Przychodnia.pl
Augustyna, Patrycji   Czwartek 28. Sierpnia 2014r
Rozpoznanie astmy
W rozpoznaniu choroby kluczowym jest wywiad lekarski, stanowiący tzw. badanie podmiotowe. Relacja chorego opisująca dolegliwości pozwala zidentyfikować chorobę. Jednocześnie lekarz stara się obiektywizować wyniki wywiadu lekarskiego, przy pomocy badania fizykalnego chorego tzw. badania przedmiotowego. Pomocne w rozpoznaniu choroby są także badania dodatkowe, w tym spirometria, pikflometria i inne.

WYWIAD I BADANIE LEKARSKIE
TESTY ODDECHOWE – PEF
TESTY ODDECHOWE – SPIROMETRIA
INNE TESTY ODDECHOWE

Przypomnijmy: Typowy napad astmy zaczyna się zazwyczaj:
? uczuciem ciężaru w klatce piersiowej; następnie pojawiają się ? świsty przy oddychaniu i ? duszność. Ostry napad astmy kończy się zazwyczaj samoistnie w ciągu kilku godzin. Charakterystyczne jest ? odkrztuszanie gęstej, lepkiej plwociny. Napadowi astmy bardzo często towarzyszy lub też wyprzedza go ? silny suchy kaszel.
WYWIAD I BADANIE LEKARSKIE

Co w wywiadzie ustala lekarz?
Zwykle jest to standardowa lista pytań, na które odpowiedzi powinny być rzetelne i dokładne, gdyż od tego zależy rozpoznanie astmy. Na przykład: Jak często pojawiają się napady duszności? W jakich porach doby objawy mają miejsce? Czy chory odczuwa duszność, jako ucisk w klatce piersiowej? Czy i w jakich okolicznościach zdarza się świszczący oddech (można go odbierać jako „granie w piersiach”) Jak często występuje suchy kaszel oraz czy ma charakter napadowy? Lekarz zapyta także o to, kiedy wystąpiły pierwsze objawy oraz o okoliczności, w których do tego doszło: Czy w czasie pierwszego ataku astmy nie doszło do kontaktu z jakimś typowym alergenem - sierścią psa lub kota, pylącymi w maju trawami lub wprowadzeniem do diety nowego produktu. Istotnym jest również pytanie o występowanie podobnej choroby wśród najbliższych oraz o narażenie na czynniki środowiskowe i zawodowe (zapylenie, gazy przemysłowe, promieniowanie jonizujące, itp.)
Ważne znacznie diagnostyczne ma kaszel,
szczególnie nocny lub prowokowany wysiłkiem fizycznym, zimnym powietrzem, śmiechem, dymem tytoniowym, który można uznać w niektórych przypadkach za jedyny objaw łagodnej astmy oskrzelowej, oraz infekcje dróg oddechowych w okresie niemowlęcym i wczesnym dzieciństwie.
Jakie informacje o chorobie uzyskuje lekarz na podstawie badania fizykalnego?
Badanie fizykalne opiera się na: dokładnej obserwacji chorego, badaniu palpacyjnym (badanie drżenia głosowego i opukiwanie); oraz na osłuchaniu klatki piersiowej, z użyciem stetoskopu.
W ramach obserwacji chorego lekarz zwróci uwagę na:
budowę klatki piersiowej, tor oddychania, częstość oddechów; uwidoczniony wysiłek niezbędny dla oddychania oraz modyfikacje sylwetki (charakterystyczne jest rozdęcie klatki piersiowej i uniesienie ramion u dziecka z astmą). We wczesnych i łagodnych postaciach astmy badający zauważy także wydłużenie fazy wydechowej, a w cięższych przypadkach – wzrost częstości oddechów. Może też odnotować przyśpieszenie tętna i jego zaburzenia w czasie oddychania.
Przy palpacyjnym opukiwaniu klatki piersiowej
lekarz może usłyszeć tzw. wypuk nadmiernie jawny, wynikły z większego niż fizjologicznie wypełnienia płuc powietrzem.
Osłuchiwanie klatki piersiowej, z użyciem stetoskopu umożliwia osłuchiwanie szmerów oddechowych.
Do patologicznych szmerów oddechowych zalicza się charakterystyczne dla astmy oskrzelowej, a nie zawsze słyszalne bez stetoskopu świsty i furczenia, często występujące na wydechu. Są one objawem gwałtownego zwężenia oskrzeli. U niektórych chorych z łagodną postacią astmy zmiany osłuchowe są słyszalne tylko podczas forsownego wydechu lub po zakończeniu ćwiczeń fizycznych.




