Przychodnia.pl
Sobota 25. Listopada 2017r
Katarzyny, Erazma

linki sponsorowane, reklamy

Trawienie białka
Trawienie białka jest rozkładem wielkocząsteczkowych białkowych związków chemicznych. Takie wielkie i złożone molekuły są nieprzyswajalne i bezużyteczne dla człowieka. Dopiero powstałe po rozkładzie trawiennym białka jego proste składniki – aminokwasy – mogą być spożytkowane przez organizm. Proces trawienia dokonuje się etapowo, w kilku narządach, w sposób mechaniczny, chemiczny i enzymatyczny.

Układ pokarmowo-trawienny



Rys. 1
Układ pokarmowo-trawienny

Przypomnijmy, rolą układu pokarmowego jest pobranie pokarmów i wody oraz rozdrobnienie, i nawilżenie pokarmu enzymami trawiennymi a następnie strawienie i przyswojenie składników odżywczych. W skład tego układu wchodzi: jama ustna, gardło i przełyk, żołądek, jelito cienkie, jelito grube oraz dwa wyspecjalizowane gruczoły trawienne – wątroba i trzustka. Cała droga trawienna jest długa i skomplikowana, ma ok. ok. 7 metrów!

Żródło: Wikipedia Commons – repozytorium wolnych zasobów. http://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_pokarmowy_cz%C5%82owieka

Enzymy trawiące białko
Dla rozłożenia wielkich molekuł białkowych organizm człowieka wytwarza niezwykłe substancje chemiczne zwane enzymami. Gdy enzymy działające w układzie pokarmowym człowieka porównamy do roli katalizatorów to zauważymy, że tak jak przemysłowe katalizatory pozwalają one na wielkie oszczędności energii, która jest niezbędna dla zajścia pożądanej reakcji chemicznej. Po prostu swą obecnością obniżają ją do …normalnej, czyli zbliżonej do tej jaka jest w ludzkim ciele. Co więcej, gdyby te same reakcje dokonywały się bez enzymów – trwałyby nieskończenie wolno. Z udziałem enzymów trwają miliony razy szybciej! Jest też oczywistym, że doprowadzona do ciała zbyt wysoka temperatura mogłaby nas zabić! Słowem bez enzymów nie moglibyśmy żyć. W układzie pokarmowym człowieka podstawowymi enzymami trawiącymi białko są: pepsyna, trypsyna, chymotrypsyna, peptydazy, aminopeptydazy, karboksypeptydazy i dwupeptydazy, podpuszczka (renina), sekretyny, cholecystokininy, gastryna, itd. [1,2,3]

Trawienia białka zaczyna się w żołądku
Pokarm dociera do żołądka już wcześniej zmiażdżony i rozdrobniony zębami i żuchwą. Żołądek w pierwszym rzędzie magazynuje napływający pokarm. Następnie z jego ścian są wydzielane: kwas solny oraz soki trawienne pełne enzymów, zwane sokiem żołądkowym.

Sok żołądkowy
W skład soku żołądkowego wchodzą m. in.: a) pepsynogen (w kwaśnym pH aktywowany do pepsyny), który rozpoczyna trawienie białek; b) enzym podpuszczka, który ścina białka mleka; c) kwas solny w dużym stężeniu, który nadaje sokowi żołądkowemu pożądany odczyn kwaśny (ok. 1,5 pH): śluz chroniący ściany żołądka przed kwasem solnym, czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, termicznymi, biologicznymi, a także „samostrawieniem”. Warstwa śluzu ma grubość ok. 1 mm. Działa bakteriobójczo.

Kilka ról żołądkowego kwasu solnego
Kwas solny wydzielany przez komórki okładzinowe żołądka posiada zdolność rozpulchniania włókien kolagenowych mięsa. Dzięki temu rozdrabnia zwartą strukturę białek mięsa i innych pokarmów białkowych ułatwiając dostęp enzymów trawiennych. Jednocześnie komórki gruczołowe ścianek żołądka wydzielają nieaktywny proenzym trawiący białko – pepsynogen. W silnie zakwaszonym kwasem solnym środowisku soku żołądkowego (poniżej pH.5) dochodzi do uaktywnienia tego enzymu do postaci pepsyny i dopiero wówczas może on trawić białko pokarmowe. Dodajmy, że stężony kwas solny skutecznie zabija zarazki i pasożyty, jakie wkradły się z pokarmem.

