Przychodnia.pl
Poniedziałek 11. Grudnia 2017r
Damazego, Waldemara
linki sponsorowane, reklamy

Zaparcie z niedoboru błonnika
Jeśli dieta zawiera odpowiednią ilość błonnika pokarmowego to jego włókna chłoną i wiążą wodę, czym zapobiegamy odwodnieniu i stwardnieniu kału. Nadmierne odwodnienie kału grozi zaparciem.

Ściany jelita grubego działają jak „pompy odwadniające”
Niestrawne reszki pokarmowe w jelicie grubym są fermentowane przez bakterie jelitowe. Jednocześnie są pozbawiane wody i elektrolitów. Jelito grube odsysa ze swej treści aż do 90% wody! Im mniej wypijamy wody – tym intensywniej działają jelitowe pompy odwadniające. Przy długotrwałym niedoborze wody w organizmie nasz stolec może zostać odwodniony do twardej masy, którą trudno wydalić.

Jak zapobiec odwodnieniu stolca w jelicie? [1,3, 4]
Przed nadmiernym odwodnieniem stolca chroni człowieka dieta wysokobłonnikowa. Błonnik pokarmowy zwany też włóknikiem chłonie wodę, wskutek tego pęcznieje. Można powiedzieć, że hydrofilne struktury włókien błonnika chłoną wodę jak gąbka. Co więcej włókna niełatwo wodę oddają, gdyż wiążą ją silnymi wiązaniami wodorowymi. Przykładowo – 100 g otrąb zboża zwiąże trwale blisko pół litra wody w 100 g! Wskutek tego monstrualnie spęcznieje zwiększając swą objętość aż 500%! Teraz łatwiej jest zrozumieć, że dzięki wysokobłonnikowej diecie powstaje miękka i elastyczna konsystencja stolca. Nie zapominajmy przy tym odpowiednio nawodnić dietę, czyli wypić dużą ilość niegazowanej wody. Dla osoby o wadze 50 kg to ok. 1,5 litra wody na dobę.

Prawidłowy skład kału [1,2,5]
Wydzielony kał powinien zawierać: ¾ wody i ¼ składników stałych – tzw. suchej masy. Najbardziej pożądanym fizjologicznie składnikiem kału obok już wspomnianej wody jest włóknik (ok. 40% suchej masy kału) oraz niestrawne białka roślinne i białka złuszczonego nabłonka jelitowego (ok. 10% suchej masy kału). Ważną wagowo pozycją kału są bakterie jelitowe. Stanowią one ok. 30% suchej masy kału. Pozostałe niestrawne resztki, które są wydalane to substancje nieorganiczne (sole mineralne, itp.), głównie wapń i fosforany (15%) oraz trochę magnezu i żelaza, ciała tłuszczowe (ok. 5%) oraz inne związki.

Ile winniśmy wypić wody aby optymalnie nawodnić błonnik w stolcu?
Udokumentowano, że w optymalnych warunkach temperaturowych i przy niewielkim wysiłku fizycznym winniśmy wypić dobowo minimum 30 (do 45 ml) wody na każdy kilogram masy swego ciała, aby stolec się nadmiernie nie odwodnił. Ta dawka wody – jak łatwo obliczyć – dla osoby ważącej 50 kg daje wynik = ok. 1,5 l wody. Dla osoby ważącej 100 kg – optymalna dawka wynosi ok. 3 litrów.

Nawodniony błonnik ułatwia wydalanie stolca [4]
Hydrofilny błonnik pokarmowy pęczniejąc znacząco zwiększa ukrwienie jelita grubego i wywołuje tym odpowiednio silne skurcze otoczki mięśniowej jelita– tzw. ruchy perystaltyczne. Te specyficzne skurcze służą efektywnemu przemieszczaniu resztek pokarmowych przez jelito grube do odbytu. W konsekwencji kończą się defekacja, czyli wypróżnieniem.