Jeśli diagnostyka jest przeprowadzana w fazie remisji choroby tj. w okresie cofnięcia się objawów można nie stwierdzać tak charakterystycznych dla astmy objawów osłuchowych (świstów, furczeń), a jedynie trudne do rozpoznania nieznaczne wydłużenie fazy wydechowej oddechu.
Również w przypadku ciężkiego napadu astmy świsty i furczenia powstające przy wydechu osoby chorej mogą być zbyt ciche, a zatem nierozpoznawalne. Taki stan jest określany mianem „cichej klatki piersiowej” – a wynika z faktu, że zbyt mało powietrza przepływa przez drogi oddechowe, aby wywołać odgłos akustyczny. Rozpoznanie choroby w takim przypadku ułatwi lekarzowi obraz pacjenta z wdechowym ustawieniem klatki piersiowej, wyraźnie „łapiącego oddech”, przyspieszenie rytmu serca i oddechu, uruchomienie dodatkowych mięśni oddechowych, tętno paradoksalne, a przede wszystkim testy oddechowe, o których poniżej.
W diagnozie astmy pomagają testy oddechowe – spirometria, pomiar PEF i inne.
Brak charakterystycznych odgłosów akustycznych nie zawsze świadczy o zdrowiu i poprawnym przepływie powietrza przez oskrzela. Co więcej, zarejestrowanie charakterystycznych świstów i furczeń jeszcze nie pozwala na ocenę stopnia zwężenia oskrzeli, a tym samym zaawansowania choroby. Do tego celu potrzebne są specjalistyczne urządzenia pomiarowo-testujące ( spirometry, pikfometry), test odwracalności obturacji, test nadreaktywności oskrzeli oraz testy alergologiczne.
TESTY ODDECHOWE – PEF:
SZCZYTOWY PRZEPŁYW WYDECHOWY

