Przychodnia.pl
Wiktora, Innocentego   Poniedziałek 28. Lipca 2014r
Hemoglobina glikowana
Hemoglobina w krwinkach czerwonych stosunkowo łatwo dołącza cząsteczkę glukozy z krwi. Im wyższy poziom glukozy we krwi i im dłużej się utrzymuje, tym więcej dołącza się glukozy i więcej jest tzw. hemoglobiny glikowanej, oznaczonej symbolem - HbA1c. Ponieważ krwinka czerwona żyje przeciętnie około 120 dni - poziom hemoglobiny glikowanej dokładnie odzwierciedla przeciętny poziom cukru we krwi w tym czasie. Dlatego wskaźnik ten stał się oceną skuteczności leczenia cukrzycy w dłuższych odcinkach czasu.
Z jakich pomiarów stężenia glukozy we krwi korzystamy najczęściej?
W codziennej praktyce najczęściej stosowanym wskaźnikiem wyrównania cukrzycy jest stężenie glukozy we krwi i w moczu. Stężenie glukozy we krwi nazywamy terminem medycznym – poziomem glikemii, a obecność cukru w moczu terminem - glukozuria.
Jakie są plusy i minusy powyższych popularnych pomiarów?
Niewątpliwą zaletą pomiaru glikemii jest szybkość i łatwość dokonywania pomiarów. Mogą być one wykonywane w domu samodzielnie przez pacjenta, np. przy pomocy coraz bardziej popularnych elektronicznych urządzeń zwanych glukometrami, (jak też przy pomocy tradycyjnych pasków testowych.) Ujemną stroną tej miary glikemii – jako wskaźnika kontroli leczniczej – jest to, że określa ona tylko chwilowy stan metaboliczny ustroju (chwilową glikemię). Podobnie glukozuria (obecność cukru w moczu) zależy nie tylko od stopnia hiperglikemii, ale również od indywidualnie zmiennego progu nerkowego dla glukozy.
Jakie są przyczyny zmienności poziomu glikemii?
Głównymi przyczynami zmienności glikemii u chorych na cukrzycę jest wpływ posiłków różnej wielkości i jakości, zmiennej aktywności fizycznej, różnorodności leków i indywidualnej reakcji na nie, aktualny stan zdrowia, itp.
Jak można zatem ustalić poprawność leczenia cukrzycy w dłuższych okresach czasu?
Można stosować seryjne, częste pomiary stężenia glukozy we krwi, tzw. dobowe profile glikemii. Umożliwiają one ocenę wyrównania cukrzycy w dłuższych przedziałach czasowych, ale są uciążliwe dla chorego i w związku z tym rzadko stosowane.
Jakie ulepszone oceny glikemii współczesna nauka zaproponowała chorym na cukrzycę w ostatnich latach?
Pod koniec lat 70. w Stanach Zjednoczonych, a następnie w Europie Zachodniej wprowadzono nowy wskaźnik długoterminowego wyrównania cukrzycy, a mianowicie hemoglobinę glikowaną. Termin ten oznacza się skrótowo symbolem - HbA1c.
Jakie odkrycie stało się podstawą ulepszonego wskaźnika glikemii?
Podstawą nowego wskaźnika stało się odkrycie, że glukoza ma zdolność trwałego łączenia się z białkami krwi, a zwłaszcza z hemoglobiną. Trzeba bowiem wiedzieć, że krążące w krwi krwinki czerwone (erytrocyty) zawierają białko – hemoglobinę, która przenosi tlen z płuc do narządów i tkanek. Okazało się, że krwinki czerwone zdrowych dorosłych osób zawierają 4–6 procent związku hemoglobiny z glukozą, tzw. hemoglobiny glikowanej. Proces łączenia się hemoglobiny z glukozą nazwano glikacją. Przebiega on powoli i jest prawie nieodwracalny. Trwa przez cały okres życia krwinki czerwonej, wynoszący przeciętnie 120 dni.
Co oznacza pomiar hemoglobiny glikowanej?
O szybkości tworzenia się hemoglobiny glikowanej (HbA1c) decyduje stężenie glukozy we krwi oraz czas trwania hiperglikemii (okresu „przecukrzenia” krwi). Hemoglobina ta powstaje we krwi w ilości proporcjonalnej do średniego stężenie glukozy w ciągu ostatnich 2 miesięcy poprzedzających badanie. Jak ważny jest to wskaźnik, niech świadczy fakt, że u osób z cukrzycą źle wyrównaną zwykle stwierdza się stężenie hemoglobiny glikowanej 2–3-krotnie wyższe, niż u osób zdrowych.
Jaki poziom hemoglobiny glikowanej we krwi możemy uznać, za optymalny, a jaki za niekorzystny?
Stężenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) poniżej 7 proc. oznacza dobre wyrównanie cukrzycy, natomiast wartości w zakresie 7–8 proc. świadczą o gorszym wyrównaniu cukrzycy, ale można je jeszcze akceptować. Jeśli wartość hemoglobiny glikowanej jest wyższa od 8 proc., to należy pilnie dokonać zmian w sposobie leczenia cukrzycy.
Dlaczego optymalny poziom tego wskaźnika jest dobrą oceną jakości leczenia cukrzycy?
Jak wynika z badań, u osób, które dzięki poprawnemu leczeniu cukrzycy osiągnęły zawartość hemoglobiny glikowanej poniżej 6%, ryzyko powikłań cukrzycy w postaci niekorzystnych zmian wzroku (retinopatia), nerkach (nefropatia), a także w tętnicach serca, mózgu i kończyn dolnych zmniejszyło się aż o 67%. Dlatego mówimy, że jest to wskaźnik długoterminowego wyrównania cukrzycy, a jego systematyczne oznaczanie, 3–4 razy w roku, jest dobrym sposobem oceny skuteczności leczenia.
Czy poprawny poziom hemoglobiny glikowanej jest wystarczającą gwarancją dobrego wyrównania cukrzycy, np. w krótkich odcinkach czasu, a zwłaszcza unikania niedocukrzenia?
Niestety, nie, gdyż zmniejszanie się lub zwiększanie stężenia hemoglobiny glikowanej, we krwi następuje powoli, w ciągu wielu dni, a nie godzin. Wskaźnik ten nie pokazuje niebezpiecznych dla zdrowia, choć krótkotrwałych incydentów niedocukrzenia (hipoglikemii). Co najważniejsze, u chorych z cukrzycą typu I (wymagającą wstrzyknięć insuliny) - szczególnie dbających o minimalny poziom hemoglobiny glikowanej, np. poniżej 6% obserwuje się 3 razy więcej przypadków hipoglikemii, niż u pozostałych. Osoby te łatwiej też przybywały na wadze.
Niebezpieczny spadek cukru
Hipoglikemia - groźne powikłanie cukrzycy
Jak zatem określić cel dobrego wyrównania cukrzycy?
Dla wielu osób celem może być minimalizacja poziomu hemoglobiny glikowanej – daje bowiem bardzo duże korzyści zdrowotne, ale pod ważnym warunkiem. Na postawienie sobie tak ambitnego celu mogą sobie pozwolić tylko pacjenci dobrze przeszkoleni medycznie, jak też bardzo starannie prowadzący samokontrolę glikemii. Oznacza to takie osoby, które potrafią względnie samodzielnie zapobiegać hipoglikemii poprzez odpowiednią modyfikację dawki leków (dotyczy przede wszystkim osób z cukrzycą typu I, wymagającą wstrzyknięć insuliny). Jak też tych osób, które prawidłowo kontrolują zawartość cukru i kalorii w diecie i umiejętnie stosujących wysiłek fizyczny (dotyczy wszystkich chorych). Warto wziąć pod uwagę, że leki hipoglikemizujące najnowszej generacji, takie jak np. glimepiryd, zapewniają łatwiejszą kontrolę poziomu hemoglobiny glikowanej bez niepożądanego wzrostu poziomu insuliny. Toteż uwzględniając wszystkie te przesłanki każdy chory powinien realistycznie ocenić swoje możliwości samokontroli i w konsultacji z lekarzem określić, do jakich wartości wskaźnika HbA1c może dążyć. Czy do minimalizacji poziomu hemoglobiny glikowanej, czy też do mniej rygorystycznych wskaźników, ale obarczonych mniejszym ryzykiem niedocukrzenia (hipoglikemii).
Samokontrola w cukrzycy
Co można poradzić osobom, które nie czują się na siłach minimalizować poziomu hemoglobiny glikowanej?
Bardzo korzystne dla zdrowia jest osiąganie zawartości HbA1c w granicach 7-7,5%. Jest to już łatwiejsze i z perspektywy długofalowej ochrony zdrowia wysoce opłacalne.
Co jeszcze powinniśmy wiedzieć o badaniu hemoglobiny glikowanej?
Niewątpliwą zaletą tego wskaźnika jest także to, iż próbka krwi potrzebna do oznaczenia może być pobrana o każdej porze dnia, ponieważ bieżące posiłki i wykonywane w danym dniu czynności nie mają zasadniczego wpływu na jego wartość. Oznaczanie hemoglobiny glikowanej wykonuje się w większości wojewódzkich poradni diabetologicznych, a także w wielu poradniach gminnych.



