Przychodnia.pl
Hilarego, Urszuli   Wtorek 21. Października 2014r
„Ciśnienie tętna”
Co to jest wysokie ciśnienie tętna i dlaczego zagraża zdrowiu?
Od ponad stu lat, odkąd opracowano dokładne metody pomiaru ciśnienia tętniczego medycyna stara się ocenić wpływ nadciśnienia tętniczego na zagrożenie życia chorego. Wyróżnia się przy tym zagrożenie powstającego w czasie skurczu serca, w czasie jego rozkurczu, jak też ze strony tzw. „wysokiego ciśnienia tętna”, czyli zbyt dużej różnicy bezwzględnej pomiędzy powyższymi parametrami. Czy wiemy, który z tych pomiarów najlepiej odzwierciedla zagrożenia życia?
Początkowo za największe zagrożenie dla życia uznawano
- podwyższone ciśnienie rozkurczowe (zwane też popularnie „dolnym”), czyli to, które umożliwia powrót krwi do serca. Później okazało się, że większe ryzyko stwarza podwyższone ciśnienie skurczowe serca, (zwane „górnym”), dzięki któremu utleniona krew z serca rozprowadzana jest do tkanek i narządów. Ten ostatni typ nadciśnienia sprzyja niebezpiecznym powikłaniom sercowo-naczyniowym: miażdżycy, chorobie wieńcowej, przerostowi lewej komory serca, zawałom i udarom mózgu.
Czy zagrożenie życia, ze strony ciśnienia skurczowego i rozkurczowego może być porównywalne?
Do pewnego stopnia tak. Badania wykazały np., że przy ciśnieniu skurczowym 140 mmHg („górnym”) – zagrożenie powikłaniami sercowo-naczyniowymi jest podobne, jak przy ciśnieniu rozkurczowym 90 mmHg („dolnym”). Ale już ciśnienie skurczowe w skali 160 mmHg, częste w starszym wieku - wiąże się ze znacznie większym stopniem ryzyka powikłań, niż np. ciśnienie rozkurczowe 95 mmHg.
Jak jednak ocenić sytuację, w której np. ciśnienie rozkurczowe jest poprawne a skurczowe nie?
Ponieważ zagrożenie życia w zależności od powyższych dwóch parametrów nadciśnienia tętniczego nie sumuje się na zasadzie 1+1 = 2 - skłoniło to współczesną medycynę do poszukiwań bardziej jednoznacznej oceny. Taką oceną może być „ciśnienie tętna„. Wskaźnik ten jest szczególnie ważny dla ludzi starszych z nadciśnieniem tętniczym, u których ryzyko chorób sercowo-naczyniowych rośnie wraz z wiekiem.

CIŚNIENIE TĘTNA MIARĄ ZAGROŻENIA ŻYCIA?
STARZENIE SIĘ I CIŚNIENIE TETNA
NADCIŚNIENIE, MIAŻDZYCA I CIŚNIENIE TĘTNA
CZYM ZAGRAŻA WYSOKIE CIŚNIENIE TĘTNA
JAK LECZYĆ WYSOKIE CIŚNIENIE TĘTNA?

