Przychodnia.pl
Czwartek 23. Listopada 2017r
Klemensa, Adeli

linki sponsorowane, reklamy

Trawienie tłuszczy
Tłuszcze , zwane lipidami lub trójglicerydami mają dwukrotnie większą wartość kaloryczną, niż węglowodany. Jako zapas energetyczny są magazynowane w tkance tłuszczowej

Najobfitszym źródłem kalorii są tłuszcze
Tłuszcze , zwane lipidami lub trójglicerydami mają dwukrotnie większą wartość kaloryczną, niż węglowodany (cukry). Mogą być łatwo magazynowane w ludzkiej tkance tłuszczowej a z niej pobierane, jako paliwo napędzające czynności życiowe. Są również ważnym budulcem tkanek ciała, a konkretnie wszechobecnych błon komórkowych. Są ponadto rozpuszczalnikiem niezbędnych dla organizmu witamin A, D, E i K – czyli umożliwiają ich wchłanianie z pokarmu.



Rys. 1
Struktura tłuszczy – chemiczna nazwa trójglicerydy (synonimy: triglicerydy, triacyloglicerole)

Tłuszcze składają się z 3 kwasów tłuszczowych i łączącego ich glicerolu. Kwas tłuszczowy to substancja organiczna o wzorze ogólnym Rn-COOH. Każdy kwas tłuszczowy jest złożony z długiego łańcuszka węglowodorowego, oznaczonego we wzorze literką „ Rn”. Na końcu tego łańcucha jest nadająca kwasowość – tzw. grupa karboksylowa o wzorze COOH. Każdy z 3 kwasów tłuszczowy jest związany z pozostałymi chemicznym łącznikiem, jakim jest glicerol. Glicerol po odłączeniu się od kwasów tłuszczowych odgrywa ważną rolę w fizjologii ssaków, gdyż zapobiega ich przechładzaniu pod wpływem mrozu i zamarzaniu płynów ustrojowych – krwi, limfy, płynów międzykomórkowych. Wyróżnia się tłuszcze proste i złożone. Proste – mają w składzie trzy identyczne kwasy tłuszczowe, zaś złożone (mieszane) – mają różne kwasy tłuszczowe w cząsteczce.

Ile potrzebujemy tłuszczu w diecie?
Organizm człowieka o masie 75 kg zawiera około 10% tłuszczowców (tj. ok. 7 kg). Tłuszcze zawarte w pożywieniu powinny dostarczać człowiekowi 30% ogółu energii, podczas gdy węglowodany – 60%. Precyzyjniej to ujmując – zapotrzebowanie na tłuszcze u osób dorosłych wynosi około 1 g na kg masy ciała. Przy czym więcej przyjętych lipidów powinno być pochodzenia roślinnego a mniej zwierzęcego. 1 gram tłuszczu utleniony dostarcza 38,93 KJ energii czyli 9,3 kcal. Dlatego u ludzi, tłuszcz stanowi ważną część diety. W krajach bardziej rozwiniętych zaspakaja aż do 45 procent zapotrzebowania energetycznego. Dodajmy dla przypomnienia, że organizm pozyskuje paliwowe kalorie głównie z węglowodanów (cukry) oraz konkurencyjnie z tłuszczy, a rzadziej z białka.

W jamie ustnej kęs pokarmu jest przygotowywany do trawienia
Przygotowanie pokarmu do trawienia polega na rozdrobnieniu zwięzłych kęsów pokarmowych na miazgę oraz na obfitym nawilżeniu miazgi śliną. Rozdrobnienie pokarmu umożliwia dotarcie enzymom trawiennych do najmniejszych cząsteczek związków odżywczych. Nawilżanie śliną jest również ważne dla trawienia tłuszczy, gdyż woda ze śliny jest niezbędnym środowiskiem trawiennym.

