Przychodnia.pl
Wiktora, Innocentego   Poniedziałek 28. Lipca 2014r
Przewlekła pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
Przypadek 1. Kobieta w średnim wieku wkrótce po podjęciu niechcianej pracy biurowej dostała pokrzywki. Pokrzywka pojawiała się przez kilka miesięcy na rękach, zaraz po wyjściu z domu do biura i znikała po kilkunastu godzinach. (Na ramieniu kobiety widoczne są wyraźnie obrysowane plamiste wykwity. /fot /.) Z upływem tygodni objawy pogłębiały się wywołując dotkliwy świąd. Próby ustalenia przyczyny, pomimo usilnych prób lekarza alergologa nie przyniosły rezultatu. Dolegliwość uśmierzało stosowanie leków antyhistaminowych. Pokrzywka znikła od momentu, kiedy kobieta zmieniła pracę. Stwierdzenie, że choroba miała wyłącznie przyczynę czysto psychosomatyczną byłoby jednak zbytnim uproszczeniem, choć nie mogło być wykluczone. Prawdopodobne było to również, że w pokoju, w którym kobieta pracowała, lub w stołówce, w której jadała znajdował się czynnik wywołujący pokrzywkę.
Przypadek 2. Młody mężczyzna, u który już w dzieciństwie miał przewlekłą pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy wywołany kontaktem z rybami - zgłosił się do lekarza z silnym obrzękiem na lewym policzku, który obejmował wargi, język i głośnię (część krtani) i utrudniał oddychanie. Pomimo, że dotąd dobrze pamiętał o swym uczuleniu na ryby i starał się ich starannie unikać – nie ustrzegł się ponownego kontaktu z rybą wskutek pocałunku kobiety, która przed chwilą skonsumowała porcję węgorza. Podanie adrenaliny, leku przeciwhistaminowego i kortykosteroidu spowodowało ustąpienie obrzęku naczynioruchowego. Lekarz ustalił przy pomocy testów silną alergię na węgorza i kilka innych ryb.
długo trwa przewlekła pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy?
Pokrzywkę lub obrzęk naczynioruchowy określamy, jako przewlekłe, jeśli wykwity, bąble i obrzęk pojawiają się stale lub nawracają w okresie dłuższym, niż 6 tygodni. Przewlekłe nawroty wykwitów, bąbli i obrzęku mogą występować codziennie, okresowo, np. raz lub kilka razy w miesiącu. Toteż w przeciwieństwie np. do ostrej pokrzywki, która trwa od kilku godzin do 6 tygodni i nie pojawia się już więcej – pokrzywka przewlekła lub skłonność do jej wystąpienia może trwać przez wiele lat.
Czym grożą te choroby?
Niekiedy dolegliwości nie są wysoce uciążliwe i sprowadzają się do lokalnego wysiewu wykwitów, czy bąbli, czasem jednak objawy są tak nasilone i dokuczliwe, że uniemożliwiają pracę zawodową i prowadzenie normalnego życia (Przypadek mężczyzny i kobiety). Czasami przewlekłej pokrzywce, czy obrzękowi naczynioruchowemu towarzyszy skłonność do wstrząsu anafilaktycznego, który zagraża życiu (o tym szczegółowiej poniżej) lub pojawia się nagły i silny obrzęku twarzy oraz głośni w postaci tzw. obrzęku Quinckego zagrażający uduszeniem się chorego. Niekiedy objawy przewlekłej pokrzywki i obrzęku są zwiastunem ciężkich chorób układowych.
Jakie są objawy powyższych chorób?
Objawy przewlekłej pokrzywki to blade lub różowe, dobrze „obrysowane” wykwity na skórze w postaci nieregularnych plam lub bąbli, często otoczone przez rumień /fot. powyżej/. Wykwity i bąble pojawiają się stale lub znikają i nawracają, niekoniecznie w tym samym miejscu; mogą być swędzące lub piekące.
Obrzęk naczynioruchowy dotyczy głębszych warstw tkanki podskórnej, zaś objawy są podobne, jak w pokrzywce, toteż niekiedy trudne do odróżnienia, zwłaszcza, jeśli współistnieją ze zmianami pokrzywkowymi.