CIŚNIENIE TĘTNA MIARĄ ZAGROŻENIA ŻYCIA?
W znalezieniu bardziej jednoznacznego wskaźnika zagrożenia życia chorobą nadciśnieniową pomogła analiza długookresowych zmian ciśnienia tętniczego u ludzi starszych. Okazało się bowiem, że w krajach uprzemysłowionych wraz z wiekiem najszybciej wzrasta liczba osób z nadciśnieniem tętniczym o charakterze skurczowym („górnym”). Zaobserwowano też, że do 50-60 roku życia, niezależnie od płci, wzrasta zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe („dolne”). Natomiast w kolejnych dekadach życia ciśnienie skurczowe nadal rośnie, a rozkurczowe spada! Jednocześnie zauważono, że u ludzi w podeszłym wieku, u których znacząco wzrasta odsetek zawałów i udarów mózgu spowodowanych nadciśnieniem tętniczym - stwierdza się dużą częstość występowania tzw. wysokiego izolowanego nadciśnienia skurczowego. Słowo „izolowane” oznacza w tym przypadku dużą różnicę między ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym, czyli zgodnie z tym, co powiedzieliśmy na wstępie - wysokie ciśnienie tętna. Czyżby ciśnienie tętna miało okazać się poszukiwanym, najbardziej właściwym wskaźnikiem zagrożenia życia chorobą nadciśnieniową?
Czy ciśnienie tętna jest dobrym wskaźnikiem zagrożenia życia?
Tak. Wiele badań i analiz potwierdziło wartość prognostyczną tego wskaźnika. W licznych kilkudziesięcioletnich badaniach licznych populacji okazało się, że wysokie ciśnienie tętna jest zwiastunem licznych powikłań sercowo-naczyniowych, a zwłaszcza wysokiej śmiertelności z powodu zawałów i udarów mózgu.
Jakie jest zatem dopuszczalne ciśnienie tętna?
Jak łatwo obliczyć ( z danych poniżej) dopuszczalna różnica pomiędzy ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym u zdrowego człowieka to wartość ciśnienia tętna w granicach 40 - 60 mmHG.
Normalne ciśnienie rozkurczowe („dolne”) zawiera się w granicach 80 - 90 mmHG (optimum ciśnienia rozkurczowego u zdrowego człowieka wynosi około 80 mmHG ). Normalne ciśnienie skurczowe („górne”) zawiera się w granicach 120 - 140 mmHG (optimum około 120 mmHg).
Co oznacza termin – wysokie ciśnienie tętna?
Otóż ustalono, że dla ciśnienia tętna wyższego od 63 mmHg pojawia się znaczący wzrost ryzyka zawału. Dotyczy to zarówno osób zdrowych, tj. nie cierpiących na chorobę nadciśnieniową, jak i osób chorych na nadciśnienie. Zatem różnica pomiędzy ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym wyższa, niż 63 mmHg oznacza wysokie ciśnienie tętna.
Czy osoby zdrowe mogą mieć zbyt wysokie ciśnienie tętna?
Tak. Nie jest wielką rzadkością spotkanie osoby, u której średnio-dobowe ciśnienie rozkurczowe wynosi mniej, niż – 77 mmHG, a skurczowe oscyluje w granicach 140 mmHg. U takiej osoby ciśnienie tętna może przekraczać 63 mmHg. Jednak, u osób z wysokim nadciśnieniem skurczowym – np. powyżej 160-180 mmHg i ciśnieniu tętna przekraczającym wspomniane 63 mmHg zagrożenie dla życia jest niewspółmiernie większe.
Dlaczego pojawia się zbyt wysokie ciśnienie tętna?
Główną przyczyną jest usztywnienie się dużych tętnic odchodzących od serca, które z wiekiem, a zwłaszcza wskutek przewlekłego nadciśnienia, czy też niekiedy pod wpływem miażdżycy tracą swą fizjologiczną elastyczność. Dotąd elastyczność ta pozwalała im się „wybrzuszyć” pod wpływem naporu krwi tłoczonej w skurczu serca i utworzyć „sekundowy” rezerwuar tętniczy, który w czasie rozkurczu zapewnia ciągłość przepływu krwi do tkanek. Jest to tzw. funkcja powietrzni – buforująca przepływ krwi z serca, na obwód do tkanek.
STARZENIE SIĘ I CIŚNIENIE TĘTNA

