Przychodnia.pl
Sobota 18. Listopada 2017r
Anieli, Romana

linki sponsorowane, reklamy

Przyczyny łupieżu


Łupież, co to za choroba?
Łupież (łac. pityriasis capillitii) – to pospolita choroba skóry głowy. Jej patomechanizm wynika ze zbyt szybkiego złuszczania się naskórka. Widocznym objawem są białe lub żółtawe drobne „płatki” sypiące się z głowy. Dodajmy że „płatki” w niedużej ilości widoczne na ciemnym ubraniu nie są chorobą, lecz objawem naturalnego obumierania i złuszczania się zwierzchniej warstwy naskórka.

Przyczyn przyśpieszonego złuszczania się skóry głowy jest wiele:
1/ nadmierny rozrost grzybów i bakterii zamieszkujących skórę głowy; 2/ stosowanie drażniących skórę środków myjących i higienicznych; 3 / choroby i zaburzenia immunologiczne, zaburzenia neurologiczne i hormonalne; 4/ niezdrowy styl życia, w tym np. patogenna dieta niezbilansowana w witaminy i minerały, toksyczne używki, itp. 5/ toksyny środowiskowe, np. industrialne dymy, pyły i gazy przemysłowe, chlorowana woda w basenach kąpielowych, itp.;

Główny podejrzany – grzyb drożdżopodobny z rodzaju Malassezia furfur
Obecnie wiadomo, że głównym sprawcą łupieżu są grzyby drożdżopodobne (tzw, drożdżaki) z rodzaju Malassezia. Wymienia się najczęściej trzy gatunki: Malassezia furfur, Malassezia globosa oraz Malassezia restricta. Dodajmy, że wszystkie gatunki grzybów z rodzaju Malassezia są lipofilne, co oznacza, że karmią się tłuszczem wydzielanym przez gruczoły łojowe skóry głowy. Tłuszcz, zwany sebum jest włosom niezbędny. Ma specyficzny skład chemiczny chroniący je przed wysychaniem oraz toksynami środowiskowymi z powietrza i wody oraz przed promieniowaniem ultrafioletowym. Dlatego grzyby z rodzaju Malassezia od wieków wchodzą w skład normalnej mikroflory owłosionej skóry człowieka.

Bez wiedzy o fizjologii naskórka nie zrozumiemy przyczyn łupieżu
Naskórek człowieka jest zbudowany z kilku warstw mikroskopijnej wielkości rogowych łusek. (rys. 1). Złożona z warstw rogowych łusek tzw. warstwa rogowa naskórka okrywa szczelnie skórę kilkoma warstwami płaskich płytek, lepiej niż u ryby. Ta wielowarstwowa osłona cechuje się wodoodpornością i chemoodpornością na większość czynników środowiskowych oraz hermetycznie chroni ciało przed mikrobami.
Rys. 1 Budowa naskórka człowieka

Warstwowa budowa naskórka:
  • powierzchniowa warstwa rogowa powstała z zmodyfikowanych keratocytów
  • warstwa ziarnista powstała z zmodyfikowanych keratocytów
  • warstwa kolczysta powstała z zmodyfikowanych keratocytów
  • keratynocyty – tworzące warstwę podstawną


Co miesiąc zdrowy naskórek głowy złuszcza się i odnawia
Fizjologiczny proces złuszczania się pojedynczej warstewki ludzkiego naskórka i zarazem wytwarzanie następnej, zastępczej – trwa ok. 28 dni. W tym czasie zanika zwierzchnia warstewka mikroskopijnych rogowych łusek pokrywających skórę. Nowa zwierzchnia warstwa rogowa naskórka powstaje nie od razu, lecz w cyklu wielu przemian.

Regeneracja warstw łusek naskórka zaczyna się od jego podstawy
Odnowa złuszczonej warstwa naskórka zaczyna się miesiąc wcześniej, od podziałów komórek rozrodczych z tzw. warstwy postawnej naskórka. Ta rozrodcza warstwa nieustannie regenerująca naskórek jest złożona jest z tzw. komórek walcowatych. Komórki te ściśle do siebie przylegają, mają one wydłużone jądra i ułożone są prostopadle do powierzchni skóry. Warstwa podstawna generuje młode potomne keratynocyty. Keratynocyty są komórkami ulegającymi specyficznym przemianom morfologicznym dokonującymi się w warstwach kolczystej i ziarnistej naskórka. Stale przemieszczają się ku powierzchni skóry, jednocześnie wypełniając się białkiem – keratyną. W finale swych przemian morficznych – keratynocyty odwadniają się i przyjmują formę cienkich, sprężystych oraz wodo i chemo-odpornych łusek .

