Przychodnia.pl
Roberta, Rudolfa   Czwartek 17. Kwietnia 2014r
Szpik kostny – rola w ustroju, choroby
Szpik kostny to silnie ukrwiona galaretowato-gąbczasta substancja zlokalizowana w jamach szpikowych trzonów kości długich oraz w licznych małych jamkach w tzw. istocie gąbczastej wszystkich kości. U osoby dorosłej szpik kostny waży łącznie około 2,5 kg.

ROLA FIZJOLOGICZNA
SZPIK KOSTNY U DZIECI I U DOROSŁYCH
FUNKCJE ZDROWEGO SZPIKU
GDY SZPIK KOSTNY CHORUJE…
LECZENIE ONKOLOGICZNE MOŻE USZKODZIĆ SZPIK KOSTNY

ROLA FIZJOLOGICZNA
 
Główny narząd krwiotwórczy
Szpik kostny i zawarte w nim komórki macierzyste wytwarzają niezbędne dla zdrowia i życia komórki krwi: czerwone krwinki (erytrocyty), białe krwinki (leukocyty) oraz płytki krwi. Te ostatnie odpowiadają głównie za procesy krzepnięcia w ustroju człowieka.

Krwinki czerwone – erytrocyty – zawierają specyficzne białko – hemoglobinę.
Hemoglobina jest idealnym biochemicznym „magnesem” wiążącym i transportującym tlen. Dzięki hemoglobinie – czerwone krwinki wychwytują tlen z płuc i transportują do komórek mięśni, (w tym do mięśnia sercowego), do mózgu, wątroby, nerek i innych najważniejszych narządów i organów ciała człowieka. Ta dostawa tlenu drogą krwi umożliwia „spalanie” substancji energetycznych i wytworzenie energii niezbędnej dla ruchu organizmu, pracy serca i mózgu oraz wszelkich innych energochłonnych procesów życiowych.

Krwinki białe – leukocyty
Rolą leukocytów jest zwalczanie zarazków (wirusów, bakterii, grzybów, pasożytów, toksyn oraz rozpoznawanie i niszczenie nieprawidłowych komórek (w tym nowotworowych) powstających w organizmie.

Megakariocyty i trombocyty
Megakariocyty to duże komórki szpiku kostnego, o średnicy około 50-100 μm, które wytwarzają tzw. płytki krwi – trombocyty. Trombocyty są najmniejszymi komórkami krwi wpływającymi na jej krzepliwość, co odpowiada np. za hamowanie krwawienia w przypadku uszkodzenia naczyń krwionośnych.

Regeneracja szpiku kostnego
Produkcja komórek krwi przez szpik kostny jest procesem złożonym, nie wolnym od chorób i patologii, co niekiedy stwarza sytuacje wymagające regeneracji komórek krwiotwórczych. Samoodtwarzaniu się komórek wytwórczych szpiku służą tzw. komórki macierzyste krwi . Ich obecność jest niezwykle ważna, chociaż stanowią jedynie ok. 0,1% wszystkich obecnych w szpiku kostnym komórek. Komórki macierzyste ponadto mają zdolność samoregeneracji i różnicowania dając początek kolejnym generacjom komórek, z których powstają następnie dojrzałe krwinki. Przyjmuje się, że liczba >2x10^6 komórek macierzystych liczona na kilogram masy ciała jest w stanie odtworzyć utracony z powodu choroby, czy napromieniowania substancjami radioaktywnymi szpik i trwale zapewnić nam niezbędną produkcję krwinek.

Trzeba wiedzieć, że szpik kostny występuje w dwóch postaciach:
  • szpiku kostnego czerwonego (łac. medulla ossium rubra) - intensywnie wytwarzającego komórki i inne składniki morfotyczne krwi. W terminologii medycznej określane to jest jako aktywność hematologiczna.
  • szpiku kostnego żółtego - (łac. medulla ossium flava) – przerośniętego tłuszczem i nieaktywnego hematologicznie, który zawiera nieliczne młodociane czerwone krwinki mogące np. w przypadku głębokiej anemii być zastąpione szpikiem czerwonym.