Pepsyna - enzym soku żołądkowego trawiący białko
Pepsynę tworzy grupa enzymów trawiennych – tzw. pepsynogenów. Pepsyna zapoczątkowuje rozkład białek, tj. ich pierwsze chemiczne „cięcie” na krótsze łańcuchy peptydowe. Enzym „tnie” wiązania peptydowe białek w ich „słabych punktach”. Pod jego wpływem duże cząsteczki białek ulegają rozkładowi na krótsze elementy, nazywane peptydami. Pepsyna jest również aktywatorem dla następnej porcji enzymów – tj. dla wspomnianego pepsynogenu (zjawisko autokatalizy). Ponadto kwaśna treść przedostawszy się z żołądka do dwunastnicy pobudza jej błonę śluzową do wydzielania hormonów jelitowych, a głównie sekretyny i cholecystokininy.

Fazy wydzielania soku żołądkowego:
A/ Faza wydzielnicza tzw. głowowa - pod wpływem impulsów z nerwów błędnych. W tej fazie, gdy tylko pokarm pojawia się w żołądku, to na skutek mechanicznego podrażnienia błony śluzowej żołądka zachodzi odruchowe i bezpośrednie oddziaływanie na komórki dokrewne G znajdujące się w błonie śluzowej żołądka. Wydzielają one do krwi enzym – gastrynę, która pobudza do wydzielania soków żołądkowych gruczoły błony śluzowej żołądka.
B/ Faza wydzielnicza jelitowa – rozpoczyna się pod wpływem treści pokarmowej przechodzącej z żołądka do dwunastnicy. Pod wpływem odpowiednich bodźców nerwowych i humoralnych zachodzi zarówno pobudzanie jak i hamowanie czynności żołądka. Dodajmy, że wytwarzane w dwunastnicy – gastryna i cholecystokinina – pobudzają wydzielanie soku żołądkowego natomiast sekretyna działa hamująco.


Rys.2
Żołądek dozuje, miesza, trawi i przemieszcza pokarm do jelit

Żołądek zmienia swój kształt w zależności od stopnia wypełnienia pokarmem i dominującej funkcji trawiennej, jaką w danym momencie pełni. Żołądek w trawieniu pokarmu pełni kilka ważnych ról. Jest okresowym zbiornikiem i dozownikiem pokarmu do dalszego trawienia. Po drugie miesza pokarmu w swym wnętrzu. Po trzecie skutecznie sterylizuje treść pokarmową pozbawiając jej zarazków. Otrzymana w ten sposób konsystencja wodnistej miazgi ułatwia enzymom trawiennym dotarcie do każdej pojedynczej molekuły białka i jej chemiczne „pocięcie” na mniejsze elementy składowe – aminokwasy. Na koniec, przy pomocy silnych skurczów i we współdziałaniu z dwunastnicą – przemieszcza pokarm do jelita cienkiego. (Patrz rys – pozycje A,B,C,D,E,F)

Specyfika trawienia żołądkowego u niemowląt.
W soku żołądkowym niemowląt – obok pepsyny działa też inny enzym – wspomniana już wyżej podpuszczka (inaczej: rennina, chymozyna). Podpuszczkę gruczoły żołądkowe wytwarzają jedynie w okresie niemowlęcym. Enzym ten wspomaga trawienie specyficznych białek kazeinowych mleka matki, a i przy okazji mleka krowiego i innych ssaków. Podpuszczka wywołuje ścinanie się (denaturację) tzw. białka kazeinowego z mleka matki. Enzym katalizuje rozkład rozpuszczalnego w wodzie białka – kazeinianu wapnia do nierozpuszczalnego parakazeinianu (twaróg), który jest już następnie efektywnie trawiony przez pepsynę. Jak łato się domyślić enzym umożliwia trawienie białek kazeinowych obficie występujących w mleku matki, jak też później tychże białek w modyfikowanych pożywkach na bazie mleka krowiego - podstawowego pożywienia niemowląt. Trzeba wiedzieć, że ta zdolność skuteczne trawienia białek kazeinowych zanika u dzieci około trzeciego roku życia.

Trawienie białek w dwunastnicy
Niemal bezpośrednio po zjedzeniu posiłku ilość enzymów trawiennych w soku trzustkowym wydzielanym do dwunastnicy rośnie około trzy-sześciokrotnie i taki napływ twa ok. 2 godzin. Wzmożony „dowóz” soku jest niezbędny do prawidłowego strawienia białek.


Rys. 3.
Sok trzustkowy pełen enzymów wlewa się do dwunastnicy

Żródło: Wikipedia

W dwunastnicy aktywnie działają enzymy trypsyna i chymotrypsyna
Enzymy trypsyna i chymotrypsyna rozkładają cząsteczki polipeptydów do tzw. tripeptydów i dipeptydów. Te fragmenty białek po dostaniu się z dwunastnicy do jelita cienkiego są rozkładane przez działające tutaj peptydazy do prostych aminokwasów.