Powietrze przepływa przez drzewo oskrzelowe od oskrzeli głównych (2cm średnicy) do oskrzelików (ułamki milimetrów na obwodzie), kończąc się w pęcherzykach płucnych.
Oskrzela nie są sztywnymi rurkami, lecz wykazują dużą elastyczność, nieco rozszerzając się przy wdechu i zwężając przy wydechu, dzięki czemu w zdrowych płucach powietrze płynie szybko i łatwo. Inaczej dzieje się w astmie oskrzelowej, gdzie drogi oddechowe tracą swą elastyczność i ulegają zwężeniu pod wpływem alergenów, czynników drażniących i przewlekłych infekcji. Z tego powodu szybkość przepływu powietrza i jego objętość maleje proporcjonalnie do zwężenia światła oskrzeli.
Testy oddechowe mierzą zwężenie światła oskrzeli odnosząc pomiar do szybkości przepływu powietrza lub do objętości oddechu.
Zmniejszenie szybkości przepływu lub objętości oddechu wobec normy dla zdrowego człowieka pozwala rozpoznać, czy oskrzela są zdrowe, czy też już chorobliwie zwężone wskutek astmy. W diagnostyce astmy oskrzelowej wykorzystuje się ponadto test nadreaktywności oskrzeli, testy alergologiczne (skórne, pomiar całkowitego i swoistego IgE, pomiar eozynofilii we krwi obwodowej).
Co to jest PEF – szczytowy przepływ wydechowy?
Szczytowy przepływ wydechowy (z ang. peak expiratory flow - PEF) - to największa szybkość przepływu powietrza przez drogi oddechowe, którą można osiągnąć podczas natężonego wydechu.
Jak mierzymy PEF?
Idea pomiaru PEF sięga ubiegłego stulecia, kiedy to lekarze kończyli badanie płuc u osób z podejrzeniem astmy poleceniem, aby pacjent zdmuchnął świecę. Próba gaszenia świecy, chociaż była niedokładną oceną maksymalnej prędkości powierza wydechowego ułatwiała rozpoznanie astmy. Skłoniło to lekarzy do skonstruowania przyrządu – pikflometru, który umożliwia precyzyjny pomiar tej wartości. Współczesne badanie polega na maksymalnym i jak najkrótszym wydechu powietrza do specjalnego przyrządu (mierzy on tylko maksymalny przepływ wydychanego powietrza, a nie objętość). Pikflometry są obecnie powszechnie używane przez pacjentów chorych na astmę, dla codziennej oceny funkcji oskrzeli.
Jaka jest technika tego pomiaru?
Pomiar wykonuje się w pozycji stojącej, a usta powinny szczelnie obejmować ustnik. Przystępując do pomiaru napełniamy płuca powietrzem, wykonując jak najgłębszy wdech. Na “szczycie” wdechu, na chwilę zatrzymujemy oddech, a następnie wydmuchujemy powietrze tak szybko i tak mocno, jak tylko jest to możliwe. Tempo wydmuchiwania powietrza rośnie bardzo gwałtownie, i błyskawicznie osiąga swoją szczytową szybkość, po czym wolno opada. Pikflometr zawsze zatrzymuje i rejestruje pomiar w chwili osiągnięcia szczytowej wartości przepływu. Dzięki wskazówce, na specjalnej skali odczytujemy, jaka jest wartość najszybszego przepływu powietrza w drogach oddechowych.
Jakie są prawidłowe i „chorobowe” wyniki pomiaru pikflometrem?
Wartość szczytowego przepływu wydechowego jest podawana w litrach na minutę – nawet, jeśli czas badania trwa tylko ułamki sekund. Prawidłowa wartość PEF u zdrowej dorosłej osoby powinna wynosić od 400 do 600 litrów na minutę. U chorych na astmę częstym wynikiem pomiaru jest 200 – 400 litrów na minutę. W ciężkich atakach astmy wartość ta może spadać do 100 litrów na minutę lub poniżej. Jak pamiętamy w tych ostatnich przypadkach, pomimo jednoznacznego ciężkiego stanu chorego i widocznej niewydolności oddechowej, brak jest charakterystycznych objawów akustycznych astmy – świstów i furczeń?
Do czego jeszcze służy pomiar szczytowego przepływu wydechowego – PEF?
Największą zaletą pikflometru jest możliwość prostego i łatwego pomiaru w warunkach domowych prędkości wydychanego powietrza. Aparat ten to niezwykłe udogodnienie dla pacjentów chorujących na astmę oskrzelową, gdyż umożliwia obiektywną ocenę czynności drzewa oskrzelowego, samodzielne monitorowanie przebiegu choroby i samodzielny dobór dawek leku. Stanowi ona niezastąpioną pomoc w tak ważnej samokontroli choroby i leczenia. Pomiar PEF daje podobne informacje, jak badania czynnościowe płuc (spirometria) prowadzone przez lekarzy, choć należy zaznaczyć, iż ta druga metoda udziela więcej informacji o chorobie i jej przebiegu zwłaszcza lekarzowi prowadzącemu.
TESTY ODDECHOWE – SPIROMETRIA

