Przychodnia.pl
Sobota 25. Listopada 2017r
Katarzyny, Erazma

linki sponsorowane, reklamy

Co tracimy na starość?
Faktem jest, że starość nie jest we współczesnym, zindustrializowanym społeczeństwie „w cenie”. Tym boleśniej odczuwane są straty, jakie ponosić musimy z powodu sędziwego wieku.

Młodość mi zawsze miła – a starość to ciężar
Większy od złomów skalnych Etny –
Na głowie leży – na powieki mroczną
Zarzuca mi zasłonę
Eurypides Oszalały Herakles
Przekład Zofia Cierniakowa

Kłopoty ze zdrowiem
Stan zdrowia (czy też jakość życia uwarunkowana stanem zdrowia) jest pojęciem wielowymiarowym i niejednoznacznie określanym w świetle definicji WHO. Pojęcie zdrowia w odniesieniu do osób starszych nabiera szczególnego znaczenia. Nasuwa się wiele pytań o określenie składowych czynników mających wpływ na zdrowie pojmowane jako całość wśród osób starszych wiekiem.

Przyjęto wyróżniać następujące cechy świadczące o zdrowiu:
  • Ogólna aktywność życiowa
  • Aktywność ruchowa
  • Korzystne wskaźniki oceny zdrowia somatycznego
  • Dodatnie wskaźniki oceny zmysłów wzroku i słuchu
  • Pozytywne wskaźniki zdrowia psychicznego.


Czy pożądane wskaźniki zdrowia są osiągalne?
Przedstawione komponenty, tworzą dość kompletny obraz stanu zdrowia badanego. Obrazują jednak, jak złożona i skomplikowana może okazać się ocena stanu zdrowia osoby starszej. Z tych właśnie powodów ludzkość od zarania dziejów marzyła o eliksirze życie, który pomógłby przywrócić utraconą młodość i minione szanse. O owej nieposkromionej potrzebie posiadania owego eliksiru niech zaświadczy chociażby fragment zgrabnego ronda średniowiecznego poety francuskiego Bensearda w przekładzie Romana Kołonickiego. Dzielny a mityczny król wyzwalający południową Europę miał kiedyś okazję zaczerpnąć wody życia ze źródła młodości:

... Z młodości źródła w Raju napojony,
Plagom lat późnych zdołał się zastawić
W stosowną porę.
Napój młodości przetrawił mu ciało
Skąd postać jego w jedną chwilę małą
Młodzieńczą rześkość, wdzięk i smukłość wzięła
To bałamutne bajki... A szkoda!
Niejedna panna, nie nazbyt już młoda,
Napoju tego chętnie by łyknęła
W stosowną porę.


Ułomności wieku podeszłego
Ułomności wieku podeszłego potrafią przysporzyć wielu cierpień i powodować złe samopoczucie, ograniczają poruszanie się i kontakty z innymi ludźmi, mogą pozbawić radości życia i zwiększyć zależność od otoczenia.
Poczucie alienacji, czyli izolacji z naturalnego środowiska społecznego jest bardzo częstym zjawiskiem, jakie obserwujemy u osób w wieku podeszłym. Konsekwencje takiego zachowania mogą być groźne i mają negatywny wpływ zarówno na psychikę jak i, poprzez układ nerwowy, hormonalny, na układ odpornościowy człowieka starzejącego się. Wyobcowanie ze środowiska prowadzi do braku poczucia sensu życia, to z kolei sprawia, że senior nie widzi dla siebie przyszłości ani celu. Człowiek taki znajduje się w stanie permanentnego stresu, zwłaszcza, jeśli nie ma wsparcia w najbliższym otoczeniu. Taki stres przez mózg wpływa na osłabienie układu immunologicznego a co za tym idzie naraża człowiek mu poddanego na szereg różnego rodzaju chorób. Dziedzina, która zajmuje się tą problematyką, jest nowym działem psychologii zdrowia i nazywa się psychoimmunologią.
W wypadku zaistnienia jednak choroby starszego pana czy pani powinniśmy pamiętać, żeby pozostawić go w jego domu tak długo, jak to będzie możliwe, pod warunkiem jednak, że rodzina jest w stanie zapewnić mu właściwą opiekę i nie będzie to dla niej obciążenie przekraczające jej wydolność. W takiej sytuacji nieoceniona jest pomoc pielęgniarek środowiskowych, pomocnic pielęgniarskich, opiekunek czy wolontariuszy.