Jak starzenie się wpływa na tętnice?
Wraz z wiekiem tętnice ulegają usztywnieniu, zwanym stwardnieniem tętnic (arteriosclerosis). Związane jest to z pogrubieniem ich ścian. W tętnicach centralnych (np. aorcie) wiąże się to z pewnym poszerzeniem światła naczynia, a w mniejszych tętnicach, tj. obwodowych ze zwężeniem światła naczyń.
Dlaczego tętnice tracą swą elastyczność?
Główną przyczyną jest „starzenie się” włókien elastyny zapewniającej elastyczność tętnicom. Starzenie się wynika ze zużycia się włókien wskutek wysokiego ciśnienie krwi i cyklicznych naprężeń tętnic. Chociaż włókna te wykazują dużą wytrzymałość, to po około 25-30 latach życia zaczynają wykazywać pierwsze cechy degeneracji. Wskutek postępującego przez wiele lat zwyrodnienia elastyny naczynie staje się sztywne.
Dlaczego usztywnienie tętnic utrudnia przepływ krwi?
Aorta i inne duże naczynia sprężyste zdrowego dorosłego człowieka powinny ulegać fizjologicznemu rozszerzeniu się o około 10% w czasie każdego wyrzutu krwi z serca. To elastyczne rozszerzenie się „buforuje” przepływ i wspomaga serce w zapewnieniu ciągłości przepływu krwi z serca do tkanek.
Jak szybko „starzeją się” tętnice?
Można powiedzieć, że do 60 roku życia zdolność buforowania przepływu krwi przez aortę, dzięki jej elastyczności nie jest istotnie upośledzona. Później jednak, w miarę usztywniania się jej ścian i stopniowego ubytku włókien sprężystych zmniejsza się czynny udział aorty w podtrzymywaniu przepływu krwi ku tkankom i narządom i dochodzi do wzrostu ciśnienia tętna.
NADCIŚNIENIE, MIAŻDZYCA I CIŚNIENIE TĘTNA

Jak nadciśnienie wpływa na tętnice?
Przewlekłe nadciśnienie jest, obok starzenia się - najważniejszą przyczyną usztywnienia tętnic. Zwiększony napór krwi na ściany naczyń wywołuje ich samoistną przebudowę. Rozrastają się zwłaszcza tzw. mięśnie okrężne naczyń. (Ich skurcze i rozkurcze – poszerzają i zwężają światło przepływu krwi). Przebudowa polega na tym, że ściany „grubieją do środka” - zwężając światło naczynia, którym płynie krew. Ściany tętnic stają się z tego powodu, usztywnione i małoelastyczne. Aorta traci wspomnianą wyżej zdolność rozszerzania się podczas wyrzutu krwi, czym dotąd ułatwiała sercu tłoczenie krwi na obwód, do tkanek.
Dlaczego tętnice zwężają się pod wpływem nadciśnienia?
Cykliczne naprężenia mięśni gładkich ściany naczynia wywołane przez wzrost ciśnienia i akcję serca pobudzają ich rozrost. Można to porównać z podnoszeniem coraz większych ciężarów przez atletę, co powoduje rozrost bicepsów. Rozrost ten dokonuje się jednak, nie „na zewnątrz”, lecz ku wnętrzu naczynia; co zawęża jego światło. Obecnie często podkreśla się, że przerost komórek mięśniowych naczyń wiąże się z deficytem fizjologicznych substancji rozszerzających naczynia, a nadprodukcją tych, które zwężają naczynia, ( zwłaszcza angiotensyny II). W takim przypadku duże znaczenie profilaktyczne ma farmakoterapia przy pomocy inhibitorów konwertazy angiotensyny.