Czy obok hemoglobiny glikowanej są jeszcze inne podobne wskaźniki oparte na łączeniu się glukozy z białkami krwi?
Poza hemoglobiną glukozę przyłączają również albuminy. Wiązanie glukozy dokonuje się proporcjonalnie do wielkości i czasu trwania hiperglikemii. Stopień glikacji albumin ocenia się oznaczając stężenie tzw. fruktozaminy. Jest ona również dobrym wskaźnikiem długoterminowego wyrównania cukrzycy, ale dotyczy okresu krótszego, bowiem 2 tygodni poprzedzających badanie. Wynika to z faktu, że okres półtrwania albumin jest znacznie krótszy niż hemoglobiny. Oznaczenie stężenia fruktozaminy jest więc wskaźnikiem uzupełniającym w stosunku do pomiaru hemoglobiny glikowanej (HbA1c). Ze względu na krótszy okres potrzebny do zmian w jej stężeniu oznaczanie stężenia fruktozaminy powinno być wykonywane często, np. raz w miesiącu, zwłaszcza, że jest to metoda prosta, szybka i mało kosztowna.
koniec
Oprac. mgr Edward Ozga Michalski
Konsultacja prof. dr hab. med. Andrzej Danysz
Lekarz diabetolog
Odchudzanie