Gdy pewnego dnia z głowy zaczynają się sypać „białe łuski”
Zwykle łupież wywołuje nadmiar grzybów rodzaju Malassezia (Malassezia furfur, Malassezia globosa oraz Malassezia restricta). W liczbie tolerowanej przez organizm grzyby te bezobjawowo bytują na skórze głowie. Gdy staną się zbyt liczne – stają się zjadliwe, gdyż wytwarzają zbyt wiele wydzielin drażniących skórę. Nadmiar wydzielin zaburza delikatny metabolizm komórek naskórka. Skutkuje wielokrotnym wzrostem tempa złuszczania się naskórka, czyli łupieżem! Ponadto nadmiar tych i innych patogennych drobnoustrojów może wywołać łojotokowe zapalenie skóry, a także alergie skórne.
Rys. 2
Łój z gruczołu łojowego pożywką dla grzybów rodzaju Malassezia
Źródło: Melassezia furfur - fot. Wikimedia Commons


Szczegółowy opis patomechanizmu z udziałem grzybów Malassezia
Grzyby rodzaju Malassezia furfur karmią się tłuszczem wydzielanym przez gruczoły łojowe a wydzielają swój metabolit – tzw. wolne kwasy tłuszczowe. Te kwasy drażnią skórę, gdyż mają atrybuty wolnych rodników. Gdy ich liczba na 1 cm kwadratowy przekroczy barierę tolerancji skóry wywoła to gwałtowną reakcję naskórka. Jej skutkiem jest zahamowanie aktywności enzymów błonowych i białek transportujących. Ponadto pojawia się nadaktywność komórek odpornościowych – makrofagów, co skutkuje stanem zapalnym skóry. Pobudzone tym wszystkim keratynocyty, przyspieszają aż 4-krotnie (!) procesy odnowy rogowych łusek naskórka. Pochodną tego jest proporcjonalny wzrost tempa złuszczania się naskórka. A to objawia się obfitym wysiewem płatków złuszczyn naskórka, czyli łupieżem.

Dlaczego grzyb Malassezia furfur nadmiernie się namnaża?
Bezpośrednia przyczyna chorobliwego rozrostu Malassezia furfur jest prozaiczna. Jak już powiedzieliśmy grzyby z rodzaju Malassezia są lipifilne, co oznacza, że im więcej tłustego łoju zwanego sebum wydzielanego przez gruczoły łojowe skóry głowy, tym liczniejsza staje się populacja grzyba i tym większe ryzyko wystąpienia choroby. Wniosek – „wodą na młyn” dla rozwoju łupieżu jest nadaktywność gruczołów łojowych, czyli łojotok.

Jakie czynniki potęgują wydzielanie łoju? [2,3]
Wydzielanie łoju jest np. duże u noworodków, po czym obniża się w ciągu pierwszych lat życia, by wzrosnąć gwałtowanie w okresie pokwitania (13-18 lat). Potem ponownie zmniejsza się powoli, co wyraźniej zaznacza się u kobiet niż u mężczyzn. Wzmożone wydzielanie łoju jest charakterystyczne dla pewnych okolic ciała obfitujących w gruczoły łojowe – tzw. okolice łojotokowe, do których należy owłosiona skóra głowy. Nadmierne wydzielanie łoju nazywamy łojotokiem. Dodajmy, że może też obejmować części twarzy, okolice piersi i międzyłopatkowe na plecach, okolice narządów płciowych, itp. Reasumując - ryzyko łojotoku i jego pochodnej łupieżu zmienia się on wraz z wiekiem, miejscem ciała i aktywnością hormonalną .

Co najbardziej nasila łojotok?
Kluczową rolę w pobudzaniu produkcji łoju (sebum) przez gruczoły skórne odgrywają hormony płciowe. Nasilenie się łojotoku podczas dojrzewania wskazuje na udział androgenów i nadmierne wytwarzanie progesteronu u kobiet. Ponadto wpływ na wydzielanie łoju mają uwarunkowania genetyczne, dieta, aktualny stan zdrowia, stres, jak i czynniki klimatyczne i nieprawidłowa pielęgnacja włosów. Wypadkową w/w czynników łojotwórczych jest kosmetologiczny podział włosów na włosy szybko przetłuszczające się, suche lub normalne.