SZPIK KOSTNY U DZIECI I U DOROSŁYCH
Już w życiu płodowym zaczyna się wytwarzanie krwinek. Płód ludzki dopiero pod koniec swojego rozwoju wykształca kości i szpik kostny. Dlatego wcześniej inne narządy płodu zastępczo wytwarzają komórki krwi. Głównie są to czerwone krwinki dostarczające szybko rozwijającemu się nowemu organizmowi tlenu i energii, gdyż przed zarazkami i toksynami jest on chroniony przez system odpornościowy matki. Obecnie uważa się, że komórki krwiotwórcze pęcherzyka żółtkowego nie zapoczątkowują hematopoezy wywnątrzzarodkowej i pojawia się ona pierwotnie w rejonach AGM (aorta, gonady, mesonephros), czyli w miejscu gdzie tworzone są też zawiązki aorty, gonad i nerek. Następnie, w okresie płodowym, czynności krwiotwórcze przejmuje wątroba i wreszcie pod koniec tego okresu – szpik kostny płodu.

U niemowląt i małych dzieci czerwony szpik kostny wypełnia prawie wszystkie kości
Odpowiada to wysokiemu zapotrzebowaniu szybko rosnących niemowląt i małych dzieci na energię i niezbędny dla jej wyzwolenia tlen transportowany w organizmie przez czerwone krwinki. Jak już wiemy czerwony szpik kostny intensywnie produkuje te krwinki (erytrocyty) i inne składniki morfotyczne krwi. Nieaktywnego krwiotwórczo szpiku żółtego jest bardzo niewiele.

Granica pokwitania
Do okresu pokwitania dziewcząt i chłopców niemal cały szpik kostny w obrębie szkieletu jest szpikiem czerwonym - krwiotwórczo aktywnym, chociaż już od 7 r.ż ulega stopniowemu zanikowi, czyli inwolucji.

U dorosłych zmienia się zasadniczo skład szpiku kostnego
Po przekroczeniu bariery pokwitania ilość czerwonego szpiku się zmniejsza, coraz więcej powstaje szpiku żółtego. W dużym uproszczeniu - szpik żółty powstaje ze szpiku czerwonego, w którym rozrastają się komórki tłuszczowe. Szpik żółty jak już podkreśliliśmy jest hematologicznie nieczynny, czyli nie wytwarza komórek krwi. U osób dorosłych około 50% to tzw. szpik żółty.

Rozmieszczenie szpiku aktywnego i nieaktywnego w kościach u dorosłych
Po 18 r.ż. szpik czerwony występuje już tylko w obrębie: kręgosłupa, żeber, mostka, czaszki, miednicy i proksymalnych przynasad kości ramiennych i udowych. Z upływem lat zanika jednak coraz bardziej, tak, że u osób coraz bardziej zaawansowanych wiekowo występuje głównie w kościach płaskich. Natomiast nieaktywny krwiotwórczo szpik kostny żółty, wypełnia coraz bardziej jamy szpikowe innych kości. Ale uwaga! U dorosłych szpik żółty może w sytuacjach nagłej potrzeby systemowej, przekształcać się w szpik czerwony.

FUNKCJE ZDROWEGO SZPIKU
 
Gdy szpik kostny jest zdrowy…
Jama szpikowa kości wypełniona jest gęstą, bogatą siecią cienkościennych naczyń włosowatych. Ta rozbudowana sieć naczyń włosowatych jest specyficznym wytworem tkanki łącznej wypełniającym wnętrze kości. W dogodnych miejscach tej sieci naczyniowej zwanej podścieliskiem zagnieżdżają się komórki obecne w szpiku: osteoblasty, osteoklasty oraz komórki macierzyste (hemocytoblasty); erytroblasty, mieloblasty, megakariocyty oraz komórki tłuszczowe – produkujące tłuszcz. Rolą podścieliska, zwanego też zrębem szpiku kostnego jest nie tylko mechaniczne podtrzymywanie komórek produkujących poszczególne linie szpikowe, lecz również fizjologiczne wspomaganie ich rozwoju. Toteż jej stan jest warunkiem poprawnej aktywności komórek krwiotwórczych (hematopoetycznych) i innych.