Czy możemy odróżnić pokrzywkę od obrzęku naczynioruchowego?
Na obrzęk naczynioruchowy najlepiej wskazuje pojawienie się charakterystycznych objawów na twarzy, powiekach, błonie śluzowej, wargach, języku, krtani, tj. w okolicy luźnej tkanki łącznej. Wówczas wyrazisty (karykaturalny obrzęk warg, policzków) wskazuje, że mamy do czynienia z tzw. obrzękiem Quinckego. Chociaż należy też zauważyć, że prawie każde miejsce może ulegać obrzękowi, zwłaszcza ręce, i stopy.
Czy łatwo jest ustalić przyczynę przewlekłej pokrzywki i obrzęku?
Niestety nie. Przyczynę tych chorób udaje się ustalić stosunkowo rzadko i tylko u mniej, niż 20% chorych. Pomimo tej zniechęcającej statystyki należy brać pod uwagę podane poniżej typowe przyczyny - bowiem odpowiednio do obserwowanego obrazu choroby lekarz może zastosować skuteczne leczenie objawowe.
PRZEWLEKŁA POKRZYWKA I OBRZĘK NACZYNIORUCHOWY - WYSTĘPUJĄCE ŁĄCZNIE
Jakie są najczęstsze przyczyny przewlekłej pokrzywki i obrzęku, które powinniśmy brać pod uwagę?
Po pierwsze przyczyny przewlekłej pokrzywki i obrzęku dzielimy na specyficzne, tj. odmienne od przyczyn ostrej pokrzywki i na wspólne.
Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
Specyficznymi przyczynami przewlekłej pokrzywki i obrzęku mogą być:
  • przyczyna nieswoista, (idiopatyczna): stres i narażenie zawodowe (przypadek kobiety omawiany na wstępie), w tym trudne do rozpoznania toczące się zakażenie, obecność pasożyta w organizmie, itp.,
  • leki przyjmowane przez chorego w ciągu ostatnich kilku tygodni przed wystąpieniem objawów,
  • niektóre pokarmy, na które chory jest np. od lat uczulony (przypadek mężczyzny omawiany na wstępie),
  • bezpośredni kontakt skóry lub błony śluzowej jamy ustnej i gardła na pokarm (również omawiany przypadek mężczyzny uczulonego na ryby); a ponadto kontakt ze środkami chemicznymi (pasta do zębów, dodatki do żywności, itp.); kontakt, ze śliną zwierząt (psów, kotów, itp.),
  • nadwrażliwość na czynniki fizyczne (zimno, gorąco, ucisk mechaniczny,
  • opóźnione reakcje na użądlenia owadów - komarów, os, itp.
  • proces autoimunizacyjny ( pokrzywka autoimmunizacyjna),
  • zaburzenia hormonalne, ( kiedy występowanie pokrzywki da się powiązać czasowo z przebiegiem miesiączki),
  • nowotwór złośliwy.
Co to za choroba - przewlekła nieswoista (idiopatyczna) pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy?
Pod tym słowem mieszczą się przewlekłe pokrzywki i obrzęki, których przyczyna jest trudno rozpoznawalna. Niestety jest to jedna z najczęstszych pokrzywek u dorosłych. Często lekarze zaliczają do tej grupy podłoże psychosomatyczne: stres i frustracje, toczące się zakażenie, trudne do rozpoznania choroby ustrojowe, obecność pasożyta w organizmie, trudne do wykrycia alergeny, reakcję na substancje chemiczne, toksyny.
Czy emocje, stres mogą wywołać przewlekła pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy?
Tak, jest o jedna z najczęstszych przyczyn przewlekłych pokrzywek u dorosłych, zwanych też pokrzywkami idiopatycznymi, o czym może świadczyć opisany na wstępie przypadek kobiety w średnim wieku.
Na co lekarz i my powinniśmy zwrócić uwagę dociekając konkretnej przyczyny przewlekłej pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego?