Sprzężenie zwrotne łojotoku z łupieżem
Pod wpływem łojotoku intensywnie namnaża się główny sprawca łupieżu - petogenny grzybek drożdżakowaty Malassezia. Przetwarza on obfitą wydzielinę guczołów łojowych w swój liczbowy rozrost na skórze głowy. Im więcej tych patogennych grzybów Malassezia – tym bardziej skóra jest podrażniona ich wydzieliną. I odwrotnie, im więcej łoju dla rozrostu pasożyta powodującego łupież tym liczniejsza staje się populacja patogennych mikrobów. Choroba szybko narasta wskutek wzajemnego wzmacniania tych patogennych mechanizmów!

Kogo łupież dotyka najczęściej?
Łupież zwykły jest częstym schorzeniem skóry owłosionej głowy występującym zazwyczaj u ludzi rasy białej. Rzadko pojawia się u przedstawicieli rasy czarnej. Największe występuje w wieku 10-20 lat, w okresie burzy hormonalnej okresu dojrzewania (dotyczy ok. 50%). Łupież jest częstszy u chłopców i mężczyzn, niż u kobiet. Z wiekiem może przekształcać się w łupież tłusty. Włosy stają się wówczas tłuste, lśniące i coraz cieńsze. Łupież tłusty może utrzymywać się przez całe życie. Ten rodzaj łupieżu może doprowadzić do wypadania włosów, co zagraża przedwczesnym łysieniem. U niemowląt i dzieci jest w zasadzie niespotykany.

Piśmiennictwo
  1. Dermatologia Praktyczna; lekarze dermatolodzy: Małgorzata Opalińska, Katarzyna Prystupa, Wadim Stąpór, Wyd.Lek. PZWL 1997
  2. Łupież jako objaw – jego etiopatogeneza, leczenie i zapobieganie; dr n med. Marta Wysocka z Kliniki Diabetologii Dziecięcej i Wad Wrodzonych II Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. Lech Korniszewski - 2003 Nowa Medycyna – zeszyt 116 (3-4/2002)
  3. Łupież - fakty i mity; Irena Rudowska Dermatologia estetyczna, nr 6, 2000
  4. Choroby skóry. Stefania Jabłońska, Tadeusz Chorzelski: Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1997. ISBN 83-200-2140-5.
  5. Dwa oblicza wolnych rodników tlenowych; Agnieszka Zabłocka, Maria Janusz ; Postepy Hig Med Dosw. (online), 2008; 62: 118-124 Review Full Text PDF Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN im. Ludwika Hirszfelda we Wrocławiu
  6. Łupież, łojotok, włosy alergika - Katrzyna Prystupa -cykl artykułów nt. pielęgnacji włosów "Moje Zdrowie" 1999-2000
  7. Dlaczego mam łupież – Edward Ozga-Michalski, Dorota Bystrzanowska; Portal Farmaceutyczno-Medyczny PFM.PL.
  8. Adam Straszyński: Choroby skóry. W: Karol Jonschner: Zarys pediatrii. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1956.


oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja dermatologiczna lek. med. Dorota Bystrzanowska

Dorota Bystrzanowska
specjalista dermatolog
specjalista medycyny estetycznej
Zapraszam mieszkańców Warszawy i okolic do korzystania z usług mojego gabinetu High-Med.
Przychodnia Specjalistyczna
Kasprowicza 27 lok. 2, Warszawa Bielany
Kontakt dla umówienia wizyty 22 865 71 50 603-753-493
dorota.bystrzanowska@high-med.pl
linki sponsorowane, reklamy

4091
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Witaminy im nie zaszkodzą. Co innego gdyby je faszerować jakimiś lekami. ...leniwyDarek8     105332

No u mnie też 1 tabletka ibuprofenu 400mg bez problemu działa ...leniwyDarek8     93420

Może to być ból migrenowy, ale warto wybrać się z nim do lekarza. ...leniwyDarek8     526

W takim wypadku polecałbym dietę wątrobową: ... Ona nie tylko sprawdza się w schorzeniach wątroby, ale również ...klamer     717

Moja kolezanka ma ten problem :/ ...tex47a     11005

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Łojotok zagraża zdrowiu i urodzie włosów
-ABC wiedzy o łupieżu
-Jak unikać łupieżu - radzą lekarze dermatolodzy
-Leczenie łupieżu
-Łupież suchy czy tłusty?
-Przyczyny łupieżu
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.