Przychodnia.pl
Wtorek 21. Listopada 2017r
Janusza, Konrada

linki sponsorowane, reklamy

Dlaczego musimy strawić białko?
Białko – np. to z jajka, mięsa, czy mleka – jest niezbędne dla wzrostu, odnowy i czynności biologicznych organizmu. Ale staje się fizjologicznie użyteczne dopiero po strawieniu na elementarne „cegiełki” składowe, jakimi są aminokwasy. Aby te „cegiełki” pozyskać organizm musi chemicznie „pociąć”, czyli strawić wielkie molekuły białka z pomocą enzymów.

Cegiełki budulcowe ciała – aminokwasy
Z elementarnych składników białka, jakimi są aminokwasy, tak jak z klocków lego organizm umie syntetyzować wszystkie komórki i tkanki. A więc: – tkankę mięśniową, kostną , łączną, nerwową, komórki płuc, wątroby, nerek, gruczoły hormonalne, komórki odpornościowe (leukocyty), czerwone krwinki, itd. Oczywiście organizm dokooptuje do aminokwasów niezbędne składniki dodatkowe: np. tłuszcze dla budowy błon komórkowych, dla skóry; minerały – takie jak wapń dla kości, czy żelazo dla czerwonych krwinek.

Jak zbudowane jest białko pokarmowe?
Białka składają się z kombinacji aminokwasów, tak jak przestrzenna układanka z klocków lego. Bazą budulcową tych kombinacji jest grupa ok. 22 aminokwasów. Z tych kluczowych dla życia aminokwasów może powstać nieograniczona liczba białek o różnorodnych własnościach biochemicznych i konstrukcyjnych. Tak złożona budowa wymaga wcześniejszego „sklejenia” pojedynczych mikroskopijnych „cegiełek” aminokwasów w większe łańcuszki, czyli „prefabrykaty”, jakimi są tzw. peptydy. Jeśli aminokwasy porównamy do cegiełek, to peptydy są dużymi filarami budowli białka. Co więcej te „filary” mogą się łączyć w jeszcze większe konstrukcje i generować różnorodne użyteczne dla organizmu biostruktury białkowe.

Jaka jest rola aminokwasów i peptydów w ustroju
Związek zawierający w składzie do 10 aminokwasów nosi nazwę oligopeptydy. Tego typu związki tworzą już enzymy np. glutation. Związki powyżej 10 aminokwasów (do 100) – to tzw. polipeptydy, które tworzą hormony np. adrenokortykotropinę. Odpowiednie kombinacje aminokwasów w peptydach budują białkową strukturę wszelkich komórek mięśniowych i miąszowych człowieka, zaś inne zestawy silne i elastyczne włókna fibrynowe tkanki łącznej. Jeśli do aminokwasów przyłączy się siarka powstaje masa rogowa włosów i paznokci. Na rys. 1 – 22 kluczowe dla życia aminokwasy są oznaczone odmiennymi kolorami oraz symbolami 3 znaków, od początkowych liter ich nazw.


Rys. 1
22 aminokwasy niezbędne dla biologicznego życia

Budowa i regeneracja narządów ciała z udziałem aminokwasów ma miejsce zarówno za młodu, jak i u osób dorosłych. Aminokwasów konstytuujących życie biologiczne jest około 22. Z tych aminokwasów, jak z klocków lego organizm komponuje różne chemicznie kombinacje wyniku których konstruuje i regeneruje tkanki i narządy ciała oraz z których udziałem produkuje czerwone i białe krwinki, komórki jajowe i plemniki, enzymy, hormony, przeciwciała odpornościowe, cholesterol, białka informacyjne. Czyli substancje biologicznie czynne kreujące podstawowe procesy życiowe, na czele z enzymatyczną zdolnością trawienia pokarmów i pozyskiwania z nich energii życiowej.

Struktura molekularna białka
Już wiemy, że aminokwasy są „sklejone” chemicznie w zbiorcze „prefabrykaty ” zwane peptydami – patrz na rysunku poniżej. Te zaś mogą być proste lub bardziej złożone – jako oligopeptydy. Łańcuchy aminokwasowe nie występują w formie wyprostowanej, lecz są pofałdowane (harmonijkowe) lub helisowe . W zależności od stopnia, czyli ilości peptydów składowych i wielkości cząsteczki danego białka aminokwasy tworzą tzw. struktury 2,3 i 4-rzędowe. „Rzędowość” białka można porównać do „ pięter” w jego złożonej budowie chemicznej. Wyróżnia się 4 „piętra” złożoności białek. Najbardziej złożone białka – to 3 i 4 rzędowe. Zawierają setki peptydów i setki tysięcy aminokwasów. Długie, nitkowate łańcuchy peptydów tworzą tzw. kompleksy podjednostek. Dlatego ewolucyjnie celowe ułożenie cegiełek aminokwasów w peptydach oraz peptydów w danym białku decyduje o jego własnościach biofizycznych dla organizmu.


Rys. 2
Struktura białka

Udziela się zgody na kopiowanie, rozpowszechnianie oraz modyfikowanie tego dokumentu zgodnie z warunkami GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, w wersji 1.2 lub nowszej opublikowanej przez Free Software Foundation; bez niezmiennych sekcji, bez treści umieszczonych na frontowej lub tylnej stronie okładki. Kopia licencji załączona jest w sekcji zatytułowanej GNU Licencja Wolnej Dokumentacji.
Budulec dla ciała – aminokwasy – dostarcza proces trawienia

Co jest białkiem a co jego cząstką składową – peptydem?
Granica definicyjna między peptydem a białkiem nie jest do końca doprecyzowana. Obecne rozróżnienia opierają się o kryterium masy cząsteczkowej. Za peptydy większość biologów uważa się poliaminokwasy o masie cząsteczkowej od 5-10 tys. daltonów. Wśród peptydów wyróżnia się podtypy: „krótkie” – monopeptydy – mające tylko kilka, kilkanaście aminokwasów w cząsteczce; jak też polipeptydy mające kilkadziesiąt reszt aminokwasowych w strukturze. Zgodnie z tymi kryteriami do białek zalicza się większe związki aminokwasów, począwszy od 10 tys. daltonów.

