 |
Przyczyny i objawy cukrzycy
|  | |
|
Z cukrzycą insulinoniezależną (typu 2) mamy do czynienia wówczas, gdy trzustka wytwarza jeszcze insulinę, lecz w ilościach niewystarczających w stosunku do potrzeb organizmu. Przyczyną jest najczęściej pojawiające się wraz z wiekiem zmniejszenie produkcji insuliny przez komórki beta trzustki przy jednocześnie zwiększającej się insulinooporności tkanek. Ten typ cukrzycy początkowo jest trudno wykryć. Wczesne rozpoznanie jest jednak niezbędne, bowiem choroba nie leczona zwiększa poważnie zapadalność na zawał serca, udar mózgu i inne groźne dla zdrowia choroby.
|
|
Zaawansowany wiek
|
jest podstawową przyczyną pogarszania się tolerancji organizmu na glukozę, czyli początków cukrzycy typu II.
U niektórych osób w miarę starzenia się stopniowo zanikają tzw. wyspy trzustkowe zawierające komórki beta, wytwarzające insulinę.
U osób młodych stosunek ilościowy komórek beta do innych komórek w wyspach trzustkowych wynosi 4:1, zaś u osób w wieku 80-90 lat - 2:1.
W podeszłym wieku maleje masa wątroby i mięśni.
Te zmiany zanikowe przyczyniają się także do ujawnienia cukrzycy w starości. Inną przyczyną zmniejszonego wykorzystania glukozy przez mięśnie jest charakterystyczny dla osób starszych spadek aktywności fizycznej.
Jednak najważniejszym powodem upośledzenia tolerancji glukozy u osób starych jest rosnąca z wiekiem insulinooporność.
Oznacza to utratę wrażliwość mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby oraz praktycznie wszystkich tkanek organizmu na insulinę, która z krwią dopływa do nich z trzustki. Taki stan nazywa się insulinoopornością komórkową. Jeśli komórki tłuszczowe, mięśni, wątroby, które szczególnie intensywnie przetwarzają glukozę, staną się insulinooporne, wówczas gorzej wychwytują glukozę z krwi.
Przyczyną insulinooporności są również uwarunkowania genetyczne, które przekazywane są blisko 20% chorych w rodzinach, w których występuje cukrzyca. Ponadto winowajcami są: otyłość, spadek aktywności fizycznej oraz zmniejszenie masy mięśniowej, inne choroby, stresy fizyczne i emocjonalne, urazy, infekcje, przyjmowane leki (np. moczopędne, kortykosterydy, fenytoina).
|
|
Pełnoobjawowa cukrzyca
|
sygnalizuje swą obecność wysokim stężeniem glukozy we krwi lub obecnością glukozy w moczu.
Taką cukrzycę rozpoznaje się:
- gdy stężenie glukozy w osoczu na czczo jest większe (lub równe) 126 mg/100 ml
- lub stężenie w osoczu w przypadkowym pomiarze większe (lub równe) 200 mg/100 ml i występują typowe objawy cukrzycy.
Typowe objawy cukrzycy to:
- zwiększone pragnienie, którego przyczyny nie potrafimy sobie wytłumaczyć
- zwiększone oddawanie moczu, np. 2-3 razy więcej, niż codzienna norma 1-1.5 l
- zwiększony apetyt i spożywanie dużych porcji jedzenia, bez przybywania na wadze
Obok tych podstawowych objawów może też wystąpić:
- zapalenie pochwy,
- świąd skory, zmiany na skórze, suchość, wiotkość skóry,
- gorsze gojenie się ran,
- pogorszone widzenie
|
|
Cukrzyca bez typowych objawów
|
Ten rodzaj cukrzycy pojawia się u osób starszych, które najliczniej zapadają na nietolerancję glukozy.
W zaawansowanym wieku początek choroby bywa często łagodny i nie wywołuje charakterystycznych wyżej wymienionych objawów.
Wiążę się to z wydłużonym okresem utajenia cukrzycy wieku podeszłego. W tym czasie objawy są bardzo skąpe, często ograniczone tylko do jednego wskaźnika, np. zmian skórnych lub zapalenia nerwu.
U osób w starszym wieku znacznie rzadziej niż u młodszych występuje pragnienie. Typowe dla starości jest także podwyższenie tzw. progu nerkowego, w związku z czym u wielu chorych nie występuje cukromocz nawet przy glikemii przekraczającej 200 mg%.
Na pytanie - czy dopuszczalny poziom glukozy we krwi u osób starszych może być nieco wyższy, niż u ludzi młodych odpowiedź jest twierdząca.
Dopuszczalny poziom cukru we krwi dla osób 70-letnich jest nieco wyższy niż u ludzi młodych. Na czczo powinien on wynosić nie więcej niż 140 mg/100 ml, po jedzeniu zaś nie może przekraczać 180 mg/100 ml. Te wyższe wartości glukozy u osób starszych są mniej niebezpieczne niż niedocukrzenie.
|
|
Obecnie w Polsce ponad połowa chorych na cukrzycę to osoby w podeszłym wieku. Wśród chorych hospitalizowanych z powodu powikłań cukrzycy ponad 60 proc. stanowią pacjenci zbliżający się do 70. roku życia.
|
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja prof. dr hab. med. Andrzej Danysz
|
|