Zmniejszenie dochodów
Przejście na emeryturę to zazwyczaj uszczuplenie dochodów zmuszające do modyfikacji wydatków i bardzo oszczędnego ich planowania. Coraz rzadziej można sobie w tym czasie pozwolić na tak miłe ekstrawagancje w zakupach, szaleńcze eskapady, kosztowniejsze hobby czy luksusowe posiłki. Z tego właśnie powodu życie zaczyna tracić urok, jeśli w porę ten czy owa nie zabezpieczą się przed takim rozwojem wypadków. W efekcie, na całym świecie, miliony starych ludzi usiłuje żyć samodzielnie, lecz często życie owo jest pełne wyrzeczeń, a nieraz o głodzie i chłodzie. Przejście na emeryturę to często pogrążenie się w bezczynności i nudzie. Pascal pisze:
Nie ma dla człowieka nic równie nieznośnego, jak zażywać pełnego spoczynku, bez namiętności, bez spraw, rozrywek, zatrudnienia. Czuję wówczas swoją nicość, opuszczenie, niewystarczalność, zależność, niemoc i próżnię. Bezzwłocznie wyłoni się z głębi jego duszy nuda, melancholia, smutek, troska, żal, rozpacz.

Utrata pozycji społecznej
Szef firmy, przechodząc na emeryturę, czuje się niekiedy jak pasażer wyrzucony z pociągu nadal pędzącego do stacji „przyszłość”. Dlatego nierzadko nie może się „pozbierać” po tak drastycznym zmniejszeniu obowiązków, aktywności i znaczenia. Widoczne jest to nawet w sytuacji, jeśli pozostawiono mu jeszcze honorowe stanowiska „członka rady” lub „honorowego prezesa”. Brygadzista, na co dzień zabiegany i zmęczony kontrolowaniem podległej robotniczej braci, odstawiony na boczny tor emerytury, boleśnie odczuwa utratę prestiżu i codziennej krzątaniny. Nawet „szara mysz” – drobna urzędniczka, w mało znaczącym biurze, po ustaniu aktywności zawodowej z żalem niekiedy wspomina dawne czasy. I ona miewała momenty i sytuacje, gdy była kimś ważnym dla zbłąkanego petenta. Po przejściu na emeryturę sytuacje takie nie mają szans się powtórzyć. Wszyscy ci ludzie, w momencie przejścia na emeryturę czy rentę, utracili swą pozycję społeczną i zazwyczaj boleśnie to odczuwają. Na dodatek zaczynają w tym właśnie okresie życia odczuwać różnorodne formy dyskryminacji społecznej, jaka dotyka ludzi w wieku poprodukcyjnym. Dyskryminacja owa posiada różnorodne obliczam ale z różnym nasileniem rejestrowana jest we wszystkich krajach zachodniej cywilizacji. Nieomal każdy z seniorów miałby coś do powiedzenia na ten temat i niejedną skargę byśmy usłyszeli gdybyśmy słuchać chcieli.
Z punktu psychogeriatrii zdecydowanie negatywnym zjawiskiem jest zakaz pracy ludzi w starszym wieku oraz różnorodne restrykcje finansowe, jeśli odważą się pracę podejmować. Zgubnym dla przyszłych emerytów a kosztownym dla całego społeczeństwa jest przymus przechodzenia na emeryturę ludzi w pełni sprawnych, tylko, dlatego, że osiągnęli określony wiek. Jak jednak różnorodne mogą być zachowania wobec seniorów i ich przechodzenie w stan spoczynku, niech zaświadczy następująca historia:
Teściowa moja przez ostatnie kilkanaście lat pracowała jako szatniarka w teatrze. Bardzo lubiła swoją pracę, gdyż zawsze lubiła teatr, a teraz mogła być świadkiem wszystkich znaczących wydarzeń kulturalnych, jakie rozgrywały się na „jej scenie”. Zresztą teatry zawsze były miejscami -- „magicznymi” silnie wiążącymi swych pracowników. Gdy miała 82 lata, dyrekcja postanowiła „odmłodzić kadry obsługi”. Teściowa dostała wymówienie „umotywowane stanem zdrowia”. Napisała wtedy odwołanie, w którym wykazała, że ona jedna z całej załogi przez ostatnie pięć lat nie korzystała z żadnego zwolnienia ze względu na stan zdrowia i z tego powodu nie widzi podstaw do zwalniania jej umotywowanego wspomnianym uzasadnieniem. W efekcie dyrektor cofnął jej wymówienie i pozwolił na pozostanie w pracy jeszcze przez następny rok.
Wydaje się, że właśnie rola starszych kobiet wykazuje największe tendencje do ewoluowania w ostatnich dekadach. W dawnym modelu życia, usankcjonowanym wielowiekową tradycją, kobietom w wieku podeszłym przypisywano tradycyjne role charakterystyczne dla ich płci. Dla nich satysfakcją z życia miało być głównie zadowolenie z życia rodzinnego i relacji z najbliższymi krewnymi i sąsiadami. Tak rozumiana rola kobiety w okresie wieku podeszłego była konsekwencją nie tylko patriarchalnego modelu rodziny ukształtowanego w poprzednich tysiącleciach, ale także wynikała ze swoistej dyskryminacji starszych kobiet. Po części uwarunkowane to było poziomem wykształcenia, uprzednią pozycją społeczną, sytuacją ekonomiczną, a także dotychczasową rolą w rodzinie. I do dziś w wielu krajach zasadniczo różna jest rola matki rodziny, a jakże inna wdowy (Indie).
Ostatnie dekady przyniosły zmiany społeczne i ekonomiczne szczególnie dotyczące młodszych kobiet, których zasoby psychospołeczne u progu wieku podeszłego znacznie się będą różniły od tych, jakimi dysponowały ich matki czy babki. Równocześnie proces transformacji społeczno-ekonomicznej oraz konieczność wynikająca z trudnej sytuacji materialnej spowodowały, że wiele kobiet w wieku podeszłym przejmuje obowiązki utrzymywania swojej rodziny (dzieci, wnuków) nie tylko w sferze wsparcia instrumentalnego, ale przede wszystkim finansowego, rezygnując na ich rzecz z możliwości realizacji własnych potrzeb. Zmiany w poziomie wykształcenia, nasilenie aktywności zawodowej, nastawionej na samorealizację, wyższy stopień niezależności ekonomicznej, a także zmiany w układach rodzinnych i strukturze ról społecznych, powodują, że zmiany w postawach starszych kobiet w przyszłych latach będą nadal postępować. Tak jak wszystkie zmiany, mogą one mieć i pozytywny aspekt, i negatywny, w zależności od kształtowania się przyszłych układów społeczno-ekonomicznych kraju.