Rola czerwonego szpiku kostnego
W obrazie mikroskopowym szpiku kostnego zwracają uwagę tzw. wyspy krwiotwórcze – tj. zgrupowania komórek krwiotwórczych otoczone przez zatoki naczyniowe, do których uwalniane są młode krwinki. Te skupiska komórek to najbardziej aktywna tkanka krwiotwórcza nazywana komórkami pnia szpiku kostnego. Krwiotwórcze komórki macierzyste, mające zdolność różnicowania się muszą wytworzyć 11 głównych linii komórkowych. To różnicowanie się jest procesem stopniowym. W pierwszym etapie powstają komórki macierzyste mielopoezy i limfopoezy. Następnie z mielopoetycznych komórek macierzystych powstają linie komórkowe: erytropetyczna, megakariopoetyczna, neutrofilopetyczna, makrofagopoetyczna, eozynofilopoetyczna, bazofilopoetyczna, mastocytwoa. Z limfopoetycznych komórek macierzystych powstają linie limfocytów T, limfocytów i limfocytów NK – naturalne komórki cytotoksyczne. Jeden rodzaj komórek, tj. komórki dendrytyczne, wyłamuje się z podziału na mielo- i limfopoezę; komórki te są wytwarzane zarówno w obrębie mielopoezy (komórki dendrytyczne typu I, wytwarzane w obrębie makrofagopoezy), jak i limfopoezy (komórki dendrytyczne typu II, wytwarzane w obrębie limopoezy T).

Autoregulacja produkcji krwinek
Protoplastą wszystkich krwinek są wspomniane na wstępie pierwotne macierzyste komórki krwi W cyklu przemian dojrzewają one w szpiku czerwonym. Z tych komórek pnia szpiku wykształcają się stopniowo wszystkie podstawowe komórki krwi – czerwone krwinki (erytrocyty), białe krwinki (limfocyty), płytki krwi oraz inne linie komórkowe. Pod wpływem specyficznych czynników, w tym np. tzw. czynników wzrostu - powstają te, a nie inne komórki. Również same komórki krwiotwórcze pnia muszą się nieustannie samoodtwarzać, aby zachować odpowiednią równowagę ilościową. Proces uwalniania komórek ze szpiku do krwi jest regulowany przez komórki śródbłonka naczyń szpiku, które tworząc barierę szpik-krew, uwalniają tylko dojrzałe komórki. Bariera ta nie działa w wątrobie i śledzionie, do których hematopoeza jest przeniesiona w warunkach chorobowych; wówczas we krwi pojawiają się także komórki niedojrzałe.

Jak powstają i działają czerwone krwinki?
U dorosłego szpik kostny czerwony jest głównym miejscem wytwarzania czerwonych krwinek (erytrocytów). U płodu i niekiedy u niemowląt może to być również wątroba lub śledziona. Głównym zadaniem czerwonych krwinek jest dostarczenie tlenu z płuc do tkanek oraz pomoc w wydaleniu dwutlenku węgla i metabolitów tkankowych. Prawidłowa liczba erytrocytów we krwi wynosi:
  • u dorosłych mężczyzn – 4,6- 6,2 mln/ na mikrolitr
  • u dorosłych kobiet – 4,2- 5,4 mln/ na mikrolitr