Na czym polega trawienie białka
Trawienie to opiera się na enzymach trawiących białko. Działają one w układzie pokarmowo-trawiennym. Enzymy są „nożycami” chemicznymi tnącymi duże molekuły białka na proste cząstki składowe , jakimi są aminokwasy. W procesie bierze udział kilka enzymów. Pierwsza grupa z nich to enzymy żołądkowe. Inicjują one rozpad długich zwojów aminokwasów, z których jest zbudowane białko – na mniejsze cząstki zwane peptydami. Pod koniec procesu trawienia białka , co ma miejsce w jelicie cienkim – wydzielany przez ścianki jelita enzym tnie peptydy na pojedyncze aminokwasy.

Trawienie białka to etapowy proces enzymatyczny
Już wiemy, że białka pokarmowe przypominają swą strukturą wielopiętrową „budowlę” złożoną z setek lub tysięcy aminokwasów. Stąd strawienie tej „budowli” to etapowy proces. Enzymy trawienne stopniowo tną ją na coraz to mniejsze cząstki, a na końcu procesu na pojedyncze aminokwasy.

Typologia enzymów rozkładających białko
Enzymy trawiące białko klasyfikujemy ze względu na ich miejsce wytwarzania przez organizm oraz na docelowe miejsce działania na białko, czyli to miejsce w jego strukturze chemicznej w którym dany enzym „tnie” jego złożoną konstrukcję na mniejsze cząstki. Pierwsze „pocięcie na pół” wielkich białek pokarmowych ma miejsce pod wpływem enzymów żołądkowych. W żołądku pewna grupa enzymów zwana endopeptydazami rozrywa wiązania peptydowe białek w środku ich łańcucha. Potem inne enzymy – egzopeptydazy – powodują rozpad skrajnych wiązań peptydowych. Na końcu procesu trawienia białka – aminopeptydazy z jelita cienkiego rozkładają skrajne peptydy odłączając od nich pojedyncze aminokwasy. Brak lub niedobór jakiegoś z tych enzymów zagraża poważnymi zaburzeniami tego złożonego, etapowego trawienia białka.

Uwaga! Głodzenie się zagraża kanibalizmem białkowym
Dodajmy, że jeśli w diecie zabraknie węglowodanów, to aminokwasy mogą dostarczyć tyle samo energii, co cukier glukoza – podstawowe paliwo fizjologiczne. Substytucja glukozy białkiem może być jednak ryzykowna dla zdrowia i życia. W sytuacji długookresowego ekstremalnego głodzenia może dojść do „auto-kanibalizmu tkankowego”, jakim jest komórkowe spalanie (czytaj -„zjadanie”) własnych białkowych tkanek, począwszy od tkanki mięśniowej. Do „zjadania” własnych tkanek dochodzi głównie w przypadku irracjonalnego głodzenia się (bulimia, anoreksja), chociaż odnotowano też odbiałczanie ciała u zaginionych grotołazów, himalaistów, rozbitków z okrętów i samolotów, itp.

Białko pełnowartościowe i niepełnowartościowe w diecie
Aby pozyskać optymalną dietetycznie kompozycję aminokwasów trzeba odpowiednio dobrać codzienną dietę. Białko roślinne zwykle nie zawiera całej palety niezbędnych człowiekowi aminokwasów. Komplet aminokwasów zawierają pokarmy „zwierzęce” w postaci mięsa, czy nabiału. Najbardziej deficytowe z aminokwasów odzwierzęcych to: fenyloalanina, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, treonina, tryptofan, walina. Jeśli w naszym jadłospisie jest już biało pełnowartościowe i zostanie ono poprawnie strawione, to organizm otrzyma komplet niezbędnych aminokwasów.

Piśmiennictwo
  1. Fizjologia układu trawiennego; prof. dr hab. med. Stanisław Konturek, PZWL
  2. Organizm człowieka; Gemini Polska;1993 r.
  3. Enzymy – lekarstwo przyszłości – Gerhard Leibold; Falken Verlag GmbH, 655527 Niedernhausen / Ts – Wydanie polskie „Spar”
  4. Budowa enzymów a ich fenomen funkcjonowania- materiały do wykładów na kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym.
  5. Wikipedia i inne specjalistyczne strony www
 
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy

3340
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Witaminy im nie zaszkodzą. Co innego gdyby je faszerować jakimiś lekami. ...leniwyDarek8     106099

No u mnie też 1 tabletka ibuprofenu 400mg bez problemu działa ...leniwyDarek8     94372

Może to być ból migrenowy, ale warto wybrać się z nim do lekarza. ...leniwyDarek8     708

W takim wypadku polecałbym dietę wątrobową: ... Ona nie tylko sprawdza się w schorzeniach wątroby, ale również ...klamer     1031

Moja kolezanka ma ten problem :/ ...tex47a     11200

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Dlaczego musimy strawić białko?
-Trawienie białka
-Trawienie tłuszczy
-Trawienie węglowodanów
-Trawimy przy pomocy enzymów
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.