Po pierwsze powinniśmy przypomnieć sobie i ustalić listę leków, jakie przyjmowaliśmy w ciągu ostatniego miesiąca. Należy też sobie przypomnieć, czy po zjedzeniu jakiegoś pokarmu nie wystąpiła już poprzednio pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy.
Jakie leki najczęściej bywają przyczyną przewlekłej pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego?
Listę podejrzanych leków, od których powinniśmy rozpocząć identyfikowanie sprawcy wykwitów i bąbli na naszej skórze otwiera kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, (pokrzywka aspirynowa). Pokrzywka z tego powodu jest stosunkowo częsta i występuje głównie u dorosłych. Skojarzenie faktu stosowania kwasu acetylosalicylowego lub innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (ibuprofen, naproksen, itp.) z późniejszą pokrzywką powinno zostać potwierdzone testem aspirynowym. Dość częstym i niebezpiecznym dla naszego zdrowia potencjalnym zagrożeniem jest również penicylina. Spowodowana nią pokrzywka pojawić się może z opóźnieniem 2-4 tygodni.
Jak zapobiegać przewlekłej pokrzywce wywołanej przez aspirynę i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne?
Staramy się eliminować kwas acetylosalicylowy i inne przeciwzapalne leki i zastępować je przez bezpieczne leki zastępcze przepisane przez lekarza.
Czy łatwo jest np. wykryć alergen pokarmowy wywołujący przewlekłą pokrzywkę?
Choć większość chorych jest prawie pewna, że przyczyną pokrzywki jest niedawno zjedzony pokarm to tzw. niewątpliwych przypadków, jak wymieniony na wstępie – uczulenia na węgorza i inne ryby – nie jest zbyt wiele. Z praktyki medycznej wynika, że próba identyfikacji alergenu pokarmowego u dorosłych jest w większości przypadków daremna. Uczulenie pokarmowe może być, np. krzyżowe tj. uczulać może zestaw dwóch lub więcej pokarmów.
Czy w takim przypadku powinniśmy wziąć pod uwagę inne przyczyny?
Tak, częstą przyczyną jest nadwrażliwość na czynniki fizyczne, które wymieniono wyżej. Wpływ czynników fizycznych jest łatwiejszy do ustalenia, niż innych. Dotyczy to: pokrzywki „z zimna”, ucisku fizycznego, wibracji, wysiłku fizycznego, przegrzania ciała, światła słonecznego, dermatografizm, czyli wysypki spowodowanej przez drapanie się, opóźnionych reakcji na użądlenia owadów, kontaktu błony śluzowej z uczulającymi pokarmami, substancjami chemicznymi, śliną zwierzęcą, itp.
Jak rozpoznać konkretną przyczynę przewlekłej pokrzywki i obrzęku i ją wyeliminować?
Jak łatwo zauważyć niektóre przyczyny pokrzywki i obrzęku jest łatwo rozpoznać i samemu potwierdzić poprzez auto-test. Możemy, bowiem sami potwierdzić chorobotwórczą rolę „zimna” – przykładając lód do ciała, przeprowadzić test „wibracyjny” aparatem do masażu, rolę „ciepła”, słońca, „drapania się”, itp. Eliminacja tego typu przyczyn w dużej mierze leży w naszych rękach. Z innymi powinniśmy zwrócić się o pomoc do lekarza. Należą do nich te przyczyny, których samodzielne testowanie jest niebezpieczne dla życia. (np. możliwy wstrząs anaf-ilaktyczny na jad owadów.) Ponadto są przyczyny, których nie rozpoznamy bez pomocy lekarza i skomplikowanej diagnostyki (procesy autoimmunologiczne wywoływane przez przeciwciała przeciwtarczycowe, zaburzenia hormonalne, jeśli pokrzywka występuje u kobiety cyklicznie), narażenia zawodowe, choroba nowotworowa.
Jakie leki powinniśmy stosować w leczeniu przewlekłej pokrzywki i obrzęku?