Jak powstają białe krwinki?
Szpik czerwony jest również miejscem powstawania małych ziarnistych krwinek białych – tzw. granulocytów; zaś limfocyty powstają i dojrzewają w śledzionie oraz grasicy i w narządach chłonnych. Wspomnieliśmy też na wstępie, że rolą tych białych krwinek (leukocytów) jest zwalczanie drobnoustrojów, toksyn i innych ciał obcych będących intruzami w ustroju - określanymi jako antygeny. Polem ich walki z zarazkami, pasożytami, toksynami i zdegenerowanymi komórkami jest krwioobieg oraz tzw. limfa (specjalny płyn któremu biały kolor nadają krwinki białe) oraz narządy limfatyczne (śledziona, grasica, migdałki i węzły chłonne). Przypomnijmy, że system limfatyczny jest fizjologiczną „oczyszczalnią” drenującą organizm z wspomnianych antygenów. W układzie limfatycznym aktywnie ze sobą współdziałają dwa typy limfocytów, typ B i typ T. Przykładowo limfocyty (komórki) typu B są odpowiedzialne za tzw. odporność humoralną – czyli wytwarzanie przeciwciał wykrywających i niszczących dany typ antygenu - związek chemiczny, obce białko występujące na powierzchni zarazka czy komórki nowotworowej, itp. Ponadto limfocyty te reagują na obecność antygenów – mnożąc się poprzez intensywne dzielenie się i dojrzewanie. Limfocyty (komórki) typu T są odpowiedzialne za tzw. odporność komórkową. W praktyce atakują i niszczą komórki nowotworowe i komórki zainfekowane wirusami. Powinniśmy więc być zaniepokojeni, gdy liczba białych komórek krwi spada poniżej 1 000/μl! Tak wysoce obniżona ich liczba wobec pożądanej normy - może grozić poważną infekcją, a czasem sepsą. Z kolei nadmiernie podwyższona liczba leukocytów może sugerować infekcję, białaczkę lub uszkodzenie tkanki (ranę, oparzenie, itp.). Pożądana dla zdrowia liczba krwinek białych oscyluje od 4 100 do 10 900/μl. Ale uwaga! Zaburzyć normę może również intensywny wysiłek fizyczny, ciąża, stres, przewlekłe schorzenia.

Skład komórkowy szpiku określa stan jego zdrowia
Skład szpiku kostnego jest ważną wskazówką dla lekarza badającego przyczyny zaburzeń w układzie krwiotwórczym. Zdrowy szpik - widoczny np. w rozmazach biopsyjnych pod mikroskopem - zawiera zwykle: 60% białych krwinek w postaci granulocytów i ich prekursorów, 20% prekursorów czerwonych krwinek (erytrocytów), 10% limfocytów, monocytów i ich prekursorów, 10% niezidentyfikowanych komórek. Znaczące zaburzenie tych proporcji wskazuje na możliwość patologicznego zaburzenia czynności krwiotwórczych szpiku kostnego

GDY SZPIK KOSTNY CHORUJE…
 
Awarie produkcji krwinek…
Choroba, przypadkowe zatrucie chemiczne ustroju lub innego pochodzenia upośledzenie czynności szpiku kostnego może zahamować lub zaburzyć produkcję krwinek. W takiej sytuacji we krwi zaczyna krążyć coraz więcej patologicznych krwinek, a liczba zdrowych np. czerwonych krwinek mogących przenosić tlen, czy leukocytów zdolnych bronić organizm przed infekcjami staje się coraz mniejsza. Należy więc zawsze zwracać uwagę na aktualne wyniki badań morfologii krwi, pod kątem wszelkich znaczących odstępstw od normy. Zwłaszcza, że niektóre choroby krwi i układu krwiotwórczego rozwijają się początkowo niepostrzeżenie (bez objawów klinicznych!), ale mają bardzo poważne patologiczne następstwa prowadzące nawet do śmierci. Przyczyną upośledzenia czynności szpiku kostnego są również „zaprogramowane” przez lekarzy niedoskonałe jeszcze rozmaite terapie onkologiczne, głównie radioterapia i chemioterapia. Ale o tym na końcu tekstu.