Jak sprawdzić, że nasza dieta jest wystarczająco wysokobłonnikowa?
Proponujemy mierzyć czas od zjedzenia obfitego pokarmu z dodatkiem np. czerwonych buraków, czy deseru z czarnych jagód. Jeśli jesteśmy zdrowi i mamy w diecie tyle ile potrzebujemy błonnika i wody to w czasie niewiele dłuższym od 16 godzin wydalimy podobnie zabarwione resztki pokarmowe!

Jak poznać, że zjadamy za mało błonnika pokarmowego?
Jeśli nasza dieta zawiera za mało błonnika pokarmowego to wydalony do miski klozetowej stolec utonie. Błonnik jest bowiem lżejszy od wody. A to dlatego że jego porowate włókna zawierają gazy dające wypór. Kiedy zatem stolec unosi się na wodzie – oznacza to że ilość błonnika w diecie była wystarczająca.

Co się dzieje, kiedy w diecie brak błonnika? [4]
Przy niedoborze błonnika pokarmowego proces wydalania stolca może trwać do 72 godzin a nawet do 100 godzin. Przedłużenie pobytu resztek pokarmowych w jelitach automatycznie skutkuje nadzwyczajnym odwodnieniem kału. Kał staje się twardy jak kamień i ma tendencję do zalegania w jelicie grubym, co oznacza kłopotliwe zaparcie.

Gdzie znajdziemy najwięcej błonnika wiążącego wodę?
Ziemniaki zawierają stosunkowo niewiele błonnika – 100 g ziemniaków wiąże w jelicie 40 g wody. Znacznie więcej włóknika roślinnego zawierają warzywa oraz zbożowe otręby. Przykładowo 100 g marchwi zjedzonej lub jabłek – 70 g wody, a 100 g otrąb aż 450 g wody. Należy pamiętać o popijaniu potraw z otrąb dużą ilością wody, zapobiega to wzdęciom i innym objawom dyspeptycznym

Źródła naturalne błonnika w pokarmie: (liczba gramów błonnika w 100 gramach produktu):
Otręby pszenne – 42,
Czerwona fasola – 25,
Zarodki pszenne – 14
Płatki żytnie – 11,6
Płatki jęczmienne - pszenne – 9,6-10,1
Płatki owsiane – 6,9
Chleb żytni pełnoziarnisty – 6,1
Ryż brązowy – 8,7
Ryż biały – 2,4
Ziarno żyta, ziarno pszenicy – 8,5-8,9
Muesli – 8-9,
Wiórki kokosowe – 21,1
Migdały – 13,
Suszone figi – 12,
Suszone jabłka, morele – 10.
Porzeczki, jeżyny, maliny – 7,
Rodzynki, zielony groszek – 6,
Jabłka, korzeń selera, pietruszka – 5,
Marchew – 3,6
Mak – 20,
Biała fasola, groch – 15,
Brukselka – 5,4
Suszone brzoskwinie – 14,
Soja, suszone śliwki – 16,

Proponowana codzienna dieta przeciwzaparciowa dla osoby o wadze ok. 70-80 kg.
- na czczo 5-7 śliwek kalifornijskich, brzoskwiń, moreli, itp.
- przed każdym posiłkiem wypijanie 1 szklanki przegotowanej ciepłej wody
- wprowadzenie 5-6-7 posiłków małych objętościowo,
- ograniczenie spożycia niskobłonnikowych ziemniaków, ryżu, pieczywa – a zastąpienie ich kaszami
gruboziarnistymi (gryczaną, jęczmienną, jaglaną, itp.)
- między posiłkami spożywanie owoców,
- spożywanie możliwie dużo warzyw surowych i gotowanych,
- jako podwieczorek lub ostatnie danie dnia – 2 łyżki otrąb najlepiej namoczonych w wodzie lub jogurcie,

PROZDROWOTNA ROLA BŁONNIKA POKARMOWEGO
Słynny prof. Linus Pauling, laureat nagrody Nobla napisał swego czasu: „W naszych rafinowanych i ładnie opakowanych produktach żywnościowych, które zostały pozbawione błonnika roślinnego zagubiliśmy jednego z naszych największych przyjaciół w dążeniu do zdrowia”. Niewiele bowiem osób zdaje sobie dzisiaj sprawę, że człowiek dorosły wg. zaleceń WHO potrzebuje dziennie minimum 30 - 40 g błonnika (włóknika) roślinnego w pożywieniu, tymczasem dieta w krajach rozwiniętych dostarcza tylko 10-20 gramów, a nieraz mniej!