Szczególnie godne polecenia są leki antyhistaminowe najnowszej generacji, które nie zakłócając postrzegania i zdolności koncentracji. Aby wykonywać czynności wymagające wysokiej koncentracji - np. prowadzić samochód, bez utrudniających widzenie objawów alergicznego zapalenia spojówek, czy dokuczliwej pokrzywki - chorzy powinni zawsze mieć przy sobie lek antyhistaminowy. Godna polecenia jest zwłaszcza feksofenadyna, - dostępna w specjalnie przeznaczonej dla chorych na pokrzywkę dawkach 180 mg, która wywołuje szybki i długotrwały efekt leczniczy.
PRZEWLEKŁA POKRZYWKA NACZYNIOWA
Jakiej przyczyny przewlekłej pokrzywki nie należy przeoczyć?
Groźnym dla chorego byłoby przeoczenie pokrzywki naczyniowej. Jej sygnałem ostrzegawczym jest utrzymywanie się bąbli, plam, grudek krwotocznych dłużej, niż w zwykłej pokrzywce, bowiem dwie trzy doby. Mogą one ustępować z pozostawianiem przebarwień, złuszczeń i wybroczyn i powodować u chorych uczucie palenia, świądu, rzadziej bólu. W ciężkich przypadkach może wystąpić gorączka, ból stawów, głowy, bóle brzucha, nudności, obrzęk naczynioruchowy, duszność, kaszel. Stwierdzenie dłuższego, niż typowy 24 godzinnego czasu utrzymywania się bąbli jest sygnałem do przeprowadzenia dokładnych badań specjalistycznych (pod kątem chorób tkanki łącznej) i przejścia pod opiekę specjalisty dermatologa lub alergolo-ga.
Jak leczymy chorych na pokrzywkę naczyniową?
Prze wszystkim chory powinien być pod opieka specjalistyczną. W celu opanowania świądu powinien stosować leki przeciwhistaminowe. Ponieważ w patogenezie pokrzywki mogą brać udział leukotrieny i prostaglandyny – konieczne bywa stosowanie leków przeciwzapalnych, takich jak glikokortykosteroidy i inne ( indometacyny, kolchicyny, dapson i hydroksychlorochina). U tych chorych należy stale wykonywać badania kontrolne w celu wykluczenia poważnej choroby układowej.
Jakie leki powinniśmy stosować w leczeniu ostrej pokrzywki naczyniowej?
Zaleca się stosowanie leków antyhistaminowych tzw. drugiej generacji, które dzięki słabemu oddziaływaniu na układ nerwowy nie powodują objawów senności, osłabienia uwagi i dekoncentracji. Leki z tej grupy – feksofenadyna, loratydyna lub cetyryzyna - zwykle pozwalają skutecznie opanować pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy. ( Chociaż trzeba zauważyć, że cetyryzyna u niektórych chorych wywołuje niewielkie działanie sedatywne tj. senność, brak koncentracji. Takich wad jest pozbawiona jest wspomniana wyżej feksofenadyna - dostępna w specjalnie przeznaczonychj dla chorych na pokrzywkę dawkach 180 mg, która wywołuje szybki i długotrwały efekt leczniczy.
W przypadku udziału czynników psychicznych w wywoływaniu pokrzywki zalecane jest stosowanie środków uspakajających.
Leczenie schorzeń alergicznych
PRZEWLEKŁY OBRZĘK NACZYNIORUCHOWY BEZ POKRZYWKI
Czy można chorować na sam obrzęk naczynioruchowy – bez pokrzywki?
Taka ewentualność występuje rzadko i początkowo łatwo ją przeoczyć, ze względu na wspomniane podobieństwo objawów. Przyczyną tzw. przewlekłego izolowanego obrzęku mogą być niektóre leki, toksyny chemiczne w środowisku zawodowym, użądlenia owadów, nadwrażliwość na lateks, czynniki fizyczne – np. zimno, promienie słoneczne, itp. Ponadto przyczyna obrzęku może być wysiłek fizyczny, nadwrażliwość na ucisk (np. stóp od butów, itp.), rzadziej na pokarm.
Czy przewlekły obrzęk, bez pokrzywki może być cechą wrodzoną?