Na czym polega badanie spirometryczne?
Spirometry mają za zadanie zmierzenie zarówno objętości jak i szybkości wydmuchiwanego powietrza z płuc. Są tak skonstruowane, że pomiar jest przedstawiany jako wykres graficzny w przedziale czasowym. Taki wykres nazywa się spirogramem. Najważniejszą informacją uzyskiwaną ze spirometrii jest wartość przepływu oraz objętość powietrza wydmuchiwanego w pierwszej sekundzie forsownego wydechu w skrócie FEV1. Osoby zdrowe wydychają w tym czasie ponad 70% swej całkowitej pojemności życiowej płuc (VC), natomiast wartość ta dla pacjentów chorujących na astmę wynosi często 50%, a czasami nawet tylko 20% pojemności życiowej płuc. Tak, więc stopień zmniejszenia objętości powietrza wydmuchiwanej w pierwszej sekundzie forsownego wydechu (FEV1), (wobec normy dla zdrowego człowieka) określa skalę zwężenia dróg oddechowych. Wynik tego pomiaru, jako procent tzw. wartości należnej, obliczany jest automatycznie przez spirometr dla każdego pacjenta. Wykonując testy oddechowe należy pamiętać o fizjologicznej zależności parametrów mierzonych od płci, budowy i wieku pacjentów. Przykładowo, ludzie wysocy mają większe rozmiary płuc, a zatem i większą pojemność życiową (VC), niż osoby niskie. Mężczyźni mają większe płuca, niż kobiety. Wreszcie płuca osiągają największą pojemność we wczesnej dorosłości – późnej ich pojemność życiowa stale maleje. Wszystkie te cechy osoby badanej są odpowiednio uwzględnione przez lekarza interpretującego wyniki, jako ich korekta.
Co oznacza termin pojemność życiowa płuc?
Całkowitą objętość powietrza, jaką się wydmuchuje z płuc – po wzięciu maksymalnego oddechu – określamy mianem pojemności życiowej – VC (ang. vital capacity).
Jak inaczej nazywamy objętość powietrza wydmuchiwaną w pierwszej sekundzie forsownego wydechu?
Objętość powietrza wydmuchana w pierwszej sekundzie – to tzw. nasilona objętość wydechowa pierwszosekundowa – określana skrótem zaczerpniętym z języka angielskiego: FEV1.
Czy możemy zastąpić pomiar spirometryczny – pomiarem pikflometrem?
Wartości obu pomiarów są bardzo zbliżone. Jednak ocena pikflometrem – tj. wartość szczytowego przepływu wydechowego (PEF) nie jest równoważna wskaźnikowi FEV1, tj. natężonej pierwszosekundowej objętości wydechowej. Każda z tych ocen ma równie ważne miejsce w rozpoznaniu i ocenie przebiegu astmy. Spirometria wraz z pomiarem FEV1, ze względu na ograniczoną dostępność i wysoki koszt badania, służą głównie do wykrywania i okresowej, głównie lekarskiej, kontroli astmy. Natomiast pomiar PEF, oparty na użyciu prostego i względnie taniego pikflometru, doskonale nadaje się do przewlekłego domowego monitorowania przebiegu choroby, jak też do wstępnego rozpoznania astmy. Jednym słowem jest niezastąpionym urządzeniem w domowej samokontroli choroby.
INNE TESTY ODDECHOWE.

Test odwracalności obturacji (skurczu) oskrzeli.
Test ten umożliwia wykrycie charakterystycznej dla astmy odwracalności obturacji (skurczu) oskrzeli i polega na porównaniu wskaźnika nasilonej pierwszosekundowej objętości wydechowej (FEV1) mierzonego przed podaniem choremu krótkodziałającego leku rozszerzającego oskrzela i 15 minut po inhalacji leku. Wzrost FEV1 o co najmniej 15% wobec wartości wyjściowej świadczy o odwracalności obturacji (skurczu) oskrzeli i jest podstawą rozpoznania astmy. Taki test może przeprowadzić przy pomocy spirometrii lekarz rodzinny.
Test nadreaktywności oskrzeli.
Badanie wykonywane jest w celu wykrycia nadreaktywności oskrzeli (drugiej istotnej cechy astmy). Test ten polega na inhalacji substancji mogących powodować skurcz oskrzeli we wzrastających stężeniach (najczęściej histamina lub metacholina). Wynik badania uznaje się za dodatni, jeśli przy kolejnym stężeniu dojdzie do spadku FEV1, o co najmniej 20% w porównaniu z wartością mierzoną po inhalacji substancji obojętnej. Badanie jest szczególnie przydatne wówczas, gdy pomimo utrzymywania się typowych objawów astmy nie można ustalić rozpoznania na podstawie wyników powtarzanego badania spirometrycznego i testu odwracalności. Test nadreaktywności oskrzeli wykonywany jest tylko w specjalistycznych ośrodkach.
Testy skórne.
Testy skórne są stosunkowo prostą i tanią metodą identyfikacji alergenów, lecz są to badania, które mogą wywołać atak astmy atopowej. Testy te polegają na badaniu reakcji skórnej (zależnej od występowania swoistych przeciwciał IgE) po podaniu ekstraktu alergenu wziewnego do skóry. Badanie wykonywane jest na ogół w specjalistycznych ośrodkach.
Eozynofilia we krwi obwodowej.
W przebiegu astmy dochodzi zwykle do zwiększenia liczby eozynofilów we krwi obwodowej. Badanie liczby eozynofilów we krwi może być jednym z parametrów rozpoznania choroby, jak też monitorowania skuteczności leczenia. Zastosowanie środków przeciwzapalnych (glikokortykosteroidy) prowadzi do zmniejszenia eozynofilii,. Liczba eozynofilów, podobnie jak stężenie całkowitego IgE, może ulegać podwyższeniu z innych przyczyn chorobowych (np. zakażenia pasożytnicze, schorzenia hematologiczne). Nie jest to, zatem badanie swoiste dla astmy.
koniec
oprac. Edward Ozga Michalski
Lekarz alergolog-pneumonolog (astma i alergia)
Kaszel u dziecka