Czym jest błonnik pokarmowy? [3,4]
Błonnik pokarmowy, zwany też włóknem pokarmowym lub włóknikiem to kilka substancji pochodzących ze ścian komórkowych roślin. Główne z nich to: celuloza, pektyny, hemiceluloza, ligniny, gumy roślinne. Cechują się one po pierwsze tym, że nie ulegają strawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego. Błonnikowi towarzyszą różne składniki związane ze ścianą komórki roślinnej, takie jak kwas fitynowy, sterole roślinne, białka, krzemiany i glukozydy. Ostatnio do składników błonnika pokarmowego jest zaliczana niestrawna skrobia, tzw. oporna. Dodajmy, że składniki błonnika mogą być rozpuszczalne albo nierozpuszczalne w wodzie.

Błonnik nierozpuszczalny w wodzie to: celuloza, hemiceluloza lub lignina.
Substancje nierozpuszczalne w wodzie występujące obficie w łuskach ziaren żyta, pszenicy, kukurydzy, fasoli, grochach i innych nasionach oraz w skórkach jarzyn i owoców. W miąższu owoców znajdują się znacznie mniejsze ilości błonnika nierozpuszczalnego.

Więcej o składnikach błonnika nierozpuszczalnego w wodzie:
Są to: polimery węglowodanowe składające się z celulozy, hemicelulozy. itp. Ponadto są to polimery tłuszczowe – kutyny oraz alkoholowe – ligniny [2,3]. W sumie są to związki odporne na działanie żrących enzymów trawiennych oraz nie poddające się fermentacji przez bakterie kolonizujące jelita. Ich główną rolą jest wchłanianie wody. Pod wpływem nawodnienia włóknik pęcznieje, wskutek czego stolec staje się plastyczny, jędrny ( nie rozmazuje się) i dlatego łatwo jest wydalany. [2,3,4,]

Prozdrowotna rola błonnika nierozpuszczalnego w wodzie [9]
Błonnik nierozpuszczalny w wodzie ma istotny wpływ na pracę przewodu pokarmowego. Pokarmy bogate w to włókno pokarmowe pobudzają czynności żucia i wydzielana śliny, pełnej enzymów trawiennych, co ułatwia trawienie. Błonnik wiąże nadmiar kwasu solnego w żołądku , co zapobiega refluksowi żołądkowo-przełykowemu. Jak też, co już podkreślaliśmy wiąże wodę, dzięki czemu zapobiega nadmiernemu odwodnieniu mas kałowych, co skraca czas pasażu jelitowego i ułatwia wydalenie stolca. Włókno pokarmowe drażni bowiem ściany jelita i pobudza ruch perystaltyczny, czym przyspiesza wydalanie mas kałowych i zapobiega zaparciom, a także wielu innym chorobom jelit, w tym uchyłkowatości jelit, polipom, żylakom odbytu, nowotworom jelita grubego.

Błonnik rozpuszczalny w wodzie to pektyny, gumy, śluzy roślinne, niektóre hemicelulozy
Najwięcej błonnika pokarmowego rozpuszczalnego w wodzie znajduje się w suchych nasionach roślin strączkowych, płatkach owsianych, niektórych owocach i warzywach. Błonnik ten niemal w całości ulega degradacji bakteryjnej w jelicie grubym, jest pożywką dla bakterii. Znajdujące się w błonniku polisacharydy ulegają więc rozkładowi do krótko łańcuchowych kwasów tłuszczowych oraz dwutlenku węgla, wodoru i metanu. Stymuluje to rozwój flory bakteryjnej jelita grubego i sprzyja utrzymaniu odpowiedniej proporcji miedzy bakteriami gnilnymi a pożytecznymi bakteriami probiotycznymi. Błonnik rozpuszczalny pęcznieje w środowisku wodnym jelita cienkiego. Tworzy żele o dużej lepkości, przez co zwiększa gęstość treści pokarmowej i wydłuża czas pasażu jelitowego.