Leczą nadciśnienie - ochraniają tętnice
Czy wszystkie tętnice „grubieją” pod wpływem nadciśnienia?
Niektóre tętnice nie ulegają mechanicznemu poszerzeniu w reakcji na podwyższone ciśnienie krwi (udowa, ramienna, promieniowa). Natomiast aorta i tętnica szyjna - pogrubiają swe ściany i zawężają światło, utrudniając przepływ krwi. Nie leczone nadciśnienie powoduje tzw. sprzężenie zwrotne ujemne - tj. dalszy wzrost ciśnienia krwi i pogłębianie się powyższych objawów choroby.
Jak usztywnienie tętnic modyfikuje ciśnienie krwi i ciśnienie tętna?
Usztywnienie tętnic powoduje wzrost ciśnienia skurczowego („górnego”) i obniżenie się ciśnienia rozkurczowego. („dolnego”). Przy czym, im sztywniejsze są duże naczynia tętnicze, tym wyższy jest wzrost ciśnienia skurczowego. Wzrost ten zwiększają dodatkowo tzw. fale tętna. Fale te są ważnym sygnałem dla serca, a ich nakładanie się na siebie spowodowane usztywnieniem tętnic zakłóca jego pracę, stając się dodatkową przyczyną wzrostu ciśnienia skurczowego. Efektem finalnym jest duży wzrost ciśnienia tętna.
Jak miażdżyca wpływa na tętnice i ciśnienie tętna?
Zarówno wiek, jak i nadciśnienie sprzyjają miażdżycy tętnic. Chociaż osadzanie się cholesterolu i innych substancji i komórek krwi w śródbłonku może się zacząć w różny sposób, to typowym scenariuszem są uszkodzenia gładzi naczyń. Wyzwala to odczyn zapalny i ułatwia przyleganie i agregację (zlepianie się) płytek krwi i leukocytów, cholesterolu i innych substancji. Ułatwia to osadzanie się złogów miażdżycowych, które mają najczęściej formę ogniskową. Stąd nie zawsze miażdżyca powoduje usztywnienie dużych naczyń tętniczych. Tylko w przypadku tzw. dużych zmian rozlanych - ściana tętnic staje się mniej elastyczna, co powoduje wzrost ciśnienia skurczowego i wysokie ciśnienie tętna.
CZYM ZAGRAŻA WYSOKIE CIŚNIENIE TĘTNA

Jak reaguje serce na usztywnione i zwężone tętnice?
Elastyczność tętnic, zwłaszcza aorty i ich „wybrzuszanie się” przy skurczu znacząco zmniejsza ciśnienie krwi tłoczonej przez serce do tkanek. Usztywnione i zwężone tętnice zmuszają serce do większego wysiłku, aby przetoczyć tyle samo krwi w tym samym czasie. Rośnie, więc ciśnienie skurczowe, przyspieszając tłoczenie krwi do tkanek i narządów, co powoduje chorobliwy rozrost mięśnia sercowego.

Nadciśnienie i przerost serca
Jakie zagrożenie dla życia wywołuje wysokie ciśnienie tętna?
W masowej, wieloletniej obserwacji chorych na nadciśnienie tętnicze wykazano, że wysokie ciśnienie tętna, tj. powyżej 63 mmHg wywoduje przerost mięśnia sercowego i przyczynia się do wysokiej śmiertelności sercowej, zwłaszcza u kobiet po 55 roku życia. Jeśli jednak ciśnienie skurczowe jest wyższe od 140 mmHg, a ciśnienie tętna jest wysokie, tj. powyżej 63 mmHg - zwiastuje to także wysokie zagrożenie zawałem serca u mężczyzn w tym wieku.
Czy usztywnienie tętnic ma istotne znaczenie prognostyczne?
Tak, jeśli dotyczy np. usztywnienia tętnicy szyjnej, u chorych z hipercholesterolemią, nadciśnieniem, czy cukrzycą. Usztywnienie tej tętnicy, np. w wyniku zmian miażdżycowych są symptomem przerostu mięśnia sercowego. Ostatnio opublikowane badania kilku tysięcy starszych osób – i co ważne, bez wyraźnych objawów schorzeń układu sercowo-naczyniowego - wykazały, że u osób z największą grubością tętnicy szyjnej - ryzyko zawału mięśnia sercowego lub udaru było prawie czterokrotnie wyższe w porównaniu do tych, z najniższą grubością ściany.
JAK LECZYĆ WYSOKIE CIŚNIENIE TĘTNA?