Co może uszkodzić układ krwiotwórczy?
1.Poszukując przyczyny deficytu bądź wadliwości komórek krwi – najpierw zapytamy o stan szpiku kostnego?
Ten intensywnie pracujący narząd narażony jest na liczne toksyny obecne w farbach i innych chemikaliach (np. benzen), lekach (związki złota, leki cytostatyczne) promieniowanie jonizujące w terapiach onkologicznych, itp. czynniki mogące uszkodzić szpik. Szpik może także uszkodzić działanie modnych ostatnio przeciwciał. Przyczyną pewnej formy białaczki (granulocytopenii) może być także nowotwór, gdy neutrofile nie mogą rozwijać się gdyż są wypierane przez komórki nowotworowe.
2.Ale też już wiemy, że szpik kostny nie jest samoistnym producentem krwinek. Należy więc pamiętać, że narządami współodpowiedzialnymi za prawidłowe namnażanie się i dojrzewanie krwinek, zwłaszcza limfocytów są również narządy limfatyczne: węzły chłonne, grasica, śledziona. Dlatego badając przyczyny wadliwości wytwarzanych komórek krwi trzeba uwzględnić możliwość choroby:
  • ‘tkanki mieloidalnej’ (myeloid tissue) – wytwarzającej szpik kostny i komórki zeń się wywodzące (np. erytrocyty, płytki krwi, granulocyty i monocyty) oraz:
  • ‘tkanki limfoidalne’ (lymphoid tissue), na którą składają się: grasica, węzły chłonne i śledziona.


Choroby krwi i układu krwiotwórczego
    Choroby krwinek czerwonych – niedokrwistość, anemia - najczęściej spotykany objaw chorobowy, wymagający poszukiwania przyczyny tego stanu organizmu Choroby szpiku kostnego i krwinek białych - najczęściej spotykane białaczki (oraz choroby węzłów chłonnych i śledziony) Choroby szpiku kostnego - np. szpiczak mnogi Choroby nowotworowe i infekcyjne kości Choroby układu krzepnięcia


Choroby krwinek czerwonych - niedokrwistość, anemia
Anemia czyli niedokrwistość objawia się znacznym obniżeniem stężenia hemoglobiny bądź ilości erytrocytów we krwi. Stężenie hemoglobiny wskazujące na anemię wynosi u mężczyzn poniżej 13,5 g/dl, a u kobiet mniej niż 12,0 g/dl. Anemia może być spowodowana niedoborem komórek produkujących krwinki czerwone (erytroblastów) w szpiku kostnym lub hemoglobiny we krwi. Lista możliwych przyczyn jest bardzo długa. Najprostsza przyczyna to dietetyczny niedobór żelaza lub krwiotwórczej witaminy B12 bądż kwasu foliowego we krwi. Anemię wywołać może także zaburzenie tworzenia się krwinek lub wzmożenie procesu ich rozpadania się –tj. niedokrwistość hemolityczna. Inną, a zarazem najczęstszą przyczyną u kobiet anemii z niedoboru żelaza (anemia sideropeniczna) mogą być obfite krwotoki miesiączkowe.

Choroby krwinek białych - białaczki
Choroby krwinek białych (leukocytów) – białaczki - wywołuje zwykle uszkodzenie szpiku, w którym one powstają i dojrzewają. Z białaczką mamy do czynienia, kiedy układ krwiotwórczy „produkuje” do krwi nadmierne ilości niedojrzałych bądź wadliwych, czyli bezużytecznych fizjologicznie białych krwinek. Nie uchronią one ustroju przed zarazkami, ani nie weeliminują zdegenerowanych nowotworowo bądź uszkodzonych komórek ustroju. Wyróżniamy białaczki ostre limfoblastyczne i mieloblastyczne, o szybkim przebiegu, które wymagają intensywnego leczenia chemioterapią, oraz białaczki przewlekłe, zwykle o powolnym przebiegu, niektóre wręcz nie wymagające leczenia w początkowej fazie. Białaczki są szczególnie niebezpieczne dla zdrowia, gdy szpik produkuje patologiczne leukocyty, a zwłaszcza najliczniej występujące granulocyty obojętnochłonne - mamy do czynienia z groźnymi objawami takimi jak np. neutropenia Jednak diagnozując białaczkę należy wcześniej wyeliminować inne przyczyny ponadnormatywnego wzrostu liczby leukocytów, takie jak: infekcje zakaźne, czy choroby wywołujące ostre i przewlekłe stany zapalne (ch. reumatoidalne, alergie, astmę, itp.).