U diabetyków błonnik rozpuszczalny stabilizuje poziom cukru [6,7]
Błonnik rozpuszczalny spowalnia trawienie i wchłanianie związków cukrowych. Jest to korzystne dla chorych na cukrzycę, gdyż spowalnia rozkład węglowodanów i obniża poziom glukozy we krwi a w konsekwencji zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę. Błonnik rozpuszczalny zapobiega również po posiłkowym wahaniom glukozy, ponieważ hamuje szybkość jej wchłaniania z przewodu. Dzieje się tak dlatego, że glukoza w roztworze wodnym tworzy z pektynami żel lub lepki roztwór, utrudniający jej wchłanianie.

Błonnik rozpuszczalny obniża poziom cholesterolu [6,7]
Produkty fermentacji bakteryjnej (metabolity) błonnika rozpuszczalnego mają zdolność hamowania biosyntezy cholesterolu w wątrobie. Gumy i pektyny obniżają  poziom cholesterolu, a zwłaszcza jego frakcji LDL (tzw. zły cholesterol), a tym samym zmniejsza ryzyko wystąpienia miażdżycy naczyń. Co więcej pektyny tworzą z cholesterolem niewchłanialne cząsteczki, dzięki którym łatwiej dochodzi do wydalania cholesterolu, a także zmniejsza się jego absorpcja i resorpcja.

Oczyszcza organizm z toksyn [6,7]
Błonnik pełni także ważną rolę w oczyszczaniu organizmu z toksyn i metali ciężkich. Zarówno jego frakcja rozpuszczalna, jak i nierozpuszczalna pomagają utrzymać w jelitach optymalne pH oraz eliminować z organizmu  kwasy żółciowe, toksyny,  metale ciężkie (dzięki zdolnościom jonowymiennym wolnych grup karboksylowych), a nawet substancje kancerogenne. [7].

Śluz roślinny jako składnik błonnika [3,4,10]
Śluz roślinny – lepki galaretowaty roztwór substancji organicznych występujących w tkankach niektórych roślin. Powstaje w wyniku przeobrażenia błon komórkowych tych roślin na powierzchni nasion (np. nasiona babki płesznika , lnu, rzeżuchy) lub w komórkach korzeni, liści, nasion (ślaz, malwa, sagowce). Śluzy roślinne nie ulegają strawieniu i nie wchłaniają się z jelit. Natomiast znacząco pęcznieją w kontakcie z wodą, jak też mają własności osłaniające, zmiękczające i przeciwzapalne. Dlatego są stosowane w leczeniu zaparcia. Śluzy pęczniejąc od wody nawadniają stolec go zmiękczają. Pęczniejąc napierają też na ścianki jelit powodując ich zwiększone ukrwienie. Ukrwienie i podrażnienie inicjuje skurcze wydalnicze jelita (perystaltyczne). Stąd śluzy mają działanie łagodnie przeczyszczające (np. nasiona lnu, babki płesznika, itp.). Najczęściej źródłem śluzów stosowanych w leczeniu zaparcia są: nasiona babki płesznika (Plantago psyllium); Babki jajowatej (Plantago ovata), nasiona lnu, agar-agar (wytwarzany z krasnorostów (Rhodophyta), wydobywanych głównie u wybrzeży Japonii ), korzeń i liść prawoślazu, i inne.

Reasumując, wpływ błonnika pokarmowego na leczenie zaparcia [10]
Pokarmy bogate we włókno pokarmowe wiążą wodę, dzięki czemu zapobiegają nadmiernemu odwodnieniu mas kałowych, a to zwiększa objętość stolca i skraca czas pasażu jelitowego. Włókno pokarmowe drażni ściany jelita i pobudza ruch perystaltyczny, co przyspiesza wydalanie mas kałowych i zapobiega zaparciom, a także wielu innym chorobom jelit (w tym uchyłkowatości jelit, polipom, żylakom odbytu, nowotworom jelita grubego). Ponadto buforują i wiążą nadmiar kwasu solnego w żołądku (mechanizm bardzo pożądany u osób z nadkwaśnością czy refluksem żołądkowo-przełykowym).