Czy możliwe jest poprawienie elastyczności, czyli tzw. podatności naczyń na napór krwi?
Terapia poprawiająca elastyczność (podatność) naczyń, zwłaszcza dużych naczyń tętniczych jest zindywidualizowana, gdyż medycyna nie wypracowała jeszcze terapii optymalnej, czyli tzw. zalecanych wszystkim standardów leczniczych. Niemniej z dotychczasowych badań wynika, że szczególnie korzystny wpływ leczniczy mają inhibitory enzymu konwertującego, np. ramipril, oraz blokery kanału wapniowego. Stosowane długotrwale (przewlekle) poprawiają elastyczność ściany naczyniowej.
Co możemy powiedzieć o leczniczym działaniu inhibitorów enzymu konwertującego?
Leki te charakteryzują się szczególną skutecznością, gdyż poprawiają elastyczność tętnicy szyjnej i udowej, przy jednoczesnym obniżaniu wysokości ciśnienia tętniczego. Co więcej, po zastosowaniu inhibitorów konwertazy zaobserwowano zmniejszenie się grubości ściany aorty u zwierząt, co mogłoby sugerować również takie działanie tych leków u ludzi. (Podobne efekty opisywano także po zastosowaniu blokerów kanału wapniowego). Wpływ innych leków przeciwnadciśnieniowych na poprawę funkcji dużych naczyń nie jest tak jednoznaczny.
koniec
Oprac. mgr Edward Ozga – Michalski
Konsultacja Prof. dr hab. Andrzej Danysz
Ostatnio na Forum ...
Piotr 2014-10-20 12:52:06
Co jest przyczyn─ů alergii? Coraz g┼éo┼Ťniej si─Ö o tym m├│wi, ┼╝e... nadmierna czysto┼Ť─ç i... spaliny. Na wsi, w rejonach gdzie jest ma┼éo pojazd├│w ...
b_ 2014-10-17 22:32:51
Po drugim porodzie zaczęły się u mnie migreny. Poza silnym bólem głowy i kłuciem w oku, bywały też takie napady, którym towarzyszyły 2-3 dni ...
karma 2014-10-15 14:18:09
Czopki Viburcol bardzo dobrze ┼éagodz─ů b├│l i rozdra┼╝nienie maluszka podczas z─ůbkowania, stosowa┼éam je przy ka┼╝dym pojawiaj─ůcym si─Ö z─ůbku i by ...
SZUKAJ w Serwisie

BIULETYN

Wpisz swój e-mail
Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-„Ciśnienie tętna”
-Alkohol i nadciśnienie
-Chrapiącym grozi nadciśnienie?
-Guz chromochłonny - przyczyna nadciśnienia?
-Jak mierzyć ciśnienie?
-Leczą nadciśnienie - ochraniają tętnice
-Miażdżyca i nadciśnienie
-Nadciśnienie i przerost serca
-Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe
-Nadciśnienie oporne na leczenie
-Nadciśnienie tętnicze
-Nadciśnienie tętnicze - pytania do lekarza
-Nadciśnienie tętnicze i sól
-Nadciśnienie w wieku podeszłym
-Nadciśnienie, styl życia i ryzyko zawału
-Nikotyna i nadciśnienie
-Nowoczesna diagnostyka nadciśnienia tętniczego
-Nowoczesne leki na nadciśnienie
-Ochrona tętnic przed miażdżycą – głóg i magnez
-Odchudzanie pomaga w leczeniu nadciśnienia
-Podejrzenie choroby wieńcowej
-Potas leczy nadciśnienie?
-Ryzyko nadciśnienia i nadwaga
-Sport a nadciśnienie
-Zakrzepica i zawał




Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz




Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2014
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.