Zobacz odpowiedź
lekarza alergologa-pneumonologa
- Najczęściej zadawane pytania usługa bezpłatna - sponsor:
AstraZeneca Pharma Poland
-   Zadaj pytanie
Pytanie nie dotyczące astmy lub alergii pozostanie bez odpowiedzi.
Ostatnio na Forum ...
;-/ 2014-08-26 18:34:16
M├│j tescio jest cukrzykiem nadu┼╝ywaj─ůcym alkohol. po spo┼╝yciu alkoholu strasznie si─Ö awanturuj─Ö, a niekiedy bije Swoj─ů rodzin─Ö ...
krystyna 2014-08-26 16:45:54
Ja na zapalenie spoj├│wek u siebie i dzieci stosuj─Ö krople sulfacetamid. Bardzo skuteczne i do tego niedrogie. ...
hala 2014-08-23 01:21:55
Ja od lekarza dostalam maxalt a teraz mam zmieniony lek a sumatriptan ( tabletki i zastrzyki) a aby zapobiec wyst─Öpowaniu migren dostalam propranol ...
SZUKAJ w Serwisie

BIULETYN

Wpisz swój e-mail
Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Żywienie dzieci zagrożonych alergią w 1 roku życia
-„Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie” - wyniki ogólnopolskiego programu edukacyjnego
-Alergeny domowe i astma
-Alergia „na słońce”
-Alergia - co to za choroba?
-Alergia i oczy
-Alergia na jad owadów
-Alergia na psa
-Alergia w sezonie „kaloryferowym”
-Astma – co to za choroba?
-Bezpieczeństwo leków antyhistaminowych
-Chory nos i alergia
-Cztery typy astmy oskrzelowej
-Dlaczego cierpimy na pokrzywkę?
-Dlaczego dzieci chorują na alergię?
-Edukacja dla samokontroli
-EGZEMA czyli alergiczny wyprysk kontaktowy
-Histamina i alergia
-Jak żyć z astmą oskrzelową?
-Jak rozpoznać alergię i alergen?
-Jak unikać kontaktu z alergenami?
-Katar sienny
-Leczenie schorzeń alergicznych
-LG w walce z zimową alergią - innowacyjna linia pralek Allergy Care
-Monitoring astmy przy pomocy pomiaru PEF
-Odczulanie czyli Desynsybilizacja
-Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Pokrzywka – jak jej unikać?
-Przewlekła pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Przewlekły kaszel i nieżyt nosa a astma
-Rozpoczęła się realizacja programu edukacyjnego „Wolność Oddechu - Zapobiegaj astmie”
-Rozpoznanie astmy
-Sukces pilotażowej edycji programu „Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie
-Terapia skojarzona w astmie
-Uczulenie na kosmetyki
-Uwaga! Pyłkowica!
-Wszystko o Astmie
-Wytyczne dla osób chorych na astmę
Ciekawe linki
www.alergen.info.pl www.alergen.astma.org
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz




Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2014
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.