Piśmiennictwo
  1. [1] Fizjologia układu trawiennego, Stanisław Konturek; Panstwowy Zakłąd Wydawnictw Lekarskich, 1985 r.
  2. [2] Zaparcia nawykowe; Domowy poradnik medyczny; PZWL, 1993 r. s 522
  3. [3] Dieta bogatoresztkowa – definicja, korzyści i normy w pediatrii. Łukasz Dembiński, Aleksandra Banaszkiewicz, Andrzej Radzikowski. „Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka”. 12, s. 139-145, 2 2010. ISSN
  4. [4]Stanisław Kohlmünzer: Farmakognozja: podręcznik dla studentów farmacji. Wyd. V unowocześnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 669. ISBN 8320028469
  5. [5] Tabele wartości odżywczej produktów spożywczych – Hanna Kunachowicz, Irena Nadolna, Beata Przygoda, Krystyna Iwanow; wyd. Instytut Żywności i Żywienia;
  6. [6] Żywieniowe i funkcjonalne właściwości błonnika pokarmowego Barbara Lasota - www.nutrilife.pl/index.php?art=151
  7. [7] Żywność wygodna i żywność funkcjonalna; Franciszek Świderski i inni -Wydawnictwo Naukowo-Techniczne - Warszawa 2003, wyd.3
  8. [8] Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. PZWL. Warszawa; B. Gołąb. W. Traczyk- Anatomia i fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów farmacji. PZWL. Warszawa
  9. [9] www.Medycyna Praktyczna; mp.pl Gastrologia Zaparcia czynnościowe - autor: dr n. med. Anna Mokrowiecka
  10. [10] www.Medycyna Praktyczna; mp.pl; Co to jest błonnik pokarmowy, czy go potrzebuję? Autor: dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska
  11. [11] Włókno pokarmowe w żywieniu człowieka - Elżbieta Bartnikowska.. Część I. „Przemysł spożywczy”. 51, s. 43-
Oprac. mgr Edward Michalski
linki sponsorowane, reklamy

3422
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
a jaka to pompa jest ... ...olase33     74525

a co to za wybór ... ...alfred434     74525

witam, mi lutezan kazal brać okulista, od razu uprzedzil że moje zaniedbania i fajki to mi niezle załatwiły oczy i że musz ...wala     5817

Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     1708

Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     416

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Bakterie probiotyczne i probiotyki w profilaktyce zaparcia
-Bóle brzucha w zespole jelita drażliwego
-Biegunki w zespole jelita drażliwego
-Clostridium perfringens wywołuje biegunki i zakażenia ran
-Czerwonka choroba brudnych rąk
-Czy już mamy zaparcie?
-Gronkowiec lubi lody i kremówki
-Jak działa zdrowe jelito grube?
-Leczenie zaparcia dietą
-Leczenie zespołu jelita drażliwego
-Leki psychotropowe w terapii zespołu jelita drażliwego
-Lodówkowa bakteria – listeria monocytogenes
-Nadwrażliwość trzewna a zespół jelita drażliwego
-Niebezpieczna pałeczka okrężnicy - Escherichia coli
-Objawy zespołu jelita drażliwego
-Okoliczności mające wpływ na leczenie zespołu jelita drażliwego
-Przyczyny zaparć
-Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego
-Salmonella enteritidis ukrywa się w jajkach
-Zabójcza botulina, czyli jad kiełbasiany
-Zakażenie pokarmowe bakterią Campylobacter
-Zaparcia w zespole jelita drażliwego
-Zaparcie z niedoboru błonnika
-Zaparcie z odwodnienia stolca
-Zasady dietetyczne w zespole jelita drażliwego
-Zwiastuny choroby
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.