonazolu na cykl włosowy na modelu zwierzęcym – problem łysienia polekowego - Małgorzata Latusek, Ligia Brzezińska-Wcisło Przegląd Dermatologiczny 2013, 100, 16–25
  7. Medycyna Praktyczna Ginekologia i Położnictwo 2010/01 „Postępowanie w przypadku chorób skóry sromu. Wytyczne Royal College of Obstetricians and Gynaecologists nr 58, luty 2011” Medycyna Praktyczna - online
  8. Zaburzenia lipidowe u pacjentów ze schorzeniami układu sercowo-naczyniowego. Część II: leczenie fibratami Marek Kośmicki ;Przew Lek 2000, 10, 53-58
  9. Fibraty Encyklopedia leków - Medycyna Praktyczna - online Lek. Anna Tyrka, Dr n. med.Grzegorz Kopeć - http://chorobawiencowa.mp.pl/leczenie/show.html?id=62437
  10. Bezpieczeństwo stosowania retinoidów prof. dr hab. med. Ryszard Żaba Post Dermatol Alergol 2006; XXIII, 4: 161–174
  11. Interakcje miedzy lekami o żywnością – doc d. hab. Med. Mirosław Jarosz, prof. Dr hab. Med. Jan Dzieniszewski, Klinika Chorób Metabolicznych i Gastroenterologii Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie, wyd. MI Polska 2000 r. s 34
  12. Porównanie skuteczności i tolerancji 12 leków przeciwdepresyjnych nowej generacji – meta analiza 20.06.2010 Omówienie artykułu: Comparative efficacy and acceptability of 12 new-generation antidepressants: a multiple-treatments meta-analysis A. Cipriani, T.A. Furukawa, G. Salanti, J.R. Geddes, J.P.T. Higgins, R. Churchill, N. Watanabe, A. Nakagawa, I.M. Omori, H. McGuire, M. Tansella, C. Barbui The Lancet, 2009; 373: 746–758 Medycyna Praktyczna Psychiatria 2010/01 Opracowali: lek. Rafał Jaeschke, dr med. Małgorzata Bała, prof. Roman Jaeschke MD MSc Konsultował prof. dr hab. med. Stanisław Pużyński, Warszawa
  13. Profil bezpieczeństwa leflunomidu Bożena Targońska-Stępniak Reumatologia 2008; 46, 6: 367–371
  14. http://forum.gazeta.pl/forum/w,542,21389580,22148791,Re_antybiotyki_a_lysienie.html
  15. Wikipedia


 
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy

11764
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Witaminy im nie zaszkodzą. Co innego gdyby je faszerować jakimiś lekami. ...leniwyDarek8     105790

No u mnie też 1 tabletka ibuprofenu 400mg bez problemu działa ...leniwyDarek8     94125

Może to być ból migrenowy, ale warto wybrać się z nim do lekarza. ...leniwyDarek8     632

W takim wypadku polecałbym dietę wątrobową: ... Ona nie tylko sprawdza się w schorzeniach wątroby, ale również ...klamer     924

Moja kolezanka ma ten problem :/ ...tex47a     11143

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-ABC wiedzy o tym - dlaczego łysiejemy?
-Łysienie androgenowe – diagnostyka i leczenie
-Łysienie androgenowe – przyczyny i objawy
-Łysienie od chorób
-Łysienie plackowate – objawy i leczenie
-Łysienie po chemioterapii
-Łysienie wskutek grzybicy skóry głowy - leczenie
-Łysienie wskutek uszkodzeń włosów
-Polekowe wypadanie włosów
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.