Nowotwory krwi
Neutropenia i czynniki wzrostu

Choroby szpiku kostnego - szpiczak mnogi
Szpiczak mnogi jest chorobą nowotworową szpiku kostnego mogącą występować w postaci tzw. nacieków w kilku różnych kościach jednocześnie. Stąd nazwa „mnogi”. Chorobę inicjują zmiany nowotworowe o charakterze rozsianym w specyficznej linii limfocytów B zwanych komórkami plazmatycznymi, które są prawidłowymi komórkami szpiku kostnego (około 5 %). Stanowią one wyspecjalizowaną postać limfocytów B i produkują przeciwciała zwalczające antygeny. Szpiczak mnogi jest najczęstszą choroba nowotworową komórek plazmatycznych. Warto wiedzieć, że choroba występuje głównie w starszym wieku, bardzo rzadko poniżej 30 roku życia, a zasadniczo nie występuje u dzieci. Spotyka się go stosunkowo rzadko (1 proc. nowotworów złośliwych), ale jest groźny (2 proc. zgonów z powodu wszystkich zachorowań na raka). Aż 70 proc. chorych na szpiczaka umiera w ciągu 5 lat od zachorowania, chociaż w ostatnich 10 latach dzięki zastosowaniu nowych leków (thalidomide, lenalidomide, bortezomib) długość życia znacznie się zwiększyła. Przyczyna występowania choroby nie jest znana. Mogą mu sprzyjać różne czynniki: osłabiony system odpornościowy, skłonności genetyczne, wirusy, narażenie na niektóre środki chemiczne i promieniowanie.
Szpiczaka mnogiego początkowo trudno wykryć. Jego objawy w pierwszym stadium są niecharakterystyczne: zmęczenie, ból kości, infekcje, itd. Dlatego rozpoznanie choroby często następuje w zaawansowanym stanie. Zaawansowanej chorobie towarzyszy niszczenie struktury beleczkowej kości. Wynika to z nadmiernej aktywności specjalnych komórek szpiku (kościogubnych). Proces intensywnego niszczenia kości uwalnia przy tym do krwi duża ilość wapnia, co może niekiedy prowadzić do uszkodzenia nerek i innych objawów groźnych dla życia. Szpiczak mnogi jest wciąż nieuleczalnym nowotworem hematologicznym. Pomimo tego istnieje obecnie wiele sposobów efektywnej terapii tego nowotworu, a proponowane leczenie może być bardzo różnorodne. Problemem bodajże najważniejszym dla chorego jest postawienie właściwej diagnozy w możliwie wczesnym stadium choroby, co często nie jest łatwe.

Szpiczak mnogi - poradnik dla pacjentów

Nowotwory kości – przerzuty kostne i nowotwory pierwotne
W kościach nowotwory samoistnie powstają dość rzadko. Natomiast często stają się ofiarą przerzutów nowotworowych z innych narządów. Przerzuty kostne najczęściej spotykamy w raku piersi, prostaty, tarczycy, płuc, żołądka i nerki. Z reguły są umiejscowione w kręgach piersiowych i lędźwiowych kręgosłupa; ponadto w miednicy, żebrach, kości udowej i ramieniowej, czyli w większości istotnych obszarach krwiotwórczych u osób dorosłych. Objawem procesu nowotworowego jest głównie uciążliwy ból. Czasem dochodzi do złamań patologicznych powstających bez ewidentnego urazu. Leczenie polega głównie na hormonoterapii, niekiedy radioterapii paliatywnej oraz na pełnej palecie terapeutycznej (chemioterapii, radioterapii) narządów generujących przerzuty.
Pierwotne nowotwory kości to głównie kostniaki, chrzęstniaki, naczyniaki jamiste i torbiele. Najczęściej mają charakter łagodny, jednak wszystkie wymagają leczenia gdyż mogą ulec zezłośliwieniu. Leczenie polega bądź na chirurgicznym usunięciu zmiany chorobowej, bądź na jej naświetlaniu promieniowaniem rentgenowskim.