Żołądek – mieszalnik, rozdrabniacz, inicjator emulgacji tłuszczu.
Mięśnie żołądka silnie kurcząc się – zgniatają i mieszają masę pokarmową. Powstaje brejowatą lepko-wodnista masa. Komórki okładzinowe żołądka wydzielają stężony kwas solny, który dzięki wysokiej kwasowości sterylizuje pokarm, czyli zabija chorobotwórcze drobnoustroje. Jednocześnie kwas solny i enzym lipaza żołądkowa inicjują emulgację tłuszczu. Emulgacja tłuszczu to rozbicie jego dużych kropel na znacznie mniejsze drobiny. Mniejsze drobiny tłuszczu są bardziej podatne na enzymy trawiące i dlatego lepiej przyswajalne. Skuteczność enzymu trawiącego tłuszcze – lipazy żołądkowej – jest jednak mocno ograniczana z powodu dużej wielkości kropel tłuszczu oraz niekorzystnego dla aktywności tego enzymu odczynu środowiska. Dla działania lipaz optymalne pH wynosi 6-7, podczas gdy w żołądku jest 1,5-2, czyli za niskie (zbyt kwaśne!).

Emulgacja tłuszczu w dwunastnicy
Z żołądka wodnista dobrze wymieszana papka pokarmowa wlewa się do dwunastnicy. Tutaj już dokładnie miesza się z żółcią, która powoduje intensywną emulgację tłuszczu. Emulgacja w dwunastnicy to proces dokładnego przemieszania tłuszczu z drobnymi molekulami wody. Dokonuje się to z pomocą już wspomnianych emulgatorów – kwasu solnego i żółci. Szczególnie żółć jest silnym emulgatorem. Dzięki jej oddziaływaniu duże krople tłuszczu rozpadają się na wiele tysięcy małych kropel. Emulgacja tłuszczu jest konieczna, gdyż enzymy trawiące tłuszcz – tzw. lipazy mogą działać tylko na powierzchni kropli tłuszczu. Ze zrozumiałych fizykalnych względów, im kropla mniejsza, tym lepiej tłuszcz wewnątrz niej jest strawiony.



Rys. 2
Emulgacja dużej kropli tłuszczu pod wpływem żółci

Rola żółci w trawieniu
Żółć jako silny emulgator drastycznie zmniejsza napięcie powierzchniowe dużych kropel tłuszczów. Dlatego wielkie krople rozpadają się na widoczne na rysunku „mini krople”.
Powstaje emulsja setek tysięcy mikro kropel tłuszczu przemieszanych z wodą. Emulsja jest więc „kropelkową chmurą” mikro-drobinek tłuszczu zawieszonych w wodzie. Dzięki emulsyfikacji niewyobrażalnie zwiększa się powierzchnia kontaktu dla oddziaływania enzymów trawiących tłuszcz – lipaz. Optymalne dla działania tego enzymu pH wynosi 8-9, czyli jest lekko zasadowe. Dodajmy, że żółć nie jest jednorodna – zawiera kwasy żółciowe, cholesterol, śluz, kwasy tłuszczowe, bilirubinę, sód, chlor, wodorowęglany, potas i fosfolipidy.

Kulminacja trawienia tłuszczu
Bezpośrednio po zjedzeniu posiłku ilość pełnego enzymów trawiennych soku trzustkowego wydzielanego do dwunastnicy rośnie około trzy-sześciokrotnie i taki napływ twa ok. 2 godzin. Wzmożony „dowóz” soku jest niezbędny do prawidłowego strawienia związków pokarmowych – białek i tłuszczy. Do dwunastnicy są wydzielane enzymy: lipaza trzustkowa, fosfolipaza i esterazy – produkowane w trzustce. Zadaniem ich jest rozbicie silnych wiązań chemicznych tłuszczów na kwasy tłuszczowe. Szczególnie aktywne są enzymy z grupy lipaz. Lipazy rozszczepiają konstrukcyjne wiązania estrowe spajające trójglicerydy. To zapoczątkowuje rozkład tłuszczów na ich kluczowe składniki: 1 i 2-glicerydy (mono i duo-glicerydy) oraz na glicerol i kwasy tłuszczowe.