Utrata towarzystwa
Wiadomo, że człowiek jest istotą społeczną. Dużą, a niekiedy nawet przesadną wagę przywiązuje do opinii otoczenia, podlega modom, zbiorowym emocjom i nastrojom. Żyje zazwyczaj wśród ludzi i często dla ludzi. Dopiero dystans lat pozwala zweryfikować młodzieńcze ideały, uniesienia, ale i mrzonki. Wiele znajomości nawiązanych zostaje właśnie w miejscu pracy. I chociaż nie muszą to być owe wymarzone przyjaźnie, to pozwalają na bliższe poznawanie innych ludzi. Możliwe są tu różne, niekiedy intrygujące zdarzenia, możliwe uczestniczenie w życiu całej zbiorowości, a nawet możliwe (i nierzadkie) zaangażowanie uczuciowe. Te wszystkie stymulujące bodźce ustają z chwilą przejścia na emeryturę. Czym w zamian obdarza los w takich wypadkach? Albo samotnością, albo „wiecznym” przebywaniem z tym samym partnerem. Jeśli praca bywała w przeszłości męczącą, ale interesującą odmianą, to teraz odmiany tej już nie ma. O ile partnerzy wspólnie żyjący nie zdążyli się dotąd polubić to owo przymusowe skazanie „na wspólną celę” może budzić irytację, a niekiedy nawet doprowadzać do poważniejszych spięć. Każdy wszak zna starsze pary, które w bezsensowny sposób prowadzą dwa gospodarstwa domowe, gdzie każde z nich ma „swoje garnki” i samodzielnie robi zakupy. Lecz nawet w takiej sytuacji śmierć partnera bywa nieszczęściem; nie ma z kim wieść sporów, wypróbowywać nowych strategii przetrwania itp.

Dla kochających się par odejście bliskiej osoby jest jednym z najpoważniejszych nieszczęść, jakie może spotkać człowieka. Nic dziwnego, że pogrążeni w głębokiej żałobie pozostali, osamotnieni seniorowie nie mają motywacji do dalszego życia i często umierają w niedługim czasie po odejściu pierwszego z nich.
Dotkliwą stratą jest jednak również utrata przyjaciół i znajomych. Stopniowe wymieranie coraz liczniejszych bliskich pogłębia osamotnienie.
Niedawno jeszcze z przyjaciółmi radośnie
ucztowałem. Dziś jeden po drugim we śnie
są pogrążeni. Anioł śmierci ich strzeże.
Posnęli o kilka kolejek za wcześnie.
Omar Chajjam Rubajaty
Przekład autora

Ekstrawertycy próbują jeszcze szukać pociechy w klubach dla seniorów, lecz osoby introwertyczne coraz głębiej pogrążają się w osamotnieniu, cierpieniu i beznadziei. Nic dziwnego, że populacja samotnych starych mężczyzn w poważnym stopniu zagrożona jest ryzykiem samobójstwa.