Osteoliza nowotworowa - czyli przerzuty nowotworowe do kości (część 1)

Zaburzenia układu hemostatycznego krwi
Do częstych nieprawidłowości obserwowanych w przebiegu chorób nowotworowych należą zaburzenia układu krzepnięci. Występują one pod postacią powikłań zakrzepowo-zatorowych, powikłań krwotocznych, a także zespołu rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego. Wywołane są przez szereg czynników związanych bezpośrednio i pośrednio z obecnością nowotworu, mogą być też następstwem leczenia onkologicznego.

Choroby infekcyjne kości - zapalenia kości ( ostitis )
Choroby te mogą mieć negatywny wpływ na funkcje krwiotwórcze szpiku kostnego. Ich przyczyną są przede wszystkim drobnoustroje, które mogą dostawać się do kości z krwią, z limfą, bądź przez rany pourazowe i operacyjne. Do powstania zapalenia kości przyczynia się także zmniejszona odporność ustroju i miejscowe zaburzenia w ukrwieniu i odżywianiu kości. Ze względu na budowę kości – jej zapaleniom z reguły towarzyszy zapalenie szpiku, co określa się terminem osteomyelitis. Przykładowo - ostre zapalenie kości jest pierwotnie wynikiem zapalenia szpiku. Najczęściej występuje między 2 a 10 rokiem życia, jest trzykrotnie częstsze u chłopców niż u dziewcząt, co wynika z większej urazowości u chłopców. Inna choroba - promienica kości (actinomycosis ossis) przebiega jako tzw. ropne zapalenie szpiku. Obejmuje ono żuchwę, rzadziej mostek, żebra i trzony kręgów – istotne obszary krwiotwórcze u dorosłych. Zapalenie kości i szpiku miewa przebieg ostry, podostry i przewlekły.

LECZENIE ONKOLOGICZNE MOŻE USZKODZIĆ SZPIK KOSTNY
 
Szpik kostny i radioterapia
W leczeniu nowotworów kości stosuje się przede wszystkim radioterapię, głównie ze względu na przeciwbólowe działanie naświetlań. Czynnikiem niszczącym komórki nowotworowe jest tu promieniowanie jonizujące - promienie Roentgena bądź gamma, którego źródłem są rad, kobalt i inne pierwiastki promieniotwórcze. Radioterapia jest metodą radykalną, niszczy całkowicie guz oraz jego przerzuty w sąsiedztwie. Niestety radioterapia (jak też chemioterapia!) może być przyczyną aplazji szpiku kostnego, to znaczy zahamowania produkcji krwinek czerwonych, białych i płytek krwi. Stan taki jest bardzo niebezpieczny dla chorego, który oprócz tego, że ma anemię, staje się też bezbronny wobec infekcji. Większość skutków ubocznych ustępuje po zakończeniu leczenia, a prawidłowe komórki szybko się odradzają. Obecnie stosuje się coraz mniej obciążające metody radioterapii. Czas potrzebny na regenerację organizmu i odzyskanie sił zależy od ogólnego stanu zdrowia i rodzaju stosowanej terapii u danej osoby. Tak więc każdy pacjent w inny sposób będzie przechodził leczenie.

Chemioterapia i układ krwiotwórczy
Komórki szpiku należą do tych nielicznych komórek, które szybko się dzielą. W przypadku chorób nowotworowych, aby zahamować szybkie podziały i namnażanie się komórek nowotworowych stosuje się tzw. środki cytostatyczne. Ich stosowanie zwie się chemioterapią. Niestety leki te hamują również podziały komórek szpiku kostnego – wytwarzających komórki odpornościowe (w tym zwłaszcza leukocyty). Jak dotąd leki cytostatyczne generalnie nie rozróżniają komórek szpiku kostnego i komórek nowotworu złośliwego. Stąd chemioterapia niszczy również komórki szpiku kostnego i powoduje bardzo poważne osłabienie układu krwiotwórczego warunkującego m.in., jak już wiemy odporność immunologiczną na infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybice, itp.