W jelitach ma miejsce ciąg dalszy trawienia oraz wchłanianie tłuszczów
Gdy lipaza trzustkowa już rozłoży w dwunastnicy tłuszcze do dwóch frakcji – mono i duo- glicerydów, gliceroli oraz do kwasów tłuszczowych – produkt trawienia wlewa się do jelita cienkiego. Tutaj w/w glicerydy i część wolnych kwasów tłuszczowych jest absorbowana i spożytkowywana przez komórki wykładzinowe jelita. Część monoglicerydów jest już tutaj ponownie syntetyzowane w „ludzkie” trójglicerydy. Trójglicerydy, wraz z innymi typami lipidów są następnie wydzielane z jelit do krwi, jako substancje biologicznie czynne. Są to np. duże lipoproteiny, kompleksy cząsteczkowe, itp. Drogą krwi są one transportowane do docelowych narządów ciała. Dodajmy, że część kwasów tłuszczowych jest w międzyczasie przetwarzana chemicznie na potrzeby organizmu w wątrobie i we krwi. [3]

Zaburzenia wchłaniania tłuszczów
Podstawową przyczyną zaburzeń wchłaniania tłuszczów do krwi są schorzenia narządów wytwarzających żółć i enzymów trawiących tłuszcze. Najczęstsze z nich to: zapalenia trzustki – zapalenia ostre i przewlekłe. Ich przyczyną jest najczęściej alkoholizm oraz wirusowe i inne zapalenia wątroby i dróg żółciowych. Rzadko przyczyną jest resekcja żołądka Objawami zaburzeń są zwykle biegunki z domieszką kropli tłuszczu widocznych gołym okiem. (tzw. stolce tłuszczowe).

Repetytorium – budowa i rola układu pokarmowego




Rys. 3
Układ pokarmowy Rozdrobniony pokarm wędruje do żołądka i przez dwunastnicę do jelit. Na tej drodze jest poddany obróbce trawiennej: – mechanicznej (zęby i żuchwa) oraz częściowo enzymatycznej w jamie ustnej (węglowodany). Następnie ma miejsce dalsza obróbka mechaniczna, chemiczna i enzymatyczna pokarmu w żołądku. Finał trawienia dokonuje się w dwunastnicy i w jelitach. Niestrawione resztki są wydalane z jelita grubego przez odbyt. Cała trasa trawienna kęsa pokarmu jest dość długa, gdyż ma ok. 7 metrów.

Rys. 3
Droga pokarmu od jamy ustnej do odbytu Żródło: Wikimedia Commons – repozytorium wolnych zasobów. http://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_pokarmowy_cz%C5%82owieka

Piśmiennictwo
  1. Fizjologia oraz patologia czynności zewnątrzwydzielniczej trzustki; Źródło: dr n. med. Piotr Eder, Katedra i Klinika Gastroenterologii, Żywienia Człowieka i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu|19.11.2012 Dział: Doniesienia naukowe - Termedia.pl
  2. Fizjologia układu pokarmowego - prof. dr hab. Stanisław Konturek - fizjologiczne podstawy gastroenterologii - wyd. II poprawione i uzupełnione - Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 1985
  3. Biochemia Harpera- Robert K. Murray i inni Wyd, Lek. PZWL, 2004 i nowsze
  4. Kączkowski Jerzy: Podstawy biochemii. Wydanie X i nowsze. Wydawnictwo Naukowo-Techniczne. Warszawa 1995.
  5. Trawienie w diecie kwasów tłuszczowych - Written by Thomas E. Thompson Profesor biochemii University of Virginia School of Medicine, Charlottesville, Virginia, USA; http://www.britannica.com/EBchecked/topic/342808/lipid/257719/Digestion-of-dietary-fatty-acids
  6. Organizm człowieka; Gemini Polska;1993 r.
 
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy

11126
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Dzieki za pomoc :) ...quina13     68973

ja na ból głowy pije kieliszek wódki i zawsze pomaga :D ...siczi999     94957

Witaminy im nie zaszkodzą. Co innego gdyby je faszerować jakimiś lekami. ...leniwyDarek8     106757

No u mnie też 1 tabletka ibuprofenu 400mg bez problemu działa ...leniwyDarek8     94957

Może to być ból migrenowy, ale warto wybrać się z nim do lekarza. ...leniwyDarek8     823

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Dlaczego musimy strawić białko?
-Trawienie białka
-Trawienie tłuszczy
-Trawienie węglowodanów
-Trawimy przy pomocy enzymów
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.