Tak, wystąpienie takiej pokrzywki może wskazywać na rzadko występujący dziedziczony genetycznie niedobór substancji zwanej inhibitorem C1 esterazy. (Inhibitor z łaciny – blokada, hamulec). Niedobór ten może też być spowodowany chorobą układu limfatycznego lub układową chorobą tkanki łącznej.
Jakie są typowe objawy uwarunkowanego genetycznie przewlekłego obrzęku?
Podstawą rozpoznania bywa niekiedy charakterystyczny objaw miejscowego obrzęku spowodowanego urazem stomatologicznym – np. wyrwaniem zęba.
Jak ustalić przyczynę przewlekłego izolowanego obrzęku?
Dla potwierdzenia podejrzeń niezbędne są szczegółowe badania diagnostyczne. Jeśli podejrzewamy np. wrodzony niedobór inhibitora C1 esterazy – to powinno się oznaczyć stężenie jednej ze składowych – tzw. składowej C4 dopełniacza. (Dopełniacz – zespół enzymów pomagający układowi odpornościowemu w niszczeniu drobnoustrojów chorobotwórczych). Jeśli przypuszczamy, że przyczyną jest lateks (zawarty w gumowych rękawiczkach, czy innych wyrobach gumowych, z którymi się stykamy) – powinno się wykonać testy skórne. Jeśli obrzęk warg pojawi się po spożyciu lodów, czy innego zimnego pokarmu– wówczas mamy do czynienia z reakcją na „zimno”. Diagnozę tę potwierdza się testem przy pomocy kostki lodu.
Czy przewlekły obrzęk naczynioruchowy może być niebezpieczny dla życia?
Tak, jeśli chory ma skłonność do silnego obrzęku w okolicach krtani lub obrzęku łącznie z wstrząsem anafilaktycznym. Przypomnijmy, że wstrząs anafilaktyczny to gwałtowna reakcja ustrojowa na alergen – np. lek, jad owadów, czy niekiedy wysiłek fizyczny. Reakcja ta wyzwala wyrzut histaminy i innych mediatorów z komórek układu odpornościowego. Przedostanie się dużej ilości mediatorów do krążenia grozi gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego, zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, niedrożnością dróg oddechowych, utratą przytomności. Raptowne przyspieszenie czynności serca i duży spadek ciśnienia prowadzi do stanu będącego bezpośrednim zagrożeniem życia i wymaga natychmiastowej interwencji lekarza.
Jak leczyć przewlekły obrzęk naczynioruchowy?
Chorzy z nawracającym obrzękiem naczynioruchowym powinni mieć zawsze przy sobie zestaw do natychmiastowego wstrzyknięcia adrenaliny (np. ampułkostrzykawkę z adrenaliną). Podstawowym sposobem ochrony przed obrzękiem powinno być unikanie kontaktu z czynnikiem wywołującym – a więc unikaniem leków, co, do których zostało udowodnione, że są przyczyną objawów, unikaniem kontaktów z zagrażającymi owadami lub kontaktu, ze wspomnianym lateksem, czy zimnymi pokarmami. Lekami zapobiegającymi wystąpieniu gwałtownych objawów są leki przeciwhistaminowe II generacji, proheptadyna, doksepina.
Jak leczymy nagłe napady obrzęku naczynioruchowego, w tym spowodowane stałym niedoborem inhibitora C1-esterazy?
W ciężkich przypadkach istnieje konieczność podania - doustnego lub dożylnego - kortykosteroidów, zwłaszcza w narastającym gwałtownie obrzęku krtani; ponadto adrenaliny i leków przeciwhistaminowych. Do leczenia napadów obrzęku stosuje się niekiedy iniekcje dożylne wysokooczyszczonego inhibitora C1 esterazy. W ciągu kilku godzin ustępują objawy i znika zagrożenie obrzękiem krtani.
Jak leczymy obrzęk naczynioruchowy wywołany wrodzonym lub nabytym niedoborem inhibitora C1 esterazy?