Zobacz odpowiedź
lekarza diabetologa
- Najczęściej zadawane pytania usługa bezpłatna:
Roche Diagnostics Polska
-   Zadaj pytanie
Pytanie nie dotyczące cukrzycy pozostanie bez odpowiedzi.
Ostatnio na Forum ...
makmag 2014-07-23 21:05:06
Po przeczytaniu i przejrzeniu wielu post├│w, bardzo si─Ö ba┼éem zabiegu. Wnioski jakie wyci─ůgn─ů┼éem, to przede wszystkim b├│l i wstyd, podczas zabi ...
makmag 2014-07-23 19:46:51
Witam. Korzystaj─ůc z chwili spokoju, chcia┼ébym przedstawi─ç Wam swoj─ů opinie na temat kolonoskopii. Mam 42 lata i nie dawno omal nie po┼╝egna┼éem ...
ania 2014-07-22 23:55:15
Z ┼╝elami to nie wolno przesadza─ç. JE┼Ťli moge podrzuci─ç to bardzo fajne s─ů gryzako┼Ťliniaki, gryzaczek zawsze jest z ma┼éym pod buzi─ů a ┼Ťliniak ...
SZUKAJ w Serwisie

BIULETYN

Wpisz swój e-mail
Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-„Cukrzyca” bez cukrzycy
-ACCU-CHEK® 360°
-ACCU-CHEK® Active
-ACCU-CHEK® Go
-ACCU-CHEK® Multiclix
-ACCU-CHEK® Smart Pix
-ACCU-CHEK® Softclix
-Alkohol i cukrzyca
-Ceny insulin Novo Nordisk bez zmian
-Choroby wątroby w cukrzycy
-Co oznacza wartość kaloryczna diety?
-Cukrzyca - uleczalne zaburzenie metaboliczne
-Cukrzyca i uszkodzone „nerwy”
-Hemoglobina glikowana
-Hipoglikemia - groźne powikłanie cukrzycy
-Hipoglikemia zagraża pracy mózgu
-InnoLet – nowy, łatwy w obsłudze dozownik insuliny
-Jak się odżywiać w cukrzycy ?
-Leczenie cukrzycy ciężarnych
-Leczenie cukrzycy w ciąży
-Leczenie zespołu stopy cukrzycowej
-Nadciśnienie i cukrzyca
-Nefropatia cukrzycowa
-Nefropatia cukrzycowa i nadciśnienie tętnicze
-Niebezpieczny spadek cukru
-Odżywianie w cukrzycy
-Peny pomagają, kiedy wzrok zawodzi
-Pompy insulinowe
-Precyzyjny pomiar glikemii
-Przyczyny i objawy cukrzycy
-Retinopatia cukrzycowa
-Samokontrola w cukrzycy
-Samokontrola w hipoglikemii
-Wysiłek leczy cukrzycę
-Zamaskowana cukrzyca
-Zapobieganie owrzodzeniom stóp




Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz




Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2014
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.