Trawienie i wchłanianie białek w jelitach
Intensywne trawienie i wchłanianie białek rozłożonych w żołądku do postaci peptydów dokonuje się na odcinku pierwszego metra jelita cienkiego. Biorą w tym udział enzymy trzustkowe: trypsyna, chymotrypsyna A i B oraz inne. Przykładowo najszybciej są wchłaniane aminokwasy białka mleka i jajka kurzego. Warto wiedzieć, że zdrowy człowiek jest w stanie wchłonąć na godzinę aż ok. 350 g białka, co jest równoważnikiem ilości zawartej w 2 kg polędwicy wołowej. Gdy wszystkie „rozbite” na peptydy białka zostaną już rozłożone do elementarne składniki - aminokwasy - następuje ich dyfuzja do układu krwionośnego, a konkretnie do układu żyły wrotnej, którą dostają się do wątroby. W wątrobie zachodzą bardzo skomplikowane procesy przemiany aminokwasów i ich dalszy rozkład – tak aby mogły być wykorzystane przez ludzki organizm.

Zaburzenia trawienia białek
Proces trawienia białek jak to już pokazaliśmy jest złożony i wieloetapowy. Brak jakiegokolwiek enzymu trawiennego prowadzi do zaburzenia procesu i objawów chorobowych. Brak enzymu może być spowodowany przez uszkodzenie narządu lub go komórek wytwarzających, co spotyka się najczęściej. Inną przyczyną braku enzymu jest defekt genetyczny zaburzający syntezę enzymów. Przykładem uszkodzenia narządu produkującego enzymy jest choroba trzewna- celiakia, w której dochodzi do uszkodzenia tzw. rąbka szczoteczkowego i niezdolności trawienia ważnego w odżywianiu człowieka białka roślinnego – glutenu. Mówimy wówczas o nietolerancji glutenu. Rąbek szczoteczkowy jest to specyficzne miejsce znajdujące się na powierzchni komórek wyścielających światło jelita. Uszkodzenie tego miejsca znacznie obniża ilość znajdujących się tam enzymów, co w konsekwencji upośledza trawienie białek. Znane też są patologiczne defekty genetyczne, które zaburzają syntezę ważnego enzymu trawiącego białko - trypsyny i enzymów rąbka szczoteczkowego.

Piśmiennictwo
  1. Fizjologia oraz patologia czynności zewnątrzwydzielniczej trzustki; Źródło: dr n. med. Piotr Eder, Katedra i Klinika Gastroenterologii, Żywienia Człowieka i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu|19.11.2012 Dział: Doniesienia naukowe - Termedia.pl
  2. Fizjologia układu pokarmowego - prof. dr hab. Stanisław Konturek - fizjologiczne podstawy gastroenterologii - wyd. II poprawione i uzupełnione - Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 1985
  3. Enzymy – lekarstwo przyszłości – Gerhard Leibold; Falken Verlag GmbH, 655527 Niedernhausen / Ts – Wydanie polskie „Spar”
  4. Budowa enzymów a ich fenomen funkcjonowania- materiały do wykładów na kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym.
  5. Biochemia Harpera- Robert K. Murray i inni Wyd, Lek. PZWL, 2004 i nowsze
  6. Kączkowski Jerzy: Podstawy biochemii. Wydanie X i nowsze. Wydawnictwo Naukowo-Techniczne. Warszawa 1995.
  7. Trawienie w diecie kwasów tłuszczowych - Written by Thomas E. Thompson Profesor biochemii University of Virginia School of Medicine, Charlottesville, Virginia, USA; http://www.britannica.com/EBchecked/topic/342808/lipid/257719/Digestion-of-dietary-fatty-acids
  8. Wikipedia i inne strony www: np. Enzymy i ich udział w reakcjach chemicznych; Urszula Ochnik - http://www.chem.uw.edu.pl/people/AMyslinski/cw13/enzymy.html
  9. Podstawy patogenetyczne leczenia chorób przewodu pokarmowego; doc. dr hab. med Jan Stasiewicz; Wydawnictwa Lekarskie PZWL 1993
 
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
linki sponsorowane, reklamy

19368
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz



Na Forum
Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     132

Witam serdecznie, moj synek ma 5 lat i waży 24 kg z badania moczu posiew wyszła już po raz 3 ta sama bakterja, Proteus mirabilis lekarz ...aniolek530@wp.pl     34

Dzieki za pomoc :) ...quina13     69511

ja na ból głowy pije kieliszek wódki i zawsze pomaga :D ...siczi999     95381

Witaminy im nie zaszkodzą. Co innego gdyby je faszerować jakimiś lekami. ...leniwyDarek8     107270

Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Dlaczego musimy strawić białko?
-Trawienie białka
-Trawienie tłuszczy
-Trawienie węglowodanów
-Trawimy przy pomocy enzymów
linki sponsorowane, reklamy

Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2017
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.