Kiedy niezbędna jest regeneracja szpiku poprzez jego przeszczep?
W przypadku wrodzonych wad szpiku lub też, gdy zostanie on trwale uszkodzony przez czynniki zewnętrzne (promieniowanie jonizujące, chemioterapię, toksyny środowiskowe, niektóre wirusy) jedynym ratunkiem jest przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych od zdrowego dawcy.

Piśmiennictwo:
1. Patologia układu krwiotwórczego i limfatycznego - Seminarium dla studentów IV roku Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej Bydgoszcz 2003/4 www.cm.umk.pl
2. Szpik kostny krew i hematopoeza - artykuł ze strony Fundacja Przeciwko Leukemii - http://www.ldn.org.pl/
3. Zaburzenia hemostatyczne w przebiegu chorób nowotworowych „ laboratorium medyczne” lek. med. Magdalena Ząbek Klinika Nowotworów Głowy i Szyi Instytut Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie w Krakowie
4. SZPICZAK MNOGI. PORADNIK DLA PACJENTÓW Autor: dr n. med. Artur Jurczyszyn - specjalista hematolog; źródło: http://www.jurczyszyn.zdrowemiasto.pl/publikacje/poradnik.html
5. Anatomia człowieka t.1 Adam Bochenek, Michał Reicher. PZWL 1990 r.
6. Biochemia Harpera , PZWL 2004, s.954 i dalsze
7. Podstawy patomorfologi: Janusz Gromowski, Stefan Krusia PZWL, 1984
8. Encyklopedie internetowe: Wikipedia, http://www.sciąga.pl, www.wiem.pl; www.bryk.pl

 
 
lekarz onkolog (choroby nowotworowe)
hemoroidy

Zobacz odpowiedź
lekarza onkologa
- Najczęściej zadawane pytania usługa bezpłatna - sponsor:
Aventis Pharma
-   Zadaj pytanie
Ostatnio na Forum ...
e-Rzecznik 2014-04-17 11:20:01
Osoby chore na migrenÄ™ powinny stosować siÄ™ do zaleceĹ„ specjalisty, przestrzegać diety, czasem zmienić tryb ĹĽycia. Najlepiej jeĹ›li skorzystajÄ ...
mirtol60 2014-04-15 21:58:43
Robiłem badanie /kolonoskopię/ w Ozimku.Podejście do pacjenta jak i do badania jak na XXI wiek przystało.Badanie pod znieczuleniem/70zł/ barak ja ...
Zofia 2014-04-11 08:22:09
Jestem także po badaniu kolonoskopowym w szpitalu wojskowym w Opolu.Jestem bardzo zadowolona z fachowej obsługi, lekarzy i pielęgniarek. Miałam ba ...
SZUKAJ w Serwisie

BIULETYN

Wpisz swój e-mail
Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Dlaczego przeszczepiamy szpik?
-Minitransplantacja - nowy kierunek w przeszczepach szpiku
-Minitransplanty – czyli leczenie immunologiczne nowotworów
-Przebadamy dawców szpiku
-Szpiczak mnogi - poradnik dla pacjentów
-Szpik kostny – rola w ustroju, choroby
-Testy HLA dla potrzebujących - Schering AG już po raz drugi przekazuje płytki do badań dawców szpiku
-Transplantacja szpiku (2)
Ciekawe linki
www.rakpiersi.pl zbysw.w.interia.pl/Web_1/
Zrób to dla siebie
AVENTISRaz w miesi±cu
Zrób to dla siebie
Nie bój się i zbadaj piersi:
Zbadaj się po k±pieli
1. Połóż się ...dalej
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz




Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2014