Warunki mieszkaniowe
Mieszkania ludzi starych są zazwyczaj tak stare jak i oni sami. Może kiedyś były nowoczesne, lecz na pewno było to dawno temu. Terenowi opiekunowie społeczni znają ten problem bardzo dobrze. Zagracone, zagrzybione, zapuszczone, od lat nie odnowione, są one udręką dla mieszkających w nich seniorów. Nie stać ich zazwyczaj na modernizację, a i sentymentalne względy są częstym powodem niechęci do jakichkolwiek zmian. Mieszkania takie stanowią często sanitarne zagrożenie dla zasiedlających je. Strome schody, ślizgające się dywany, słabe oświetlenie, brak zainstalowanych poręczy to tylko nieliczne z zasadzek czyhających na niesprawną ruchowo osobę. A przecież zagrożeń jest znacznie więcej!
Mimo to wiele osób do ostatka broni się przed domem opieki. Utrata intymności, musztrowanie przez personel, różnorodne restrykcje czynią te miejsca dla niektórych „przedsionkami piekła”. Jednak domy owe niekiedy pozostają jedynym rozwiązaniem w naszym „zmodernizowanym społeczeństwie”.
Polityka mieszkaniowa ukierunkowana na potrzeby seniorów powinna być bardziej elastyczna. Możliwe jest znalezienie kompromisowych rozwiązań: samodzielne mieszkanie, ale w pobliżu dzieci, samodzielne mieszkanie w domu z opieką medyczną itp.

Inne straty
Faktem jest, że czy to z woli losu, czy z własnej przyczyny, nasze straty materialne i emocjonalne w wieku podeszłym potrafią być znaczne. Zamykanie się w sobie, mizantropia, to po części właściwości naszego charakteru, z którymi zawczasu należy walczyć, po to by w ich wyniku, gdy dojdziemy do wieku „zasłużonej emerytury”, nie czuć się samotnymi, ignorowanymi przez otoczenie czy niechętnie widzianymi intruzami. Wszak wielu jest takimi, jak jedna znana mi starsza pani, uchodząca w swym mniemaniu za naukowca, która kochała ludzkość, ale ludziom zazwyczaj robiła świństwa i mimo sztucznej szczęki gotowa była zagryźć każdego, kto myślał inaczej niż ona. Toteż, gdy skarżyła się jednej z nielicznych przyjaciółek, iż współpracownicy mają jej chyba dość, ta w przypływie szczerości odpowiedziała, że chyba potrafi ich zrozumieć.
Zawsze jest pora na refleksję i próbę zmiany postawy życiowej, a nawiązane życzliwe kontakty z otoczeniem mogą zaowocować pozytywnymi bodźcami dla seniorów, przywracającymi im przyjaciół, sens i radość życia -- owe naturalne odmładzające eliksiry życia.

Trendy demograficzne sprzyjają długowieczności, ale i zanikowi wsparcia międzypokoleniowego
Wydłużanie się życia dzięki postępom dietetyki, medycyny i mieszkalnictwa w kontekście malejącego przyrostu naturalnego przekłada się na zmiany systemu wartości i rodzaju „strategii” wspierania najbliższych krewnych. Wydłużanie się trwania życia implikuje wzrost częstości rodzin wielopokoleniowych, w ramach, których jednocześnie koegzystują dwie generacje wymagające nasilonej pomocy -- młodzi, rozpoczynający dorosłe życie oraz sędziwi, schorowani dziadkowie czy rodzice. Niski poziom dzietności sprawia z kolei, iż z jednej strony zainteresowanie i troska całej rodziny zwrócona jest ku generacjom najmłodszym, będącym tak upragnionymi a rzadkimi potomkami. Z drugiej strony oznacza to, iż w przypadku konieczności zaopiekowania się sędziwymi starcami zmniejsza się liczba potencjalnych wspierających, a zatem zwiększa się ich obciążenie, wszak często brak jest rodzeństwa, z którym można by dzielić się obowiązkami. W przypadku nietradycyjnych a coraz częstszych form rodzinnych, takich jak: samotne rodzicielstwo, życie w samotności, związki homoseksualne, brak jest z kolei wystarczająco wyrazistego określenia wzajemnych zobowiązań, a często również i akceptacji krewnych dla takich właśnie form rodzinnych. W każdym przypadku dochodzi do zmiany a często tragicznego zachwiania tradycyjnego wzorca międzypokoleniowego wsparcia.

dr nauk med. Janusz Krzyżowski
Psychiatra
Gabinet prywatny tel. 22 833 18 68
00-774Warszawa, Dolna 4 lok. 15
linki sponsorowane, reklamy

1717
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     132

Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     34

Dzieki za pomoc :) ...quina13     69511

ja na ból głowy pije kieliszek wódki i zawsze pomaga :D ...siczi999     95381

Witaminy im nie zaszkodzą. Co innego gdyby je faszerować jakimiś lekami. ...leniwyDarek8     107270

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Co tracimy na starość?
-Czy starość jest chorobą?
-Czy starość wymusza szacunek?
-Postęp cywilizacyjny deprecjonuje starość?
linki sponsorowane, reklamy









Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.