Leczenie tego rodzaju zagrażającego życiu obrzęku naczynioruchowego jest ograniczone do wspomnianych wyżej metod objawowych, tj. użycia w potrzebie adrenaliny w ampułkostrzykawkach i wymienionych leków. Możliwe jest też stosowanie koncentratu inhibitora C1 esterazy, ale pod warunkiem indywidualnego importu, gdyż preparat nie jest w Polsce dostępny. Częstość ataków choroby można zmniejszyć stosując profilaktycznie np. 4-5 dni przed zabiegiem stomatologicznym steroidy anaboliczne.
koniec
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja prof. dr hab. med. Andrzej Danysz
Lekarz alergolog-pneumonolog (astma i alergia)
Kaszel u dziecka

Zobacz odpowiedź
lekarza alergologa-pneumonologa
- Najczęściej zadawane pytania usługa bezpłatna - sponsor:
AstraZeneca Pharma Poland
-   Zadaj pytanie
Pytanie nie dotyczące astmy lub alergii pozostanie bez odpowiedzi.
Ostatnio na Forum ...
makmag 2014-07-23 21:05:06
Po przeczytaniu i przejrzeniu wielu post├│w, bardzo si─Ö ba┼éem zabiegu. Wnioski jakie wyci─ůgn─ů┼éem, to przede wszystkim b├│l i wstyd, podczas zabi ...
makmag 2014-07-23 19:46:51
Witam. Korzystaj─ůc z chwili spokoju, chcia┼ébym przedstawi─ç Wam swoj─ů opinie na temat kolonoskopii. Mam 42 lata i nie dawno omal nie po┼╝egna┼éem ...
ania 2014-07-22 23:55:15
Z ┼╝elami to nie wolno przesadza─ç. JE┼Ťli moge podrzuci─ç to bardzo fajne s─ů gryzako┼Ťliniaki, gryzaczek zawsze jest z ma┼éym pod buzi─ů a ┼Ťliniak ...
SZUKAJ w Serwisie

BIULETYN

Wpisz swój e-mail
Pytanie do lekarza !!!
Cukrzyca ciężarnych
Zobacz odpowiedź lekarza Diabetologa
Najczęściej zadawane pytania Zadaj pytanie
Spis treści
-Żywienie dzieci zagrożonych alergią w 1 roku życia
-„Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie” - wyniki ogólnopolskiego programu edukacyjnego
-Alergeny domowe i astma
-Alergia „na słońce”
-Alergia - co to za choroba?
-Alergia i oczy
-Alergia na jad owadów
-Alergia na psa
-Alergia w sezonie „kaloryferowym”
-Astma – co to za choroba?
-Bezpieczeństwo leków antyhistaminowych
-Chory nos i alergia
-Cztery typy astmy oskrzelowej
-Dlaczego cierpimy na pokrzywkę?
-Dlaczego dzieci chorują na alergię?
-Edukacja dla samokontroli
-EGZEMA czyli alergiczny wyprysk kontaktowy
-Histamina i alergia
-Jak żyć z astmą oskrzelową?
-Jak rozpoznać alergię i alergen?
-Jak unikać kontaktu z alergenami?
-Katar sienny
-Leczenie schorzeń alergicznych
-LG w walce z zimową alergią - innowacyjna linia pralek Allergy Care
-Monitoring astmy przy pomocy pomiaru PEF
-Odczulanie czyli Desynsybilizacja
-Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Pokrzywka – jak jej unikać?
-Przewlekła pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy
-Przewlekły kaszel i nieżyt nosa a astma
-Rozpoczęła się realizacja programu edukacyjnego „Wolność Oddechu - Zapobiegaj astmie”
-Rozpoznanie astmy
-Sukces pilotażowej edycji programu „Wolność Oddechu – Zapobiegaj Astmie
-Terapia skojarzona w astmie
-Uczulenie na kosmetyki
-Uwaga! Pyłkowica!
-Wszystko o Astmie
-Wytyczne dla osób chorych na astmę
Ciekawe linki
www.alergen.info.pl www.alergen.astma.org
Twój komentarz
Dodaj nowy komentarz




Design by Media Park Sp. z o.o. ® © 1999 & 2014
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.